Hiệu quả bước đầu
Anh Lê Quang Hưng, ở phố Phan Bội Châu (quận Hồng Bàng) cho biết: Giữa tháng 6-2017, hộ gia đình liền kề tiến hành phá dỡ nhà cũ, xây căn nhà 5 tầng. Lường trước việc xây nhà của hộ liền kề ít nhiều sẽ ảnh hưởng đến kết cấu căn nhà của gia đình, nên anh mời văn phòng TPL đến lập vi bằng ghi nhận hiện trạng căn nhà của gia đình bằng văn bản, chụp ảnh, quay video làm căn cứ giải quyết khi phát sinh tranh chấp. Chị Nguyễn Lệ Hương, ở phường Đông Khê (quận Ngô Quyền) mời TPL đến lập vi bằng xác nhận hiện trạng căn nhà trước khi cho thuê.
Trưởng Văn phòng TPL Hải Phòng Nguyễn An Hòa cho biết: Nội dung lập vi bằng hầu hết liên quan đến lĩnh vực bất động sản. Đó là, vi bằng xác định tình trạng nhà liền kề trước khi xây dựng công trình, trước khi cho thuê, đòi nhà cho thuê, chuyển nhượng bất động sản khi chưa có bìa đỏ. Mới đây, các TPL thuộc Văn phòng TPL Hải Phòng lập vi bằng xác định tình trạng của một công ty thuộc khu công nghiệp Đình Vũ trước khi công ty này làm thủ tục phá sản và lập vi bằng về chất lượng hàng hóa khi mở công-ten-nơ. Văn phòng cũng tiến hành lập vi bằng ghi nhận sự kiện về cuộc họp giải quyết việc chấm dứt hợp đồng giao khoán giữa Công ty cổ phần vật liệu xây dựng số 9 với một số tập thể, cá nhân nhận giao khoán… Tương tự, việc lập vi bằng của Văn phòng TPL Bạch Đằng, An Biên chủ yếu liên quan đến bất động sản. Các vi bằng đều được đăng ký tại Sở Tư pháp, bảo đảm quy định pháp luật.
Thực hiện cải cách tư pháp, sau khi thành phố thành lập 3 văn phòng TPL, việc tống đạt văn bản tố tụng, như bản án, quyết định, giấy báo, giấy triệu tập, giấy mời… của Tòa án, cơ quan THADS ở thành phố đến đương sự được giao cho các văn phòng TPL. Sở Tư pháp phối hợp với TAND, Cục THADS thành phố và các cơ quan liên quan phân định địa hạt tống đạt văn bản của Tòa án, cơ quan THADS đối với các văn phòng TPL tránh chồng chéo. Văn phòng TPL Bạch Đằng tống đạt văn bản tại các quận Đồ Sơn, Dương Kinh, huyện Kiến Thụy, An Dương, Thủy Nguyên. Văn phòng TPL Hải Phòng tống đạt văn bản của TAND thành phố, 11 TAND cấp huyện và 6 cơ quan THADS.
Vướng mắc cần tháo gỡ
Trưởng Phòng Bổ trợ tư pháp (Sở Tư pháp) Nguyễn Thị Phương Thảo cho biết: Từ năm 2013, Hải Phòng là một trong 13 địa phương được mở rộng thực hiện chế định TPL. Các cấp, ngành tích cực triển khai nhiều chương trình, nội dung tuyên truyền về chế định TPL và hoạt động của văn phòng TPL. Tuy nhiên, nhiều người dân vẫn xa lạ với khái niệm TPL, hiệu quả hoạt động của các văn phòng TPL chưa cao. Một trong những mục tiêu chính của việc thực hiện chế định TPL là từng bước xã hội hóa công tác THADS, do đó, hoạt động xác minh điều kiện thi hành án và tổ chức thi hành án là trọng tâm của hoạt động TPL.
Chế định TPL triển khai trên phạm vi cả nước từ ngày 1-1-2016. Tuy nhiên đến nay, địa vị pháp lý, mô hình hoạt động cũng như việc quản lý các văn phòng TPL chưa được quy định rõ, dẫn đến khó khăn trong triển khai trên thực tế. Quy định pháp luật về lập vi bằng chưa phân biệt rõ với công chứng, chứng thực. Chưa có quy định về giải quyết những trường hợp vi bằng được TPL lập nhưng không được Sở Tư pháp đăng ký do có những vi phạm về hình thức, nội dung, có thể làm phát sinh tranh chấp, khiếu nại giữa người yêu cầu lập vi bằng và TPL cũng như chưa có quy định về trách nhiệm của cơ quan Tòa án, cơ quan THADS trong việc chuyển các quyết định, bản án cho đương sự qua văn phòng TPL. Mặt khác, nhiều người dân chưa biết tới việc lập vi bằng ở các văn phòng TPL. Mối quan hệ giữa các cơ quan Nhà nước với văn phòng TPL trong một số trường hợp tống đạt văn bản còn chưa thực sự chặt chẽ, thống nhất. Cán bộ cơ sở ở một số xã, phường không hợp tác xác nhận vào biên bản khi TPL thực hiện việc tống đạt văn bản cho đương sự.
Để hoạt động TPL phát triển, các bộ, ngành Trung ương nhanh chóng xem xét hoàn thiện thể chế về TPL phù hợp với các quy định về THADS và các luật về tố tụng tư pháp khác; tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền về TPL để cơ quan, tổ chức, người dân nhận thức đúng và đầy đủ về vai trò, ý nghĩa, tác dụng của TPL; tạo sự thống nhất trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương. Có như vậy, các văn phòng TPL mới thực sự tạo được hiệu ứng tích cực, góp phần bổ trợ tư pháp và đáp ứng nhu cầu của người dân về loại hình dịch vụ pháp lý mới này.
Bích Hà
