Kỳ cuối:
Khu đô thị Vinhomes Marina bừng sáng.
Những đường nét táo bạo, khả thi
(HPĐT)- Theo Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị, cấu trúc chức năng cơ bản của thành phố Hải Phòng là đô thị cảng biển- công nghiệp- trung tâm du lịch quốc gia, hiện đại, thông minh và đạt đẳng cấp thế giới. Chính phủ, Quốc hội cũng đã khẳng định mô hình thể chế đột phá được lựa chọn cho Hải Phòng là khu thương mại tự do. Từ đó, Hải Phòng tập trung nghiên cứu và bước đầu đề xuất mô hình khu thương mại tự do phù hợp với điều kiện của thành phố.
Bảo đảm sự thông thoáng, minh bạch, hấp dẫn, vượt trội
Theo tổ chuyên gia tư vấn xây dựng các cơ chế chính sách đặc thù cho thành phố, Hải Phòng phải được xây dựng và áp dụng thể chế kinh tế vượt trội, cụ thể nhất là tập trung ưu tiên cho việc xây dựng khu thương mại tự do. Có 2 phương án xây dựng Khu thương mại tự do Hải Phòng gồm: Khu thương mại tự do chỉ bao gồm khu vực cảng và khu vực đô thị hiện nay của thành phố; hoặc triệt để, chiến lược hơn thì áp dụng đối với toàn bộ diện tích Hải Phòng.
Tuy nhiên, vấn đề quan trọng hơn cả vẫn là phải bảo đảm sự thông thoáng, minh bạch, vượt trội, với các chính sách ưu đãi, tạo sự hấp dẫn mạnh mẽ cho các nhà đầu tư. Theo đó, Hải Phòng cần sự hỗ trợ tích cực của Trung ương để có được chế độ ưu đãi tốt nhất và các điều kiện hoạt động kinh doanh thuận lợi nhất. Cụ thể là có dịch vụ hạ tầng tốt nhất, thuận lợi nhất; không hạn chế loại hình kinh doanh, phân biệt chế độ sở hữu; thủ tục hành chính tối thiểu, thuận lợi nhất; miễn giảm các loại thuế để tạo khuyến khích lợi ích tài chính lành mạnh; cho phép sử dụng luật pháp, tòa án, trọng tài quốc tế theo thông lệ; chính quyền cung cấp tất cả các loại dịch vụ hỗ trợ… Và để có được những ưu tiên vượt trội này, Hải Phòng cần được Trung ương ban hành thể chế phù hợp trong xây dựng khu thương mại tự do. Đó là: xây dựng khu giám sát hải quan đặc biệt; thực hiện chính sách thuế quan bằng 0 đối với một số mặt hàng nhập khẩu; giảm các hạn chế đối với thương mại dịch vụ xuyên biên giới; thực hiện hệ thống quản lý đầu tư đơn giản theo hướng “một cửa”; thí điểm chính sách tài trợ và thúc đẩy đầu tư chứng khoán xuyên biên giới… Cùng với đó, các chuyên gia cũng đề xuất và tư vấn để Hải Phòng được áp dụng chính sách nhập cảnh miễn thị thực thuận tiện hơn; áp dụng chính sách vận chuyển cởi mở hơn; áp dụng chính sách tạo thuận lợi hơn cho vận tải hàng không; tạo điều kiện thuận lợi cho truyền tải dữ liệu; mở cửa các ngành dịch vụ văn hóa, giáo dục đào tạo và khoa học công nghệ; xây dựng chính sách thuế có cơ cấu hợp lý, có tính cạnh tranh thu hút đầu tư cao; nhân tài, nhân lực cao cấp làm việc trong các lĩnh vực có nhu cầu cao tại Hải Phòng được hưởng ưu đãi thuế suất thuế thu nhập cá nhân… Mặt khác, trong xây dựng khu thương mại tự do, Hải Phòng cũng cần những hỗ trợ tài chính từ Trung ương như hỗ trợ xây dựng cơ sở vật chất của đô thị- cảng; thành lập quỹ đầu tư xây dựng hạ tầng Khu thương mại tự do Hải Phòng…
Không chỉ là những thể chế kinh tế đặc biệt, khác thường, để mô hình khu thương mại tự do hoạt động hiệu quả, cần có sự đổi mới mạnh mẽ hơn nữa về cơ chế hoạt động và tổ chức bộ máy chính quyền thành phố. Cụ thể là để trở thành đô thị hội nhập, hiện đại, bộ máy chính quyền cũng phải được tổ chức hiệu quả, hoạt động theo cơ chế phù hợp với chức năng đặc thù và nhiệm vụ chiến lược quốc gia ưu tiên. Theo đó, chính quyền thành phố sẽ được trao nhiều quyền hơn, có quyền tự chủ và chịu trách nhiệm đầy đủ hơn, được chủ động hơn trong tổ chức bộ máy, sắp xếp biên chế, tuyển dụng nhân sự, trả lương; được phép thí điểm tổ chức hoạt động theo hình mẫu chính quyền đô thị; xác lập lại mối quan hệ ngân sách Trung ương và ngân sách thành phố theo hướng tạo điều kiện cho Hải Phòng có thêm nguồn lực, vị thế độc lập, tự chủ và chịu trách nhiệm tài chính, đáp ứng hiệu quả yêu cầu phát triển đô thị hiện đại. Trong lĩnh vực quy hoạch, kế hoạch, đầu tư, thẩm quyền của Hải Phòng cũng phải lớn hơn như được Trung ương phân cấp hoặc ủy quyền tổ chức thực hiện quy hoạch trên địa bàn. Đối với những dự án đầu tư không thuộc nguồn vốn ngân sách, nếu phù hợp với quy hoạch, Chính phủ phân quyền cho thành phố quyết định, không phụ thuộc vào quy mô dự án; các cơ quan của Chính phủ có trách nhiệm kiểm tra, giám sát thực hiện…
Có thể nói, đây mới chỉ là những gợi mở, hoạch định bước đầu. Để đi tới mô hình khu thương mại tự do hoàn chỉnh nếu được Trung ương cho phép thực hiện, cần quá trình nghiên cứu toàn diện, tổng thể, với sự tham gia của các bộ, ngành Trung ương, các chuyên gia, các nhà khoa học; các cấp, các ngành thành phố… Thế nhưng, với những gợi mở ban đầu này, đã có thể thấy được “hình dáng” của Khu thương mại tự do Hải Phòng, đáp ứng sự mong mỏi của Đảng bộ, chính quyền và người dân thành phố.
