Trong bối cảnh đối đầu quân sự Mỹ - Iran tiếp tục gia tăng, các nỗ lực trung gian của Oman, Qatar và Pakistan đang góp phần duy trì đối thoại, ngăn nguy cơ xung đột lan rộng.

Dù chưa đạt được đột phá đáng kể, ngoại giao vẫn được xem là kênh quan trọng giúp các bên kiềm chế, tránh đẩy Trung Đông vào một cuộc chiến với những hệ lụy khó lường.
Các đợt tấn công và đáp trả liên tiếp giữa Mỹ và Iran, cùng việc Israel cân nhắc triển khai hành động quân sự mới nhằm vào Tehran, khiến tình hình khu vực thêm căng thẳng, làm gia tăng nguy cơ bất ổn.
Trước diễn biến này, nhiều quốc gia trong khu vực đang đẩy mạnh các hoạt động ngoại giao nhằm hạ nhiệt đối đầu, hạn chế nguy cơ khủng hoảng lan rộng.
Trong vai trò trung gian, Oman có vị trí đáng chú ý khi được Iran đánh giá là quốc gia có quan điểm gần gũi về tình hình khu vực và các nỗ lực ngăn chặn một cuộc chiến mới. Nước này duy trì tiếp xúc với các bên liên quan, hỗ trợ truyền tải thông điệp, tạo điều kiện trao đổi quan điểm và thúc đẩy những phương án giảm căng thẳng.
Mới đây, tại thủ đô Muscat, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi đã hội đàm với người đồng cấp Oman Badr Albusaidi. Hai bên trao đổi về các giải pháp ngoại giao nhằm kiềm chế căng thẳng, tăng cường hiểu biết, ngăn nguy cơ khủng hoảng lan rộng, đồng thời bảo đảm hoạt động giao thương quốc tế thông suốt.
Các cuộc thảo luận tập trung vào việc ngăn chặn giao tranh với Mỹ tái bùng phát và xây dựng khuôn khổ an ninh khu vực không có sự tham gia của các lực lượng quân sự nước ngoài.
Trong khi đó, Qatar tiếp tục phát huy vai trò trung gian thông qua việc trao đổi đề xuất, hỗ trợ thu hẹp bất đồng giữa các bên. Doha khẳng định cam kết thúc đẩy hòa giải, kêu gọi các bên kiềm chế, đồng thời cảnh báo nguy cơ leo thang tại vùng Vịnh có thể ảnh hưởng đến tự do hàng hải, kinh tế toàn cầu và triển vọng đạt được thỏa thuận.
Trong bối cảnh Iran tiếp tục tấn công các mục tiêu quân sự của Mỹ tại Bahrain, còn Washington duy trì hoạt động quân sự nhằm vào Iran, vai trò kết nối của Qatar càng được chú ý. Việc duy trì các kênh liên lạc với nhiều bên tạo điều kiện để những bất đồng được giải quyết thông qua đối thoại thay vì tiếp tục gia tăng đối đầu.

Cùng với Oman và Qatar, Pakistan cũng tích cực tham gia các nỗ lực trung gian ngay từ khi xung đột Mỹ - Iran bùng phát, thúc đẩy cách tiếp cận dựa trên sự đồng thuận và ủng hộ của các quốc gia trong khu vực.
Tại cuộc họp của Tổ chức Hợp tác kinh tế (ECO) ở Islamabad với sự tham gia của 10 quốc gia gồm Iran, Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ, Afghanistan, Azerbaijan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan và Uzbekistan, đề xuất mở lại eo biển Hormuz của Tehran đã nhận được sự ủng hộ từ các nước tham dự.
Theo đề xuất của Iran, việc khôi phục hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz cần gắn với những điều kiện liên quan đến chấm dứt chiến sự, dỡ bỏ phong tỏa các cảng của Iran và giải quyết những vấn đề kinh tế, tài chính.
Thông qua cuộc họp, các nước ECO nhấn mạnh yêu cầu kiềm chế, đối thoại, đồng thời bày tỏ ủng hộ nỗ lực trung gian của Pakistan và Qatar cũng như sáng kiến của Iran nhằm tìm kiếm giải pháp cho xung đột.
Mặc dù những điều kiện Tehran đưa ra còn gây tranh cãi và chưa nhận được phản hồi tích cực từ Washington, việc đề xuất được đưa ra tại một diễn đàn khu vực cho thấy Iran đang tìm cách mở rộng các kênh ngoại giao, hướng tới giải pháp chấm dứt xung đột.
Theo nhận định của nhiều nhà quan sát quốc tế, tình trạng đối đầu kéo dài không chỉ đe dọa an ninh Trung Đông mà còn có thể gây tác động sâu rộng đến thị trường năng lượng, thương mại, vận tải biển và kinh tế toàn cầu.
Các nỗ lực ngoại giao hiện chưa đủ sức làm thay đổi ngay lập tức diễn biến quân sự. Tuy nhiên, việc duy trì liên lạc, thúc đẩy đối thoại và tìm kiếm những điểm đồng thuận vẫn có ý nghĩa quan trọng trong việc hạn chế nguy cơ đối đầu trực tiếp, đồng thời giữ cơ hội cho một giải pháp hòa bình tại Trung Đông.