Ngày làm việc thứ hai, kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa 14: Thảo luận về 2 dự án luật

Đồng chí Bùi Thanh Tùng, Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội Hải Phòng cùng các đại biểu tại điểm cầu Hải Phòng. 

Làm rõ về nơi cư trú

Thảo luận về dự thảo Luật Cư trú (sửa đổi), đa số đại biểu đánh giá cao Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Cư trú (sửa đổi) đã tiếp thu, chỉnh lý nhiều nội dung đại biểu góp ý từ kỳ họp thứ 9 đến nay. Các đại biểu cũng tập trung cho ý kiến về các quy định liên quan đến khái niệm thường trú, tạm trú, nơi cư trú, nơi tạm trú; điều kiện đăng ký thường trú, tạm trú; xóa đăng ký thường trú; điều khoản thi hành của luật.

Đại biểu Nguyễn Mạnh Cường (Quảng Bình) đề nghị Ban soạn thảo làm rõ khái niệm “nơi cư trú” của công dân. Tại Điều 11 của dự thảo luật quy định: “Nơi cư trú của công dân bao gồm nơi thường trú, nơi tạm trú. Trường hợp không xác định được nơi cư trú của công dân quy định tại khoản 1 Điều này thì nơi cư trú của công dân là nơi ở hiện tại được xác định theo quy định tại khoản 1 Điều 19 của Luật này”. Theo đại biểu, quy định như vậy không rõ ràng, gây khó khăn cho quá trình áp dụng pháp luật. Ngoài ra, cũng chưa thống nhất với Bộ luật Dân sự, vì theo Bộ luật Dân sự, nơi cư trú của công dân là nơi công dân thường xuyên sinh sống. Trong khi đó dự thảo Luật Cư trú (sửa đổi) bỏ yếu tố thường xuyên sinh sống. Vì vậy, cần quy định phù hợp với Bộ luật Dân sự và có hướng dẫn cụ thể nơi công dân sinh sống, nếu cần thiết có thể sửa luật để bảo đảm sự thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành.

Các đại biểu cũng góp ý về các quy định liên quan đến điều kiện đăng ký thường trú, tạm trú. Trong đó, nhiều ý kiến tán thành với việc không quy định điều kiện riêng về đăng ký thường trú tại thành phố trực thuộc trung ương; có ý kiến tán thành nhưng đề nghị cần có lộ trình cụ thể cho việc thực hiện tại Thủ đô Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh để bảo đảm phù hợp với khả năng đáp ứng của cơ sở hạ tầng và việc cung cấp các dịch vụ thiết yếu tại đô thị lớn.

Góp ý về điều khoản thi hành, đa số ý kiến đều cho rằng việc đổi mới phương thức quản lý cư trú của công dân từ cách thức thủ công, truyền thống bằng Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú và các tàng thư văn bản sang quản lý bằng số hóa, có kết nối thông suốt giữa các cơ quan đăng ký, quản lý cư trú trên cả nước thông qua Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu về cư trú và số định danh cá nhân là hoàn toàn phù hợp với xu thế tất yếu của việc hiện đại hóa phương thức quản lý nhà nước, ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng Chính phủ điện tử, chính quyền điện tử hiện nay. Các đại biểu đánh giá cao Chính phủ, Bộ Công an cùng các cơ quan liên quan phấn đấu hoàn thành việc xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu về cư trú để có thể vận hành chính thức từ ngày 1-7-2021. Tuy nhiên, để bảo đảm thực hiện được mục tiêu này, nhiều đại biểu đề nghị Chính phủ tập trung chỉ đạo, bố trí đủ nguồn lực để tổ chức triển khai hiệu quả, đúng tiến độ các công việc như trong kế hoạch đã đề ra. Bên cạnh đó, trong luật cần có một số quy định chuyển tiếp phù hợp để bảo đảm sự thích ứng kịp thời của các cơ quan nhà nước có liên quan, tránh làm phát sinh thêm thủ tục, giấy tờ đối với người dân.

Đại biểu Lưu Bình Nhưỡng (Bến Tre) đề nghị không nên quá nặng nề vấn đề quản lý nơi cư trú mà nên tập trung vào quyền cư trú của công dân. Bởi quản lý nơi cư trú là một trong những biện pháp quản lý phù hợp với giai đoạn trước đây, còn hiện nay, yêu cầu phải bảo đảm quyền con người, quyền công dân, trong đó có quyền cư trú.

