Nghệ sĩ Ưu tú Hồng Tươi say đắm một đời với chèo

Giọng hát ngọt ngào

Ở rất nhiều sự kiện diễn ra trên địa bàn thành phố Hải Phòng, khán giả đã quen thuộc với giọng hát của Nghệ sĩ Ưu tú Hồng Tươi (Nhà hát Chèo Xứ Đông). Các tiết mục chị thể hiện thường là những bài hát, làn điệu chèo da diết ca ngợi Đảng, Bác Hồ, đặc biệt là mảnh đất Xứ Đông xưa - Hải Phòng nay đang trên đà phát triển.

Với những ai từng tham dự Lễ khai hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2026 vừa qua sẽ còn nhớ Nghệ sĩ Ưu tú Hồng Tươi xuất hiện trong chương trình nghệ thuật với bài hát văn “Côn Sơn in dấu chân Người” (của tác giả, nhà viết chèo, Tiến sĩ Trần Đình Ngôn).

Tiết mục là một bản hòa ca giữa lịch sử hào hùng và nghệ thuật truyền thống tinh tế. Với chất giọng mượt mà, vang, rền, nền nẩy đặc trưng của nghệ thuật chèo, Hồng Tươi đã thổi hồn vào từng câu chữ, đưa người nghe về với không gian tĩnh lặng, linh thiêng của núi rừng Côn Sơn.

Cách luyến láy điêu luyện cùng nhịp phách của chị không chỉ gợi lên vẻ đẹp của cảnh sắc thiên nhiên mà còn bộc lộ niềm thành kính sâu sắc trước tầm vóc vĩ đại như Hồ Chí Minh, Nguyễn Trãi…

“Tiết mục qua tiếng hát của người nghệ sĩ đã trở thành nhịp cầu cảm xúc, đánh thức lòng tri ân và niềm tự hào trong lòng mỗi người con đất Việt về với vùng đất địa linh nhân kiệt”, ông Phạm Khắc Hoan, du khách phường Lĩnh Nam (Hà Nội) chia sẻ.

Những ca khúc về quê hương luôn được chị ưu ái lựa chọn biểu diễn tại các sự kiện, như: Hát mừng thành phố hôm nay (hát văn); Uy linh Vạn Kiếp Côn Sơn (hát văn); Bác Hồ - Nguyễn Trãi - Côn Sơn (hát văn); Linh khí Côn Sơn (hát văn); Một thoáng Hải Dương (hát chèo); Câu hát quê hương (hát chèo); Ngàn đời mảnh đất ta yêu (hát chèo); Cẩm Giàng tươi sáng tương lai (hát chèo); Về Côn Sơn xuân nay (hát chèo ); Hải Dương niềm thương nhớ… “Tôi không thể kể hết các bài hát về quê hương mình từng hát”, chị chia sẻ.

Với chị, quê hương là hai tiếng thiêng liêng, luôn chở che, nuôi dưỡng tâm hồn chị. “Tôi tự hào, biết ơn mảnh đất này, mảnh đất đã sinh ra, nuôi dưỡng và ban tặng cho tôi con người, giọng hát, tâm hồn", Nghệ sĩ Ưu tú Hồng Tươi tâm sự.

Vì thế, mỗi câu hát, vai diễn chèo, mỗi ca khúc mới viết về quê hương, chị đều hát bằng sự biết ơn, niềm tự hào, bằng trái tim và cả tâm hồn mình.

“Trước vị thế mới của quê hương, với sự quan tâm của các cấp, chúng tôi rất kỳ vọng vào sự phát triển của thành phố nói chung, chất lượng đời sống của văn nghệ sĩ thành phố Hải Phòng nói riêng. Đó là nguồn động lực để chúng tôi tiếp tục cống hiến, hát lên những câu hát ngọt ngào ca ngợi quê hương anh hùng và phát triển”, chị nói.

Gặt hái từ khổ luyện

Nghệ sĩ Ưu tú Hồng Tươi quê ở xã An Thành (Hải Phòng). Chị bén duyên với nghệ thuật chèo từ tuổi đôi mươi. Tháng 4/1997, chị thi tuyển lớp diễn viên Đoàn chèo Hải Dương.