Động lực, nguồn lực cho phát triển
Do là những đề xuất hoàn toàn mới, mang tính vượt trội, vượt ra hẳn những cơ chế chính sách đặc thù thông thường từ trước tới nay được Trung ương ban hành cho các địa phương, nên cũng còn nhiều ý kiến băn khoăn, lo ngại về tính khả thi. Thế nhưng, Hải Phòng muốn bứt phá, muốn phát triển, phải vượt ra khỏi “tấm áo cũ” cơ chế chính sách đặc thù vốn đã chật chội và hiệu quả chưa cao, để áp dụng một thể chế hoàn toàn mới theo mô hình khu thương mại tự do định hướng công nghiệp chế tác, chế tạo, logistics và đổi mới sáng tạo.
Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị định hướng vị thế của Hải Phòng: Đi đầu cả nước trong sự nghiệp CNHHĐH; đạt đẳng cấp đô thị đặc biệt, tầm cỡ Đông Nam Á (mục tiêu đến năm 2030) và có trình độ phát triển cao trong nhóm các thành phố hàng đầu châu Á và thế giới (mục tiêu đến năm 2045). Cùng với đó, xác định Hải Phòng là thành phố biển- công nghiệp- cảng biển hiện đại, thông minh, phát triển bền vững, khẳng định vai trò, chức năng của Hải Phòng trong nền kinh tế quốc gia và vùng Bắc bộ. Đồng thời, cũng trao cho Hải Phòng đảm nhiệm nhiều sứ mệnh quốc gia và vùng, là “động lực phát triển”, “cực tăng trưởng” quan trọng, đóng vai trò 4 trung tâm phát triển cấp quốc gia và vùng là trung tâm dịch vụ logistics quốc tế; trung tâm khoa học công nghệ biển; trung tâm nghề cá, dịch vụ hậu cần nghề cá và tìm kiếm cứu nạn; trung tâm du lịch quốc tế… Theo các chuyên gia, ở Việt Nam, chưa có địa phương nào được Trung ương giao hay “tự đăng ký” những mục tiêu cao như của Hải Phòng cho giai đoạn 2021-2030. Trên thế giới, cũng hiếm thấy địa phương nào tiếp cận và đặt mục tiêu phát triển cả về tính toàn diện lẫn tầm cao với mức độ thách thức như vậy.
Đạt được những mục tiêu đó là cực kỳ khó khăn nhưng Hải Phòng vẫn dám làm, dám chịu trách nhiệm, không chỉ vì truyền thống, bản lĩnh vững vàng, mà còn là thể hiện rõ nét nhất tính tiên phong, đóng vai trò then chốt trong cuộc cạnh tranh quốc tế về cảng biểnhàng hải của Việt Nam, tạo động lực mạnh mẽ cho cả vùng Bắc bộ trỗi dậy. Đó là cả một “hệ thống” nhiệm vụ quan trọng không chỉ của Hải Phòng mà của cả quốc gia, đòi hỏi phải có cách tiếp cận phát triển mới, lựa chọn mô hình phát triển đột phá, cần được tập trung sức mạnh quốc gia, áp dụng thể chế vượt trội và thuận lợi, khác biệt mới giúp Hải Phòng hoàn thành được các mục tiêu đề ra. Với những cơ sở lý luận và thực tiễn đó, mô hình khu thương mại tự do là phù hợp. Đảng bộ, chính quyền, nhân dân Hải Phòng rất mong muốn được Trung ương nghiên cứu, xem xét, thông qua để triển khai thực hiện, tạo động lực, nguồn lực để Hải Phòng hoàn thành sứ mệnh to lớn và quan trọng của mình trước đất nước, hiện thực hóa khát vọng phát triển theo tinh thần Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị./.
HỒNG THANH - Ảnh: QUANG THANHĐồng chí Bí thư Thành ủy Hải Phòng Trần Lưu Quang khẳng định: Khu thương mại tự do là đề xuất độc đáo, là sự đột phá, cách mạng của Hải Phòng. Chỉ với tinh thần như vậy Hải Phòng mới có đủ điều kiện thực hiện thành công Nghị quyết 45, với những mục tiêu đặt ra rất lớn, với tâm thế không chỉ vì sự phát triển của Hải Phòng mà là sự phát triển của cả khu vực, rộng hơn là của cả đất nước, bởi Hải Phòng đang giữ vai trò rất lớn, là đầu mối hội nhập, là nơi hội tụ nguồn lực, lan tỏa sự phát triển. Đồng chí Bí thư Thành ủy nêu rõ, sẽ cố gắng đề xuất, thuyết phục để có được chủ trương về vấn đề này, từ đó Hải Phòng nghiên cứu và thực hiện.
