- Chuẩn mực đạo đức nhà giáo thời nay có khác gì so với trước đây, thưa ông?
Phó chủ tịch Hội Khoa học tâm lý giáo dục Hải Phòng NGUYỄN TRUNG CHÍNH.
- Dù ở thời đại nào, chuẩn mực đạo đức nhà giáo vẫn không thay đổi, đều phải xuất phát từ cái gốc là yêu thương học trò. Tuy nhiên, nếu như trước kia quan niệm “thương cho roi cho vọt, ghét cho ngọt cho bùi”, ngày nay không thể áp dụng phương pháp giáo dục như vậy đối với học trò, mà phải sử dụng biện pháp tâm lý giáo dục bằng hình thức động viên, nêu gương, thuyết phục.
- Ấy vậy mà một số thầy, cô giáo lại đang áp dụng sai phương pháp giáo dục khi nhiều vụ việc xảy ra như cô giáo Trường tiểu học An Đồng (huyện An Dương, Hải Phòng) bắt học sinh uống nước vắt từ giẻ lau bảng. Mới đây, cô giáo Trường tiểu học Trần Văn Ơn (TP Hồ Chí Minh) bắt học sinh tự tát 32 cái vào mặt vì nói chuyện riêng… Ông suy nghĩ gì về những vụ việc này?
- Đó thực sự là những vụ việc đau lòng của ngành giáo dục gần đây. Ngoài hai vụ việc trên, từ đầu năm đến nay, liên tiếp những vụ bạo lực học đường xảy ra trên cả nước như cô giáo cơ sở mầm non Ánh Sao Vàng tát học sinh nứt xương hàm; cô giáo dạy học “im như thóc” hay thầy giáo chửi học sinh là “cá nóc phun nọc độc” ở TP Hồ Chí Minh… Những vụ vi phạm đạo đức nghiêm trọng xảy ra trong nhà trường khiến những người làm giáo dục lâu năm như chúng tôi không khỏi chạnh lòng, xót xa.
Tiết học tốt chào mừng Ngày 20-11 của cô và trò khối 12 Trường THPT Thái Phiên (quận Ngô Quyền).
Ảnh: ĐỖ HIỀN
- Theo ông, nguyên nhân sâu xa của những vụ việc này là gì?
- Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ trình độ yếu kém của thầy, cô giáo. Điểm đầu vào các trường sư phạm những năm gần đây ngày càng thấp khiến chất lượng đội ngũ giáo viên tương lai xuống cấp. Cùng với đó, chương trình đào tạo giáo viên cũ, lạc hậu, không theo kịp thời đại. Sinh viên bị nhồi nhét kiến thức chuyên môn mà không được trang bị kỹ năng nghề nghiệp cần thiết, thiếu và yếu kỹ năng nắm bắt tâm lý học sinh. Điều đó dẫn đến không ít vụ việc giáo viên “thương” học sinh sai cách, họ cho rằng sử dụng đòn roi, bạo lực mới là yêu thương học trò.
- Trong công tác đào tạo giáo viên còn hạn chế nào khác?
- Giáo viên là nghề cao quý nhất trong những nghề cao quý, song trách nhiệm cũng rất nặng nề, tạo thành áp lực vô hình đối với mỗi thầy giáo, cô giáo. Tuy nhiên, đồng lương giáo viên hiện chưa tương xứng trách nhiệm, công sức họ bỏ ra. Chế độ lương thưởng rồi biên chế, hợp đồng lao động luôn bấp bênh khiến đội ngũ giáo viên không yên tâm, luôn canh cánh nỗi lo “cơm áo gạo tiền”, lâu dần tích tụ khiến họ có hành động phản giáo dục, sai lệch chuẩn mực đạo đức nhà giáo và kéo theo những tiêu cực.
- “Tiêu cực” theo như ông nói có phải là tình trạng dạy thêm, học thêm tràn lan không đúng quy định và lạm thu đầu năm học?