4 năm vừa học tập, vừa đóng vai quần chúng. Năm 2001, chị được đạo diễn cho đóng một vai phụ, xuất hiện trên sân khấu vỏn vẹn một lớp kịch. Năm 2009, khi Nghệ sĩ Nhân dân Lê Hùng dựng vở “Cơn bão màu da cam”, Hồng Tươi mới được chọn vào vai chính. Chị đóng vai Huệ, sống trong một gia đình có nhiều người nhiễm chất độc da cam/dioxin, bị mọi người xung quanh kỳ thị. Không chỉ tâm lý nhân vật phức tạp, chị còn thêm áp lực của hội diễn phải có thành tích...

Sau 3 tháng miệt mài khổ luyện, tại Hội diễn sân khấu chèo toàn quốc tổ chức tại Quảng Ninh năm đó, Hồng Tươi vinh dự nhận được tấm huy chương vàng đầu tiên. Đó là mốc son trong đời làm nghệ sĩ. Từ đây, tên tuổi Hồng Tươi đã có chỗ đứng trong làng chèo và lọt vào mắt xanh của nhiều đạo diễn.

Từ đó đến nay, Hồng Tươi đã được đóng hầu hết vai chính trong hàng chục vở chèo. Những nhân vật chị đóng có cuộc sống nội tâm đa dạng, đủ cung bậc, trạng thái, nỗi niềm khổ đau, chia phôi, ai oán. Đó là nàng Châu Long trong “Lưu Bình Dương Lễ”, Điểm Bích trong “Huyền Quang tôn giả”, Thái Hậu trong “Tâm đức Phật hoàng”...

Nhưng thành công nhất là vai đào Lý trong vở “Đào Lý một cành” của đạo diễn, cố Nghệ sĩ Nhân dân Bùi Đắc Sừ. Nhân vật đào Lý xuất hiện suốt 6 màn kịch, thời gian câu chuyện diễn ra từ lúc đào Lý còn xuân sắc, tới khi thành cụ bà thất thập cổ lai hy.

Sắm vai này, Hồng Tươi như một người gánh nặng đi trên dặm đường gập ghềnh gian khổ. Chị đã vắt kiệt sức lực để miêu tả tận cùng nội tâm nhân vật trong nhiều trạng thái tình cảm: Yêu thương và căm hận, lòng tri ân và đức vị tha của một trái tim nhân hậu.

Khi hết mỗi lớp kịch, chị chỉ kịp chụp mái tóc bạc lên đầu, choàng vội tấm áo và lại bước ra sân khấu. Khán giả nhận ra một đào Lý đã ngoài 70 tuổi, tóc bạc da mồi, chất chồng nỗi đa đoan, tấm lưng già đổ xuống, run rẩy trước nỗi đau nhân thế. Làm được điều ấy, Hồng Tươi phải qua mấy tháng trời luyện tập liên tục, từ diễn xuất, hình dáng, tiếng nói của một cô đào còn trẻ đến lúc tuổi già.

Đêm diễn vở chèo “Đào Lý một cành” ở Hội diễn sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc năm 2011 tổ chức tại Thái Bình, Hồng Tươi đã giành hai giải cá nhân: Một huy chương vàng và một giải nữ nghệ sĩ được ban giám khảo cho điểm cao nhất, có giọng hát chèo hay nhất.

Tiếng hát Hồng Tươi nhẹ nhàng, mỏng manh như tơ lụa, nhưng mặn nồng và tròn vành rõ chữ lay động lòng người. Như con tằm suốt đời nhả tơ, say đắm với nghiệp diễn chèo truyền thống nên “tổ nghiệp” đã mang đến cho chị nhiều thành tích đáng tự hào. Đến nay, Hồng Tươi đã “ẵm” 5 huy chương vàng cùng một số giải đặc biệt khác. Năm 2015, một niềm vui lớn đến với Hồng Tươi khi chị được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú.