Ngày làm việc thứ 4, kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa 15: Thông qua cơ cấu tổ chức Chính phủ nhiệm kỳ 2021-2026

Quốc hội thảo luận ở tổ về chủ trương đầu tư các Chương trình mục tiêu Quốc gia giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025. (Ảnh: TTXVN)

Chính phủ nhiệm kỳ 2021-2026 gồm 18 bộ, 4 cơ quan ngang bộ

Với tổng số 470/470 số phiếu tán thành, đạt tỷ lệ 94,19% tổng số đại biểu, Quốc hội thông qua Nghị quyết về cơ cấu tổ chức của Chính phủ nhiệm kỳ 2021-2026. Theo đó, cơ cấu tổ chức của Chính phủ nhiệm kỳ Quốc hội khoá 15 gồm 18 bộ, 4 cơ quan ngang bộ. Cụ thể các bộ gồm: Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao, Bộ Nội vụ, Bộ Tư pháp, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Giao thông Vận tải, Bộ Xây dựng, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế. Các cơ quan ngang bộ gồm: Ủy ban Dân tộc, Ngân hàng Nhà nước ViệtNam, Thanh tra Chính phủ, Văn phòng Chính phủ.

Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ khi được Quốc hội biểu quyết thông qua.

Nghiên cứu đề ra tỷ lệ hợp lý giữa ngân sách trung ương và địa phương

    Thảo luận tại tổ về kế hoạch tài chính quốc gia, kế hoạch vay, trả nợ công 5 năm giai đoạn 2021-2025, các đại biểu Quốc hội Đoàn Hải Phòng cơ bản đồng tình với những nhận định về tình hình thực hiện kế hoạch tài chính. Các đại biểu ghi nhận, dưới sự quản lý, điều hành của Chính phủ, nền tài chính quốc gia  đạt được nhiều kết quả tích cực so với giai đoạn trước cả về xây dựng, tổ chức thực hiện thể chế, chính sách pháp luật và các mục tiêu thu, chi, cơ cấu lại ngân sách nhà nước (NSNN), nợ công. Báo cáo đánh giá, tổng kết làm rõ kết quả, những hạn chế và nguyên nhân của các hạn chế trong thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ ở 9 lĩnh vực tài chính quốc gia. Kết quả tổng thu NSNN luôn vượt dự toán, quy mô thu NSNN các năm 2016-2019 đạt bình quân khoảng 25,5% GDP. Về chi NSNN, Chính phủ điều hành ngân sách bám sát yêu cầu nghị quyết của Quốc hội, chi NSNN được kiểm soát trong phạm vi thu ngân sách và giảm dần mức bội chi.

Tuy nhiên, các đại biểu cũng cho rằng  còn nhiều hạn chế về thu NSNN cần làm rõ thêm. Cụ thể như: số nợ đọng thuế còn cao; việc khai thác từ tài sản công; thu từ cổ phần hóa và thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp nhà nước không đạt. Do vậy, nguồn lực dành cho chi đầu tư phát triển không đáp ứng được yêu cầu đặt ra.

Đại biểu Trần Lưu Quang, Bí thư Thành ủy Hải Phòng đề nghị cần tính toán, cân nhắc hơn nữa về tỷ lệ điều tiết giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương. Xu thế chung được đề xuất là sẽ tiếp tục điều tiết tăng phần được hưởng của ngân sách trung ương, giảm phần được hưởng của ngân sách địa phương. Theo đại biểu Trần Lưu Quang, như vậy có nguy cơ xảy ra xung đột khi đã có chủ trương tiếp tục phân cấp mạnh mẽ hơn cho địa phương và có thể xảy ra tình trạng xin-cho. Đại biểu Trần Lưu Quang đề nghị vẫn nên phân cấp mạnh mẽ cho ngân sách địa phương, tạo cho địa phương có quyền chủ động. Đại biểu Trần Lưu Quang nêu rõ: thành phố Hải Phòng trong nhiệm kỳ qua làm được rất nhiều việc, đầu tư nhiều dự án công trình lớn, làm thay đổi hoàn toàn diện mạo thành phố là do được chủ động về ngân sách, tỷ lệ điều tiết để lại cho ngân sách địa phương ở mức hợp lý. Hơn nữa, tỷ lệ điều tiết để lại cho ngân sách địa phương cũng cần tính tới vai trò của các địa phương đó trong vùng để có mức hợp lý nhất.

