Nghệ sĩ nhiếp ảnh Ngô Minh Nhật đoạt giải thưởng nhà nước về văn học nghệ thuật: Luôn cháy bỏng đam mê

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Ngô Minh Nhật chia sẻ với vợ về những bức ảnh mang tên “Dấu ấn lịch sử Hải quân Việt Nam đánh thắng Mỹ”.

Hơn 10 năm công tác, làm việc tại Phòng Tuyên huấn, Cục Chính trị (Quân chủng Hải quân) từ tháng 4-1962 đến hết năm 1972, phóng viên ảnh Ngô Minh Nhật đến nhiều đơn vị, xông pha trên các mặt trận để chụp, ghi lại những thời khắc lịch sử, chiến thắng oanh liệt, vẻ vang của Hải quân nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. 5 tác phẩm ảnh mang tên “Dấu ấn lịch sử Hải quân Việt Nam đánh thắng Mỹ” ghi lại những chiến công tiêu biểu nhất của lực lượng Hải quân, góp phần đánh thắng đế quốc Mỹ, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Những bức ảnh này mang lại cho nghệ sĩ Giải thưởng Nhà nước về văn học, nghệ thuật ở tuổi 78.

Ngắm bộ ảnh, những hồi ức đầy oanh liệt, tự hào về những năm tháng cống hiến, chụp lại, lưu lại những hình ảnh quý giá “có một không hai” của Hải quân Việt Nam trong những năm chiến tranh ùa về trong ông.

Theo trình tự thời gian của các bức ảnh, nghệ sĩ nhiếp ảnh Ngô Minh Nhật cho biết, bức ảnh thứ nhất mang tên “Hải quân Việt Nam đánh thắng Mỹ trận đầu ngày 2-8-1964”. Ngày 1-8-1964, ông được cử đến căn cứ Hạ Long, chụp ảnh tàu phóng ngư lôi của phân đội 3, Đoàn 172 (Quân chủng Hải quân) rời cảng vào Thanh Hoá. Đến sáng 2-8, tại biển Thanh Hoá, phân đội 3 gồm 3 tàu do phân đội trưởng Nguyễn Văn Bột chỉ huy xuất kích, dũng cảm, mưu trí đánh đuổi tàu khu trục Ma-đốc và bắn rơi máy bay Mỹ xâm phạm vùng biển, vùng trời miền Bắc Việt Nam. Ở bức ảnh, ông chụp tiền cảnh là khẩu pháo, đằng xa là tàu phóng lôi rẽ sóng như xé nước, thể hiện tinh thần quyết tâm của Hải quân ta trước khi ra trận.

Bộ 5 ảnh mang tên “Dấu ấn lịch sử Hải quân Việt Nam đánh thắng Mỹ” của nghệ sĩ nhiếp ảnh Ngô Minh Nhật.

Bức ảnh thứ 2 chụp các chiến sĩ phân đội 7, Đoàn 171 – đơn vị Anh hùng cùng với quân dân Nam Ngạn - Hàm Rồng (Thanh Hoá) chiến đấu dũng cảm, bắn rơi nhiều máy bay Mỹ, bảo vệ cầu Hàm Rồng, bảo vệ tuyến đường vận tải đường bộ huyết mạch chi viện chiến trường miền Nam. Trọng tâm của bức ảnh là các chiến sĩ và 2 nòng pháo hướng lên trời, với tinh thần sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ cầu Hàm Rồng.

Bức ảnh thứ 3 chụp các chiến sĩ đặc công nước Đoàn 126 chuẩn bị thuỷ lôi HAT- 2 thả trôi trên sông Cửa Việt (tỉnh Quảng Trị) đánh tàu chiến Mỹ - ngụy năm 1969. Bức ảnh chụp cận cảnh, sắc nét rõ đến từng đường gân trên tay, chân người chiến sĩ, thể hiện sức mạnh, sự tinh nhuệ của bộ đội đặc công ta.

Bức ảnh thứ 4 chụp vào tháng 2-1969, ghi lại hình ảnh Đại tướng Võ Nguyên Giáp đến thăm và trao cờ, chúc mừng đơn vị đặc công nước, Đoàn 126 tại Quảng Yên (tỉnh Quảng Ninh) lập nhiều chiến công xuất sắc, đánh chìm tàu chiến Mỹ trên chiến trường miền Nam. Nghệ sĩ nhiếp ảnh Ngô Minh Nhật cho biết, ông vinh dự, tự hào khi có 9 lần được đi cùng Đại tướng Võ Nguyên Giáp, đây là lần thứ 4. Ông cũng là phóng viên duy nhất chụp lại khoảnh khắc tự hào này.

Bức ảnh thứ 5 chụp tàu vận tải không số Đoàn 125 xuất phát từ bến K15 Đồ Sơn mở chiến dịch “Đường Hồ Chí Minh trên biển” – con đường huyền thoại của cách mạng Việt Nam, vận chuyển hàng vạn tấn vũ khí cho viện cho các chiến trường miền Nam (từ năm 1962 – 1972). Trên mỗi chuyến tàu đều đặt bộc phá, nếu bị địch phát hiện, các chiến sĩ hủy tàu để giữ bí mật. Vì thế, trước khi lên đường, cán bộ, chiến sĩ đều tổ chức truy điệu sống với tinh thần cảm tử, quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh.

Toàn bộ 5 bức ảnh đều là ảnh đen trắng, nhưng góc chụp, kỹ thuật chụp đều sống động, chân thật, rõ nét đến từng chi tiết, có giá trị nghệ thuật và lịch sử cao. Nghệ sĩ nhiếp ảnh Minh Nhật kể, thời gian đó, ông sử dụng máy ảnh của Đức đèn Flash pin và chưa có các điều chỉnh về độ sáng. Để chụp được các hình ảnh cận cảnh, chân thực, ông phải dùng kỹ thuật chụp chậm để bắt nét từng khoảnh khắc. Trong những năm tháng làm phóng viên ảnh trong Quân chủng Hải quân, nghệ sĩ không chỉ đơn thuần chụp ảnh mà ông còn là nhân chứng lịch sử của thời kỳ hào hùng ấy.

Từ năm 1973, vì sức khoẻ yếu, nghệ sĩ nhiếp ảnh Ngô Minh Nhật chuyển về công tác tại Thành Đoàn Hải Phòng. Nhưng niềm đam mê nghệ thuật nhiếp ảnh luôn cháy bỏng trong ông. Ông đi khắp miền xuôi, miền ngược, vào các nhà máy, doanh nghiệp, đơn vị quân đội ghi lại những khoảnh khắc, hình ảnh ấn tượng, khó quên. Ông giành nhiều giải thưởng nhiếp ảnh trong nước và quốc tế. Năm 1993, ông được Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam phong tặng tước hiệu “Nghệ sĩ nhiếp ảnh đặc biệt xuất sắc”. Giải thưởng Nhà nước về văn học, nghệ thuật là sự ghi nhận rõ nhất những cống hiến, đóng góp của nghệ sĩ nhiếp ảnh Ngô Minh Nhật vào sự phát triển nền nghệ thuật nhiếp ảnh Hải Phòng và Việt Nam trong hơn 40 năm qua./.