Các nghệ sĩ Pháp biểu diễn vở nhạc kịch "Kim Vân Kiều" trên sân khấu.
Khi mô hình xã hội hóa sân khấu ở Việt Nam đang có dấu hiệu chững lại và thiếu hiệu quả, nhiều người cho rằng, việc hợp tác quốc tế và để các nghệ sĩ nước ngoài tham gia vai trò đạo diễn, biên đạo múa...trong lĩnh vực sân khấu là hướng đi mới để các nhà hát kéo người xem tới rạp. Trên thực tế, không ít vở diễn do các nghệ sĩ nước ngoài dàn dựng, biểu diễn tại Việt Nam tạo sức hút và để lại ấn tượng với người xem.
Gần đây, người xem TP Hồ Chí Minh được thưởng thức vở nhạc kịch “Kim Vân Kiều” của đạo diễn tài năng Christophe Thiry (Pháp). Vở nhạc kịch này được chuyển thể và soạn kịch bản bằng tiếng Pháp từ nghiên cứu, phân tích nhiều bản dịch của Nguyễn Văn Vĩnh, Nguyễn Khắc Viện.
“Kim Vân Kiều” chinh phục người xem bởi đoàn nghệ sĩ - diễn viên - ca sĩ opéra chuyên nghiệp của Nhà hát L’Attrape Théâtre (Paris, Pháp). Đến với “Kim Vân Kiều”, người xem gặp Thúy Kiều đa quốc tịch từ cổ điển đến hiện đại. Phần âm nhạc cho thấy tính thể nghiệm khi các nghệ sĩ đa tài vừa hát opera, pop, vừa diễn kịch lại vừa diễn tấu các nhạc cụ Tây phương như violon, piano, guitar. Đối lập nhưng hòa quyện với màu sắc Tây phương là những sắc màu rất Việt Nam từ những nhạc khí dân tộc như trống, sáo, đàn nguyệt, đàn bầu qua phần trình diễn của hai nhạc sĩ Mai Thanh Sơn và Mai Thành Nam. Nhiều người xem đánh giá, “Kim Vân Kiều” là vở nhạc kịch tái hiện bằng ngôn ngữ nghệ thuật độc đáo với góc nhìn mới, hiện đại nhưng vẫn trung thành với nội dung cốt lõi trong tác phẩm văn học của đại thi hào Nguyễn Du. “Kim Vân Kiều” được công diễn tại Thủ đô Hà Nội vào ngày 25-9 tại Trung tâm Văn hóa Pháp (Tràng Tiền).
Cách đây không lâu, vở kịch kinh điển “Cậu Vanya” (tác giả A.P Chekhov) do đạo diễn Tsuyoshi Sugiyama (Nhật Bản) thực hiện, với sự tham gia biểu diễn của nghệ sĩ Nhà hát Tuổi trẻ (Việt Nam) với Nhà hát Không tường (Nhật Bản) ở Hà Nội, Quảng Ninh và Hải Phòng. Vào tháng 11-2019, “Cậu Vanya” được biểu diễn tại Nhật Bản. Vở kịch này chiếm trọn cảm tình của người xem nước ta vì “Cậu Vanya” được dàn dựng khéo léo, vượt lên mọi rào cản của không gian, thời gian của nước Nga thế kỷ 19 mà chuyện kịch đề cập. Đạo diễn Tsuyoshi Sugiyama và các nghệ sĩ đi sâu vào khai thác tầng sâu giá trị tư tưởng của kịch, các nhân vật kịch sống động với những suy nghĩ, hành động hiện hữu trong cuộc sống đương đại.
Trước đó, đạo diễn người Xin-ga-po Chua Soo Pong dàn dựng vở kịch “Tấm Cám” trên kịch bản chuyển thể của nhà văn Nguyễn Hiếu, các nghệ sĩ sân khấu Lệ Ngọc biểu diễn cũng tạo nên cơn sốt vé hồi hè 2019. “Tấm Cám” phiên bản 2019 không còn Bụt mà thay vào đó là hình tượng người mẹ. Trong cuộc sống hiện đại, không có ông Bụt, cô Tiên, mà chính cha mẹ mới là những người ở bên và giúp đỡ các em khi gặp khó khăn. Đây được xem như điểm nhấn độc đáo và phù hợp tâm lý các bé ở thời hiện đại và truyền tải thông điệp rõ nét về tình mẫu tử. Vở kịch cũng làm ước lệ những chi tiết rùng rợn, có cái kết thực sự nhân văn khi Tấm và Hoàng tử quyết định cho mẹ con nhà Cám cơ hội để hoàn lương bằng cách làm nhiều việc tốt.
Đầu năm nay, người yêu nghệ thuật sân khấu nước nhà được đắm chìm trong không gian vở kịch “Sự sống” dựa trên nguyên tác truyện “Taniko” (Vách núi) của Nhật Bản có cách đây hơn 600 năm. Đây là vở kịch do NSND Anh Tú đồng đạo diễn cùng nghệ sĩ Hiroyuki Muneshige, nhưng trong quá trình dàn dựng, NSND Anh Tú lâm trọng bệnh và qua đời nên hầu như việc dàn dựng tác phẩm đều qua tay đạo diễn Hiroyuki Muneshige. Chuyện kịch về hành trình của cậu thiếu niên theo đoàn lên núi cầu nguyện cho mẹ khỏi bệnh. Trong quá trình đi, cậu đổ bệnh và theo quy định bị ném xuống vách núi. May mắn thay, có vị thần xuất hiện và cứu sống cậu. Phiên bản “Sự sống” được dựng theo phong cách hiện đại, biểu đạt bằng ngôn ngữ hình thể là chủ yếu, đem đến cách tiếp cận gần gũi hơn với người xem hôm nay.
Hay như vở “Nỗi đau nhân loại” (tác giả Lê Duy Hạnh) do đạo diễn Shaun Mac Loughlin (Vương quốc Anh) thực hiện. Vở kịch này đặc biệt ở chỗ được xây dựng dựa trên nguồn cảm hứng từ hai tác phẩm vĩ đại: “Truyện Kiều” của Nguyễn Du và “Othello” của Shakespeare. Thông qua bi kịch của 6 nhân vật, người xem nhận ra dù ở thời đại của Shakespeare hay Nguyễn Du, những con người chân thành, trong sáng vẫn phải cảnh giác với loại người có dã tâm xấu xa.
NSND Hồng Vân đánh giá, việc có thêm yếu tố nước ngoài góp phần tăng sự hấp dẫn của nhiều vở diễn ở nước ta, tạo dấu ấn trong lòng người yêu nghệ thuật sân khấu, nhất là giới trẻ. Việc giao lưu, tìm hiểu, học hỏi giữa các nhà hát, nghệ sĩ Việt và nghệ sĩ quốc tế thời gian qua cần được mở rộng hơn để sân khấu nước ta sôi động, phát triển hơn.
Khôi Nguyên