Đại biểu Trần Lưu Quang cũng đề nghị Trung ương cần lưu tâm dành nguồn lực đầu tư cho liên kết vùng, để liên kết vùng bảo đảm thực chất và có tính khả thi hơn.

Theo đại biểu Nguyễn Hồng Diên, Bộ trưởng Bộ Công Thương, cơ chế huy động nguồn lực cho đầu tư phát triển còn bất cập, trong khi nguồn lực trong xã hội còn rất lớn, nhất là nguồn lực từ đất chưa được huy động hết. Đại biểu đề nghị cần có cơ chế, chính sách phù hợp, đồng bộ để huy động nguồn lực đất đai. Đồng thời, tăng cường huy động nguồn lực xã hội, có thể tính tới các hình thức đầu tư công, quản trị tư hoặc đầu tư tư, quản trị công;  đối tác công tư hoặc công tư kết hợp. Trong chi ngân sách, vẫn gặp rất nhiều khó khăn, vướng mắc bởi sự chồng chéo, lạc hậu của các quy định. Đại biểu Nguyễn Hồng Diên đề nghị, trong giai đoạn tới, cơ chế phân cấp ngân sách bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương, tăng tính  chủ động cho địa phương là cần thiết nhưng đề nghị phải luật hóa, nếu không rất khó thực hiện. Việc cân đối chi đầu tư và chi thường xuyên cần có cơ chế thông thoáng hơn để có thể điều chỉnh từ chi thường xuyên sang chi đầu tư khi cần thiết; khẩn trương thay đổi định mức chi thường xuyên, chi đầu tư cho phù hợp; đẩy nhanh thực hiện cơ chế, chính sách, đối với đơn vị sự nghiệp công lập…

 Khuyến khích sự năng động, sáng tạo trong xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo

Theo Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM) giai đoạn 2021-2025, Chính phủ tập trung nguyên tắc “NTM là nền tảng, cơ cấu lại nông nghiệp là căn bản, nhân dân là chủ thể”, ưu tiên hỗ trợ các xã, huyện để đạt chuẩn NTM và nâng cao chất lượng các tiêu chí sau đạt chuẩn theo hướng bền vững; phấn đấu đến năm 2025 cả nước không còn xã đạt dưới 15 tiêu chí; khuyến khích các địa phương có điều kiện chủ động xây dựng NTM kiểu mẫu. Đến  năm 2025, có ít nhất 80% số xã đạt chuẩn NTM, trong đó, có khoảng 40% số xã đạt chuẩn NTM nâng cao, 10% số xã đạt chuẩn NTM kiểu mẫu; ít nhất 50% huyện, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh hoàn thành nhiệm vụ/đạt chuẩn NTM, trong đó, có ít nhất 20% số huyện đạt chuẩn được công nhận là huyện NTM nâng cao và huyện NTM kiểu mẫu. Mỗi tỉnh, thành phố có ít nhất 2 đơn vị cấp huyện đạt chuẩn NTM. Ở cấp tỉnh có ít nhất 15 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương được Thủ tướng Chính phủ công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM.  Nguồn vốn ngân sách trung ương  hỗ trợ trực tiếp để thực hiện Chương trình giai đoạn 2021-2025 dự kiến khoảng 39.632 tỷ đồng.

Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025 gồm 6 dự án và 11 tiểu dự án với tổng nguồn vốn thực hiện 75.000 tỷ đồng gồm vốn ngân sách trung ương, ngân sách địa phương và huy động hợp pháp khác. Chỉ tiêu đặt ra đến năm 2025 giảm 1/2 số hộ nghèo, hộ cận nghèo so với đầu kỳ theo tiêu chí nghèo đa chiều của quốc gia; 30% số huyện nghèo, 30% số xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang ven biển và hải đảo thoát khỏi tình trạng đặc biệt khó khăn. Bên cạnh đó hỗ trợ thí điểm, phát triển hơn 1.000 mô hình giảm nghèo tạo sinh kế, việc làm bền vững, thu nhập tốt, thích ứng với biến đổi khí hậu cho hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo; thu nhập bình quân đầu người của hộ gia đình tham gia dự án tăng ít nhất 25%/năm; bình quân mỗi năm có 500.000 hộ gia đình tham gia dự án, mô hình giảm nghèo.

Thảo luận về 2 chương trình này, Đoàn đại biểu Quốc hội  Hải Phòng cơ bản nhất trí và tham gia một số nội dung cụ thể.

Đại biểu Vương Đình Huệ, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ: Các chương trình này rất ý nghĩa, thiết thực, hiệu quả. 2 chương rình có sự bổ sung, hỗ trợ nhau. Chỉ khác là đối với những hộ không thể thoát được nghèo do neo đơn, không nơi nương tựa, không có sinh kế thì sẽ chuyển sang đối tượng bảo trợ xã hội. Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ cũng phân tích rất kỹ về các mục tiêu cụ thể của chương trình, áp dụng cho các địa bàn cụ thể. Đồng chí đồng ý với việc xây dựng NTM theo đặc thù từng khu vực, nơi nào có điều kiện xây dựng NTM nâng cao, NTM kiểu mẫu, hoặc xây dựng NTM gắn với đô thị, nơi nào chuẩn bị lên quận phải có tiêu chí khác. Chủ tịch Quốc hội đánh giá cao mô hình xây dựng NTM kiểu mẫu tại Hải Phòng, rất bài bản, có tầm nhìn xa, mức đầu tư lớn; hoặc như Hà Tĩnh có mô hình khu dân cư kiểu mẫu, về nông thôn rất đẹp, nhiều nơi tới tham quan. Tóm lại, theo Chủ tịch Quốc hội, cần đi cả hai hướng, “nâng trên đỡ dưới”, tiêu chí chỉ quy định khung, còn tùy điều kiện địa phương cụ thể hóa cho phù hợp. Quan trọng là phải tuân thủ theo hướng  “Nông thôn mới là nền tảng, cơ cấu lại nông nghiệp là căn bản, nhân dân là chủ thể”.

Đại biểu Đỗ Mạnh Hiến, Phó bí thư Thường trực Thành ủy Hải Phòng  đề nghị, ngoài tiêu chí chung về NTM, cần có cơ chế khuyến khích các địa phương xây dựng các tiêu chí nâng cao phù hợp. Về chương trình xóa nghèo, đại biểu cơ bản đồng tình và đề nghị đưa bổ sung vào chương trình việc xây dựng nhà ở cho công nhân nhập cư. Cùng với đó, xây dựng cơ chế đặc biệt, cơ chế riêng cho các địa phương trong xóa nghèo, bởi có địa phương có mục tiêu cao hơn, để khuyến khích sáng tạo trong xóa nghèo, không nên cào bằng địa phương nào cũng như nhau.

Đại biểu Nguyễn Hồng Diên, Bộ trưởng Bộ Công Thương đề nghị nên tích hợp các nội dung của 2 chương trình để có sự đầu tư thống nhất, tránh chồng chéo, dàn trải, gây lãng phí. Bên cạnh điều chỉnh các tiêu chí mới, cần có cơ chế, chính sách giúp các địa phương khó khăn đạt tiêu chí trong giai đoạn đầu với mục tiêu cao nhất là nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân.

Đại biểu Nguyễn Chu Hồi cho rằng, nên thống nhất một Ban chỉ đạo chung cho các chương trình, tránh lãng phí nguồn lực, tránh trùng lặp nguồn đầu tư. Đại biểu đề nghị quan tâm hơn tới “tam ngư” (ngư dân, ngư nghiệp, ngư trường), có chính sách đặc thù để bảo tồn và phát triển nghề cá…/.