Ngày làm việc thứ 4, kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa 14: Đề xuất thí điểm chính quyền đô thị và cơ chế đặc thù đối với Đà Nẵng

Kỳ họp thứ 9 Quốc hội khoá 14, ngày 23-5-2020.

Trong phiên làm việc buổi sáng, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Công an Tô Lâm trình bày Tờ trình dự án Luật Cư trú (sửa đổi). Dự thảo nêu rõ, việc xây dựng luật nhằm bảo đảm phù hợp quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về quản lý cư trú và chủ trương đơn giản hóa thủ tục hành chính, giấy tờ công dân liên quan đến quản lý dân cư.

Dự thảo Luật Cư trú (sửa đổi) gồm 7 chương, 43 điều (tăng chương III - Nơi cư trú) và tăng một điều so với Luật Cư trú hiện hành, bổ sung 12 điều, bỏ 8 điều, chỉnh lý 24 điều, trong đó có 2 nhóm chính sách. Một là, nhóm chính sách về bãi bỏ hình thức quản lý dân cư bằng Sổ Hộ khẩu, Sổ Tạm trú và thay thế bằng hình thức quản lý theo số định danh cá nhân cập nhật thông tin trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cở sở dữ liệu về cư trú. Hai là, nhóm chính sách về quy định về trình tự, thủ tục đăng ký cư trú theo hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật Cư trú (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội Hoàng Thanh Tùng cho biết, Thường trực Ủy ban Pháp luật cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Cư trú để tiếp tục thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng, đặc biệt khi ban hành Hiến pháp 2013 về quyền tự do cư trú của công dân, tạo hành lang pháp lý bảo đảm tốt hơn việc thực hiện quyền tự do cư trú của công dân.

Tuy nhiên, Ủy ban Pháp luật của Quốc hội đề nghị làm rõ đối tượng áp dụng của luật chỉ gồm công dân Việt Nam hay mở rộng cả đối với “người Việt Nam định cư ở nước ngoài mang hộ chiếu nước ngoài” (điểm b khoản 2 Điều 22) để phù hợp phạm vi điều chỉnh của luật và không chồng lấn với đối tượng áp dụng của Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam.

Nghiên cứu việc không tổ chức HĐND cấp quận, phường tại Đà Nẵng

Tiếp đó, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng trình bày Tờ trình về dự thảo Nghị quyết về thí điểm tổ chức mô hình chính quyền đô thị tại thành phố Đà Nẵng và một số cơ chế, chính sách đặc thù khác; nghe Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội Hoàng Thanh Tùng trình bày Báo cáo thẩm tra về dự thảo Nghị quyết về thí điểm tổ chức mô hình chính quyền đô thị tại thành phố Đà Nẵng và một số cơ chế, chính sách đặc thù khác.

Theo đó, Chính phủ đề nghị thí điểm tổ chức chính quyền đô thị tại Đà Nẵng theo mô hình và phạm vi. Ở khu vực đô thị thực hiện thí điểm mô hình chính quyền đô thị một cấp: tại thành phố Đà Nẵng tổ chức cấp chính quyền địa phương (gồm HĐND và UBND); tại các quận và phường không tổ chức cấp chính quyền địa phương, mà chỉ tổ chức cơ quan hành chính là UBND. Ở huyện Hòa Vang và các xã trực thuộc: vẫn tiếp tục giữ mô hình cấp chính quyền địa phương, gồm HĐND và UBND. Dự thảo nghị quyết cũng bao gồm nội dung về thí điểm một số cơ chế, chính sách điều chỉnh quy hoạch, quản lý tài chính- ngân sách phát triển thành phố Đà Nẵng.

Thảo luận về dự thảo Nghị quyết, đa số đại biểu ủng hộ đối với việc thí điểm mô hình tổ chức chính quyền đô thị thành phố Đà Nẵng; kỳ vọng việc tạo cơ chế, chính sách cho Đà Nẵng cũng sẽ thúc đẩy động lực phát triển cho cả khu vực miền Trung- Tây Nguyên.

Tuy nhiên, cũng có ý kiến băn khoăn cho rằng, việc chỉ tổ chức một cấp chính quyền ở đô thị sẽ phần nào làm ảnh hưởng đến việc bảo đảm quyền đại diện, quyền làm chủ của người dân và hoạt động giám sát của HĐND đối với UBND quận, phường và các cơ quan tư pháp quận.

Đại biểu Nguyễn Văn Hiển (Đoàn Lâm Đồng) cho biết: Thực chất mô hình này được thí điểm tại Đà Nẵng từ 2009 tới 2016, với quy mô và phạm vi rộng hơn. Các báo cáo tổng kết về vấn đề này đều chỉ ra kết quả tích cực, bộ máy vận hành thông suốt, gọn nhẹ, hiệu lực, hiệu quả nâng cao và có sự đồng thuận rất cao của nhân dân. “Việc triển khai thí điểm mô hình chính quyền đô thị tại Đà Nẵng trong giai đoạn hiện nay không mang tính chất thử nghiệm như các địa phương khác, mà thực chất là khẳng định và tiếp tục hoàn thiện mô hình này trên cơ sở phân cấp hợp lý chức năng, nhiệm vụ; sắp xếp, tinh gọn bộ máy chính quyền; tạo sự chuyển biến mạnh về năng lực quản lý, điều hành của chính quyền địa phương”, đại biểu phân tích.

Phát biểu kết luận nội dung này, Phó chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu cho biết, có 19 ý kiến phát biểu và 3 ý kiến tranh luận tại phiên thảo luận. Nhìn chung, phần lớn đại biểu tán thành Nghị quyết về thí điểm tổ chức mô hình chính quyền đô thị tại thành phố Đà Nẵng và một số cơ chế, chính sách đặc thù khác. Phó chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan liên quan tiếp thu, hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, trình Quốc hội xem xét, thông qua.

Không yêu cầu phải có giấy phép xây dựng đối với công trình xây dựng ở nông thôn

Buổi chiều, Quốc hội nghe Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Phan Xuân Dũng trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật Xây dựng (sửa đổi).

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, một số đại biểu Quốc hội đề nghị cần có giải pháp hạn chế quy hoạch “treo”; cần cấp giấy phép xây dựng có thời hạn trong các khu đất có quy hoạch chậm triển khai để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân. Tiếp thu ý kiến của đại biểu và để bảo đảm phù hợp quy định tại Điều 49 Luật Đất đai năm 2013, dự thảo luật được nghiên cứu sửa đổi, bổ sung quy định về cấp giấy phép xây dựng có thời hạn nhằm bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân trong các khu quy hoạch chậm triển khai.

Theo đó, dự thảo Luật cũng quy định không yêu cầu phải có giấy phép xây dựng đối với công trình xây dựng ở nông thôn và nhà ở riêng lẻ thuộc khu vực không có quy hoạch đô thị, quy hoạch xây dựng khu chức năng hoặc quy hoạch xây dựng điểm dân cư nông thôn; nhà ở riêng lẻ thuộc vùng miền núi, hải đảo thuộc khu vực không có quy hoạch đô thị, quy hoạch xây dựng khu chức năng; trừ công trình, nhà ở riêng lẻ được xây dựng trong khu bảo tồn, khu di tích lịch sử - văn hóa…

Thảo luận về một số nội dung còn ý kiến khác nhau của dự án Luật Xây dựng (sửa đổi), nhiều đại biểu cho rằng, bên cạnh Luật Xây dựng còn liên quan đến nhiều luật khác như: Luật Đất đai, Luật Quy hoạch đô thị, Luật Đầu tư... do đó, cần rà soát, đánh giá phạm vi, nội dung sửa đổi Luật Xây dựng với các luật để bảo đảm đồng bộ, không chồng chéo.

Theo đại biểu Dương Minh Tuấn (Đoàn Bà Rịa -Vũng Tàu), trước sự phát triển nhanh chóng của đời sống xã hội và tác động từ việc hội nhập quốc tế, việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xây dựng nhằm phù hợp thực tiễn đầu tư, xây dựng hết sức cần thiết. Đại biểu cho rằng, về quy mô, giới hạn công trình nhà ở nông thôn và nhà ở riêng lẻ thuộc khu vực không có quy hoạch đô thị thì không cần giấy phép xây dựng theo quy định cũ là hợp lý, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân. Tuy nhiên, những năm qua, lợi dụng việc này, một số tổ chức, cá nhân ở nhiều địa phương xây dựng tràn lan nhiều công trình có diện tích, quy mô lớn gây khó khăn trong công tác quản lý. Đại biểu Dương Minh Tuấn đề nghị Ban soạn thảo cần quy định giới hạn, quy mô xây dựng công trình ở những khu vực này.

Giải trình tại phiên thảo luận trực tuyến, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Hồng Hà cho biết, những ý kiến về bảo đảm sự đồng bộ trong hệ thống pháp luật giữa Luật Xây dựng và một số luật khác hoàn toàn chính xác. Bộ Xây dựng có rà soát, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội về những mâu thuẫn, chưa đồng bộ để xin ý kiến chỉ đạo và đề nghị sửa một số nội dung trên tinh thần tiếp thu ý kiến của các đại biểu, nhằm bảo đảm sự đồng bộ trong hệ thống pháp luật./.