Dù cũ vẫn tiện
Phần lớn các căn hộ tập thể tại chung cư trên địa bàn thành phố xuống cấp, không bảo đảm điều kiện sinh hoạt.
Chị Nguyễn Thị Yến, ở quận Kiến An đang tìm hiểu mua lại căn hộ tập thể tầng 3, số 330 phố Lý Thường Kiệt, phường Phan Bội Châu, quận Hồng Bàng. Theo chị, căn hộ này, có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, diện tích 40 m2; công trình phụ khép kín; có gác lửng, ban công rộng 4,4 m. Mức giá chủ nhà rao bán hơn 700 triệu đồng. Chị cho biết: với số tiền này chị có thể mua nhà ở khu chung cư mới, như Hoàng Huy ở xã An Đồng (huyện An Dương), Khu chung cư Bắc Sơn (quận Kiến An)… Nhưng mấy khu chung cư mới không ở khu trung tâm, không tiện đi làm cũng như việc học hành của bọn trẻ. Do đó, chị chọn phương án mua nhà tập thể cũ, dù khu này cũ nát, cầu thang nhỏ dốc, chỗ gửi xe không thuận lợi. Bên cạnh đó, thành phố đang có chủ trương cải tạo chung cư cũ, khi khu nhà này được cải tạo, chị sẽ được nhận nhà mới.
Đó cũng là suy nghĩ chung của nhiều người muốn mua căn hộ tập thể cũ, với ưu điểm về vị trí, giá chỉ khoảng vài trăm triệu đồng/căn hộ, phù hợp người lao động có mức thu nhập trung bình. Bên cạnh đó, thành phố lại có kế hoạch về việc cải tạo, xây mới chung cư xuống cấp là lý do khiến việc giao dịch thêm sôi động. Tuy nhiên, việc mua bán tiềm ẩn nhiều rủi ro. Anh Trần Văn Mạnh, tỉnh Hải Dương, công nhân Khu công nghiệp Nomura Hải Phòng, vừa mua căn hộ tập thể ở phường Quán Toan, quận Hồng Bàng cho biết: là công nhân, thu nhập có hạn, anh mua căn hộ tập thể với giá tiền hơn 200 triệu đồng, phù hợp thu nhập, lại gần chỗ làm. Nhưng khi chuyển về ở, anh mới nhận thấy không ít bất cập. Căn nhà được xây dựng cách đây vài chục năm, xập xệ, lối đi nhỏ, tối tăm, ẩm thấp. Đáng lo nữa là căn hộ của anh chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Việc mua bán chỉ bằng giấy viết tay. Anh không biết, khi thành phố tổ chức cải tạo chung cư cũ, trường hợp như anh có được xét duyệt căn hộ mới.
Đáng chú ý, hiện nay, tỷ lệ căn hộ tập thể cũ có giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở không nhiều. Theo Sở Tài nguyên-Môi trường, mới có khoảng 50% số căn hộ tập thể cũ trên địa bàn thành phố có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, việc mua bán, giao dịch nhà tập thể cũ vẫn diễn ra khá sôi động. Nhất là mới đây, thành phố có thêm nhiều chung cư mới hiện đại đưa vào sử dụng, gần đây là khu HH4 Đồng Quốc Bình. Bên cạnh những người mua căn hộ tập thể cũ vì nhu cầu thực sự, có không ít người đầu cơ với mục đích chờ được nhà mới khi xây dựng lại, sau đó bán lại hoặc cho thuê với giá trị cao.
Cẩn trọng trong giao dịch
Trao đổi về vấn đề này, Giám đốc Văn phòng Đăng ký đất đai (Sở Tài nguyên-Môi trường) Phạm Văn Mỹ cho biết: Để giải quyết nhu cầu nhà ở, mỗi người tùy thuộc vào điều kiện sinh hoạt và khả năng tài chính của mình mà “liệu cơm gắp mắm”. Tuy nhiên, nếu có nhu cầu mua căn hộ tập thể cũ, người dân nên tìm hiểu thêm về vấn đề pháp lý, tránh việc giao dịch chỉ có giấy viết tay khiến dễ rơi vào tranh chấp, thậm chí mất hoàn toàn quyền lợi đối với nơi ở mình đã mua. Đối với những trường hợp mua căn hộ chưa có “sổ đỏ”, để bảo đảm tính pháp lý nên ra phòng công chứng làm hợp đồng ủy quyền sử dụng căn hộ trên, trong hợp đồng nói rõ người mua có quyền sử dụng để khi cơ quan quản lý tiến hành thanh lý hoặc cấp sổ đỏ, người mua hiện tại mới có quyền thay mặt chủ sử dụng trước đây làm “sổ đỏ” hoặc hưởng quyền lợi khác khi cơ quan chức năng tiến hành việc cải tạo.
Ngay cả những người mua căn hộ có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cũng cần cân nhắc. Bởi hiện nay, hầu hết căn hộ tập thể đều có sự cơi nới về diện tích, kết cấu thay đổi. Diện tích ghi trên giấy chứng nhận quyền ở hữu nhà ở không trùng khớp với diện tích sử dụng thực tế. Tuy nhiên, khi bán nhà, người bán thường tính cả những phần diện tích không được xác nhận trong giấy chứng nhận. Đặc biệt, người dân không nên có tâm lý mua nhà tập thể cũ chỉ để chờ đợi được đền bù khi cải tạo. Bởi số lượng chung cư cần cải tạo trên địa bàn thành phố rất lớn, nhưng việc tổ chức cải tạo không thể “một sớm, một chiều”. Trong khi đó, hầu hết khu tập thể cũ trên địa bàn thành phố đều có tuổi đời khá cao, tới 40-50 năm, xuống cấp, cũ nát và nhếch nhác.
Do đó, người mua nhà nên cẩn trọng cân nhắc trước những nguy cơ, rủi ro để bảo đảm quyền lợi hợp pháp của chính mình, tránh những phát sinh đáng tiếc ảnh hưởng đến thời gian, công sức và tài sản.
Nguyên Mai - Ảnh: Duy Thính
