(HPĐT)- Sinh ra ở miền Nam, tập kết ra Bắc, trở lại chiến trường miền Nam chiến đấu và đúng vào thời khắc huy hoàng trưa ngày 30-4-1975, có mặt tại khu vực trung tâm Sài Gòn, trực tiếp chứng kiến khoảnh khắc những chiếc xe tăng của quân Giải phóng tiến vào Dinh Độc Lập - họa sĩ Quách Phong đã lưu giữ xúc cảm đặc biệt “vui sao nước mắt lại trào” bằng một tác phẩm bột màu rực rỡ, tươi sáng mang tên “Nắng tháng Năm”, ra đời ngay trong tháng 5 lịch sử năm ấy.
Là người con của mảnh đất trù phú Vĩnh Long, có niềm yêu thích hội họa từ khi còn là một cậu bé con, nên vào tuổi thiếu niên, Quách Văn Phong (tên thật của họa sĩ Quách Phong) được gia đình cho theo học tại Trường Mỹ thuật Gia Định. Năm 1954, sau khi ký kết Hiệp định Giơ-ne-vơ, Quách Phong ra Hà Nội. Biết chàng trai trẻ có thiên hướng nghệ thuật, tổ chức tạo điều kiện, tiếp tục cho Quách Phong theo học mỹ thuật. Tới năm 1963, ở tuổi 25, Quách Phong lên đường vào Nam, trở thành người nghệ sĩ - chiến sĩ trực tiếp chiến đấu ở chiến trường…
Ngay từ những địa bàn ác liệt bậc nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Quách Phong đã cảm nhận thực tế bằng chính sự mẫn cảm của người nghệ sĩ. Với vũ khí là cây cọ vẽ, bột màu, giấy vẽ…, Quách Phong như một người lính xung kích, nhiệt thành ký họa, ghi lại từng khoảnh khắc chiến đấu hào hùng và đau thương của quân dân miền Nam. Nhiều trong số những ký họa vương mùi khói lửa đạn bom của Quách Phong được gửi về Hà Nội, trưng bày trong một triển lãm tổ chức năm 1966, giới thiệu các tác phẩm “từ chiến trường”… Những bức vẽ được đánh đổi, đôi khi bằng chính sự hy sinh của họa sĩ - người thể hiện và nhân vật - những chủ thế của tác phẩm đã giúp hậu phương lớn miền Bắc thấu hiểu rõ ràng hơn cuộc sống thực tế của tiền tuyến lớn miền Nam…
Năm 1973 do bị thương, hoạ sĩ Quách Phong được đưa ra Hà Nội điều trị. Mùa xuân năm 1975 khi tin thắng trận liên tục dội về, không thể ngồi yên chờ đợi, một lần nữa Quách Phong lại đề nghị được trở về miền Nam. Ngày 30-4-1975, có mặt ở Sài Gòn, vỡ òa trong niềm vui dồn nén hơn 20 năm, Quách Phong lập tức tái hiện hình ảnh người dân Sài Gòn tưng bừng cờ hoa vẫy chào xe tăng của quân Giải phóng. Tròn nửa thế kỷ đã qua, “Nắng tháng Năm” (hiện đang được lưu giữ tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam) của họa sĩ Quách Phong vẫn được coi là một trong những tác phẩm hội họa biểu trưng cho ngày toàn thắng, một bức tranh mà mỗi năm vào dịp 30-4 - ngày miền Nam được hoàn toàn giải phóng, non sông liền một dải, công chúng nghệ thuật lại muốn được tìm đến chiêm ngưỡng và thưởng ngoạn…