- Đúng vậy. Không ít giáo viên dù biết vi phạm quy định nhưng vẫn tổ chức dạy thêm, học thêm dưới nhiều hình thức để tăng thu nhập, trang trải cuộc sống. Hay một số trường thu sai quy định các khoản đầu năm học có nguyên nhân xuất phát từ việc muốn nâng cao mức sống giáo viên nhà trường. Đây đều là những vi phạm chuẩn mực đạo đức nhà giáo.
Giờ học ngoại khóa của các cháu Trường mầm non Kênh Giang (huyện Thủy Nguyên).
Ảnh: TRUNG KIÊN
- Vậy chuẩn mực đạo đức nhà giáo hiện nay gồm những tiêu chuẩn gì?
- Mỗi nhà giáo phải là tấm gương tự học và sáng tạo, nhất là trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 như hiện nay, thầy giáo, cô giáo càng cần phải tích cực trau dồi, cập nhật những kiến thức mới, kỹ năng sư phạm mới, kỹ năng tâm lý giáo dục phù hợp thời đại hiện nay. Do đó, bên cạnh những chuẩn mực vốn có là mẫu mực, yêu thương học trò, nhà giáo còn phải chịu khó học hỏi, nâng cao trình độ, phải làm việc bằng lương tâm và tự trọng nghề nghiệp, để xứng đáng với danh hiệu “nghề cao quý nhất trong các nghề cao quý”.
- Liên tiếp tiêu cực, nhất là tiêu cực vừa xảy ra tại kỳ thi THPT quốc gia vừa qua khiến nhiều ý kiến bày tỏ bi quan về tương lai nền giáo dục nước nhà. Ông có suy nghĩ vậy không?
- Dù xót xa khi phải đọc những tin tức như thế nhưng tôi cho rằng đây chỉ là những “con sâu làm rầu nồi canh”. Cần phải nhìn nhận khách quan những điểm sáng của ngành giáo dục thời gian qua như việc áp dụng chương trình công nghệ giáo dục đạt nhiều kết quả khả quan, góp phần giải quyết vấn nạn “ngọng” và “sai chính tả” nhiều năm nay; nhiều học sinh làm rạng danh Việt Nam tại các cuộc thi quốc tế và quan trọng nhất là nhiều thế hệ học sinh trở thành những công dân ưu tú, hằng ngày đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước và thành phố.
Riêng với Hải Phòng, tôi vui mừng khi thành phố luôn giữ vững vị trí tốp đầu trong giáo dục đại trà và giáo dục học sinh giỏi, 20 năm có học sinh đoạt giải cao quốc tế. Đội ngũ nhà giáo Hải Phòng đều là những người tâm huyết, hết mình vì sự nghiệp trồng người.
- Vậy để ngăn chặn tiêu cực, giải pháp là gì thưa ông?
- Chỉ đúng nguyên nhân sẽ tìm ra giải pháp căn cơ. Nhà nước ta luôn coi giáo dục là quốc sách hàng đầu, là tương lai của dân tộc nhưng chính sách, cơ chế giáo dục hiện chưa xứng tầm với quan điểm đó. Là người cống hiến gần 60 năm cho sự nghiệp giáo dục, tôi luôn mong muốn những nhà quản lý trong lĩnh vực giáo dục hiện nay hãy thay đổi tư duy “thắng trong giáo dục mới thắng trong kinh tế” theo quan điểm của cố Thủ tướng Singapore Lý Quang Diệu. Đó là tăng cường bồi dưỡng đạo đức nghề nghiệp, kỹ năng tâm lý giáo dục đối với sinh viên sư phạm, cập nhật những tiến bộ thế giới trong đào tạo giáo viên; nâng cao mức thu nhập của giáo viên, nhất là giáo viên khu vực khó khăn, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Bởi khi được trả lương xứng đáng, giáo viên sẽ có tâm lý ổn định, yên tâm, phấn khởi gắn bó với nghề, từ đó tự họ đẩy lùi, tránh xa tiêu cực.
- Trân trọng cảm ơn ông!
