(HPĐT)- Hàng trăm bức ảnh, hàng chục bức ký họa chân dung được sáng tác trong cuộc chiến tranh cùng gần 10 bức tranh tái hiện lại cuộc chiến năm xưa - Đó là “gia tài” được nghệ sĩ, người lính Nguyễn Thế Đính lưu giữ. Đây cũng là những ký ức đáng nhớ của ông về cuộc chiến giành độc lập dân tộc, thống nhất non sông 1945-1975 được thể hiện thông qua các tác phẩm nghệ thuật.
Nghệ sĩ Thế Đính với tác phẩm đang sáng tác.
Ngôi nhà của nghệ sĩ, người lính Nguyễn Thế Đính nằm giữa phố Hồ Sen (quận Lê Chân). Nhà nhỏ và chật, nhưng ông dành riêng tầng 2 làm nơi lưu giữ những ký ức của mình. Đó là hàng chục bức tranh, hàng trăm bức ảnh và hàng chục bức ký họa chân dung. Nghệ sĩ Nguyễn Thế Đính cho biết: “Tôi giữ lại hầu hết các bức tranh, chỉ bán vài bức hiếm hoi khi thấy người mua tranh quá nhiệt tình, bởi mỗi tác phẩm đều được tôi gửi trọn tâm huyết. Khi trao gửi người khác, có khi tôi tiếc đến mất ăn, mất ngủ”.
Ngắm tác phẩm “Người trồng cây” đoạt giải nhì tại Triển lãm mỹ thuật Hải Phòng năm 2015, người xem thấy được sự thay đổi về bố cục và màu sắc: Tranh vẽ miếng vải đỏ được phủ trùm xuống chạm đất bên cạnh người đàn bà, hai bức ảnh trên bàn thờ: một người lính của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp; một người lính của cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ. Khoảng màu sau lưng người đàn bà được chuyển sang tông màu cam nóng. Dường như bằng những chiêm nghiệm trải qua từ thực tế, nghệ sĩ muốn tạo thêm điểm nhấn trong bức tranh. Qua đó, người xem cảm nhận được những mất mát, hy sinh của người phụ nữ này nói riêng, phụ nữ Việt Nam nói chung trong 2 cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc.
Với tác phẩm “Truy kích”, Thế Đính thể hiện chân thực cuộc truy kích trực diện giữa ta và địch. Có người lính xông lên, có người lính ngã xuống. Có vệt khói đen, làn lửa che kín bầu trời cùng nhiều màu đỏ, cam, xám thể hiện sự khốc liệt của cuộc chiến tranh giành độc lập tự do, thống nhất nước nhà. Bên cạnh những ký ức khốc liệt, với tác phẩm “Rừng chiều”, “Nắng xuân”, tác giả mang đến cho người xem những khoảnh khắc yên bình hiếm hoi của cuộc sống. Đó là hình ảnh một bản làng thơ mộng trong buổi sớm ban mai hay cô thôn nữ người Ninh Kiều đeo gùi, vác cuốc lên nương...
Không chỉ khắc họa những ký ức chiến tranh, với 12 năm chiến đấu, nghệ sĩ Thế Đính chụp được hàng trăm bức ảnh lưu lại từng khoảnh khắc đầy ý nghĩa. Điển hình là các bức ảnh “Đường lên cổng trời”, “Giải thích chính sách của Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam- Việt Nam cho tù hàng binh, cửa ngõ mặt trận đường 9- Nam Lào năm 1971”, “Quân giải phóng cứu chữa cho lính ngụy Sài Gòn bị thương ở Khe Sanh, Quảng Trị năm 1971”, “Thanh niên xung phong Nghệ An vận chuyển đạn bên sông Sê-pôn, Nam Lào, tháng 3-1971”, “Lớp học văn hóa phụ nữ, thanh niên xung phong trong núi Quảng Bình năm 1971”… thể hiện chân thực những góc sinh hoạt, chiến đấu, học tập, họp hành… của những người lính trên chiến trường B, Quân khu Trị Thiên Huế, từng tham gia 3 chiến dịch lớn vô cùng ác liệt, là Khe Sanh, Đường 9 Nam Lào và Quảng Trị.
Thêm vào đó, nghệ sĩ Thế Đính còn lưu giữ hàng chục bức ký họa chân dung về người lính, nữ thanh niên xung phong và những học sinh, người dân trong chiến đấu và trong cuộc sống. Đó là bức ký họa chân dung anh hùng Lê Mã Lương hướng dẫn cách sử dụng súng thu hồi được của địch. Bức tranh “Bảo vệ sự sống” với hình ảnh người lính nâng niu chú chim bồ câu. Hay một loạt các bức ký họa chân dung: Thu Êm- cô gái của Đội văn nghệ Cục hậu cần, xạ thủ B40; Minh Ân- nữ sinh huyện Tuyên Hóa (tỉnh Quảng Bình); o Tuyết- xã Tiến Hóa, huyện Tuyên Hóa (tỉnh Quảng Bình); o Hoan- dân công hỏa tuyến phục vụ chiến dịch Đường 9- Nam Lào… Những gương mặt còn rất trẻ, nhưng đầy quyết tâm xung trận, thể hiện một thế hệ trẻ dành hết tâm huyết của tuổi thanh xuân để chiến đấu giành độc lập- tự do, thống nhất nước nhà.
46 năm trôi qua, người lính năm nào nay là ông lão 80 tuổi. Thế nhưng ánh mắt ông vẫn sáng lấp lánh khi kể về những ký ức chiến tranh. Nghe câu chuyện ông kể, ngắm bức tranh ông vẽ, xem bức ảnh ông chụp để thấy trọn vẹn tinh thần người lính - nghệ sĩ đầy tự hào và nhiều cảm xúc. Nghệ sĩ Thế Đính chia sẻ: Một thời chiến tranh khốc liệt - Một thời và mãi mãi. Tất cả các tác phẩm đều là những kỷ niệm, máu thịt, “đứa con tinh thần” của ông, bởi tất cả cảm xúc, dấu ấn một thời ông đã đặt trọn trong đó./.
Họa sĩ, nhiếp ảnh gia Nguyễn Thế Đính, sinh năm 1941, tại Hải Phòng. Hội viên Hội Mỹ thuật Hải Phòng và Hội Nhiếp ảnh Hải Phòng. Ông có nhiều tranh được lưu giữ tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam và Bảo tàng Hải Phòng.