Có thể bỏ được sổ hộ khẩu từ ngày 1-7-2021

Sau khi nghe các đại biểu Quốc hội trình bày ý kiến và tranh luận về dự thảo Luật Cư trú (sửa đổi), Đại tướng Tô Lâm, Bộ trưởng Bộ Công an phát biểu khẳng định, trước hết Luật Cư trú phải bảo đảm yêu cầu không cản trở, ngăn trở quyền tự do cư trú của công dân. Thứ hai là xác định vị trí pháp lý của người dân, của công dân trên lãnh thổ Việt Nam. Dù ở đâu, người dân cũng phải có vị trí pháp lý để giao dịch, xác nhận.  

Theo Bộ trưởng Bộ Công an, trong quy định đăng ký quản lý không được gây phiền hà, phức tạp đối với nhân dân. Theo đó, có quản lý, nhưng không được lấy những quy định đó để nhũng nhiễu người dân. Quá trình chuyển đổi số khiến nhiều đại biểu băn khoăn, do đó đã có 2 phương án được đề xuất, nhưng nếu không dứt khoát được thời điểm thực hiện sẽ rất phiền phức cho người dân và hoạt động quản lý của các cơ quan nhà nước. 

Bộ trưởng Bộ Công an khẳng định: Có thể thực hiện ngay được việc bỏ sổ hộ khẩu khi Luật Cư trú (sửa đổi) có hiệu lực từ ngày 1-7-2021. Theo Bộ trưởng, đồng thời với Luật Cư trú là triển khai dự án về Căn cước công dân vào Luật Cư trú. Đến nay đã thu thập được 90% lượng thông tin về cơ sở dữ liệu về dân cư. Hiện chỉ thẩm định, phúc tra lại và đưa vào trong hệ thống máy, còn 10% có thể hoàn thành trong năm 2020. 

Có chính sách ưu đãi thỏa đáng để bộ đội biên phòng yên tâm công tác

Thảo luận về dự thảo  Luật Biên phòng, các đại biểu Quốc hội cho rằng, các quy định của dự thảo luật cơ bản bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật. Đại biểu Nguyễn Ngọc Phương  (Quảng Bình) nhấn mạnh, bộ đội biên phòng thường xuyên xa nhà, xa quê hương, xa người thân; trong thực hiện nhiệm vụ gặp nhiều khó khăn, thách thức, nguy cơ đe dọa đến tính mạng khi đối mặt với tội phạm buôn bán ma túy, tội phạm buôn bán người, gian lận thương mại, đặc biệt là ứng phó với các sự cố thiên tai, bão lũ, đại dịch… Vì vậy, đại biểu Nguyễn Ngọc Phương kiến nghị, cần bổ sung chế độ, chính sách đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện nhiệm vụ biên phòng, có chính sách ưu đãi thỏa đáng để người lính biên phòng yên tâm công tác, bám trụ địa bàn, hoàn thành tốt nhiệm vụ và cũng để gia đình yên lòng khi người thân của mình thực hiện nhiệm vụ bảo vệ biên cương Tổ quốc.

Các đại biểu Quốc hội cũng đánh giá cao khi dự thảo luật quy định trách nhiệm, nghĩa vụ của công dân về biên phòng và khẳng định, đây là quy định mới so với dự thảo trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 9, thể chế hóa được quan điểm “nhân dân khu vực biên giới là chủ thể bảo vệ biên giới quốc gia” tại Nghị quyết số 33 ngày 28-9-2018 của Bộ Chính trị. Đại biểu  Nguyễn Thanh Hải (Tiền Giang) cho biết thêm, quy định này còn nêu cao trách nhiệm của công dân đối với hoạt động biên phòng. Từng người dân ở khu vực biên giới nếu làm tốt trách nhiệm của mình, sẽ tạo thành lực lượng hùng hậu để thực hiện hoạt động biên phòng, vì không ai nắm rõ địa bàn, các hoạt động xảy ra tại khu vực biên giới bằng chính người dân nơi đó. Mỗi người dân sẽ là một chiến sĩ, góp phần cùng lực lượng chức năng thực thi nhiệm vụ biên phòng bảo vệ độc lập chủ quyền, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội ở khu vực biên giới; phù hợp với mục tiêu xây dựng nền quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân.

Tuy nhiên, đại biểu cũng lưu ý, khi luật có hiệu lực thi hành cần tăng cường công tác tuyên truyền, vận động để người dân khu vực biên giới hiểu và thực hiện đúng, đầy đủ trách nhiệm, nghĩa vụ của mình, nhằm phát huy hơn nữa ý nghĩa, hiệu quả thực tiễn của quy định./.