Nhiều hộ dân ở xã Đại Sơn (Hải Phòng) tập trung tích tụ ruộng đất để phát triển kinh tế theo hướng sản xuất hàng hóa, làm giàu trên chính đồng đất quê hương.
Thay đổi tư duy sản xuất
Gắn bó với đồng ruộng từ khi còn nhỏ nên anh Lê Quảng Trị ở thôn Thượng Hải chẳng thể ngồi yên khi những thửa ruộng hoang hóa xuất hiện ngày càng nhiều. Năm 2019, anh đứng ra thuê lại hơn chục ha ruộng của bà con trong thôn để cấy lúa kết hợp trồng hoa.
Anh Trị mạnh dạn vay ngân hàng 300 triệu đồng để cải tạo đất, mua thêm máy phun thuốc, máy gieo sạ, máy gặt. Kiên trì bám ruộng, bám đồng, có máy móc hỗ trợ nên việc làm nông của anh Trị không quá vất vả. Sau gần 3 tháng cải tạo lại bờ kênh, mương máng, những cánh đồng mẫu lớn dần được hình thành.
Vụ đầu tiên anh gieo cấy toàn bộ diện tích bằng giống lúa Q5 vì cho năng suất cao, ít sâu bệnh. Anh cũng chủ động tìm đầu ra, liên kết với thương lái trong vùng để bán thóc. Ngoài ra, anh còn cải tạo thêm 2 ha đất trồng hoa huệ và hoa dơn bán vào vào dịp Tết. Thị trường thuận lợi nên năm đó anh Trị thắng lớn.
Nhờ biết ứng dụng khoa học, kỹ thuật, lựa chọn giống chất lượng nên lúa của gia đình anh thường cho năng suất vượt trội so với các gia đình thâm canh nhỏ lẻ. Trừ chi phí, mỗi năm, gia đình anh Trị thu lãi vài trăm triệu đồng từ cây lúa, trồng hoa.
Ông Nguyễn Tá Ứng, Phó chủ tịch Uỷ ban MTTQ Việt Nam xã, Chủ tịch Hội Nông dân xã Đại Sơn cho biết, trên địa bàn xã xuất hiện nhiều mô hình tích tụ ruộng đất với quy mô từ 3 ha trở lên. Có hộ dân còn đầu tư máy cuộn rơm, phun thuốc trừ sâu bằng thiết bị bay, vừa giảm sức lao động vừa mang lại hiệu quả cao trong sản xuất.
Cùng với chuyên canh cấy lúa, nhiều hộ dân còn cải tạo để trồng rau màu, sắn dây, mía, kết hợp trồng lúa và nuôi cá… mang lại nguồn thu bình quân từ 100 - 200 triệu đồng/hộ/năm. Canh tác trên cánh đồng mẫu lớn giúp người dân thay đổi thói quen canh tác manh mún, kém hiệu quả.
Theo Hội Nông dân xã Đại Sơn, hiện toàn xã có trên 40 hộ dân tham gia mô hình tích tụ ruộng đất với tổng diện tích trên 200 ha. Nhờ tích tụ ruộng đất nên trên địa bàn xã gần như không còn tình trạng bỏ ruộng hoang, chỉ còn số ít diện tích khó canh tác do gần các dự án giao thông, khu dân cư, cụm công nghiệp.
Hỗ trợ để đại điền phát triển
Thời gian qua, xã Đại Sơn quan tâm hỗ trợ, khuyến khích người dân tham gia mô hình tích tụ ruộng đất. Hằng năm, UBND xã, Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp xã quan tâm hỗ trợ kinh phí cho hộ dân nạo vét kênh mương, làm thuỷ lợi nội đồng, hướng dẫn kỹ thuật canh tác, ứng dụng khoa học, kỹ thuật vào sản xuất.
Địa phương tổ chức gặp mặt, biểu dương các hộ dân tích tụ ruộng đất, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng, qua đó giúp các hộ tìm giải pháp khắc phục. Chính quyền địa phương tích cực tuyên truyền, vận động các đoàn thể mượn ruộng hoang của nông dân để sản xuất.
Hiện Hội Nông dân xã Đại Sơn đứng ra tín chấp hội viên vay vốn, phối hợp các ngân hàng hỗ trợ vay trên 420 tỷ đồng giúp nông dân phát triển sản xuất, trong đó có nhiều hộ tham gia mô hình tích tụ ruộng đất được tiếp cận nguồn vốn vay này.
Ông Đào Văn Soái, Chủ tịch UBND xã Đại Sơn cho biết việc hình thành những cánh đồng mẫu lớn tạo thuận lợi cho các hộ áp dụng cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp, giúp tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả kinh tế. Thời gian tới, xã Đại Sơn tập trung phát triển sản xuất gắn với bao tiêu sản phẩm, nâng cao giá trị sản phẩm, đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi nhằm tăng thu nhập cho người dân.
Tuy nhiên, bên cạnh hiệu quả tích cực từ việc tích tụ ruộng đất, các hộ dân tiên phong trong lĩnh vực này tại xã Đại Sơn như anh Nguyễn Sách Quang vẫn đối mặt với không ít khó khăn do chủ yếu tự lực sản xuất, trong khi vẫn phụ thuộc nhiều vào yếu tố thời tiết và thị trường tiêu thụ.
Bắt tay gây dựng lại hơn chục ha từ con số không, anh Quang phải tính toán tỉ mỉ, lựa chọn mô hình sản xuất phù hợp nếu không sẽ trắng tay. Trong năm 2024, nhiều diện tích lúa của gia đình anh Quang bị mất trắng do bão số 3.
Anh Quang mong muốn các cấp, ngành, địa phương quan tâm kết nối mở rộng thêm thị trường tiêu thụ và vay vốn ưu đãi lâu dài cho các hộ tích tụ ruộng đất vào sản xuất nông nghiệp.
Ngoài ra, hiện nay các hộ tham gia mô hình chủ yếu đi thuê, mượn để gom ruộng canh tác. Vì thế, anh Quang cũng đề xuất các cấp, ngành nghiên cứu cơ chế hỗ trợ, tạo điều kiện cho các hộ tích tụ ruộng đất được yên tâm sản xuất lâu dài thông qua các chính sách về thuê đất ổn định, hỗ trợ thủ tục pháp lý hoặc mô hình hợp tác - chuyển nhượng phù hợp với luật pháp và nguyện vọng của người dân.
Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường), đến cuối tháng 12/2025, thành phố có trên 300 hộ tích tụ hơn 3.000 ha ruộng đất để hình thành vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, trong đó chủ yếu là cấy lúa. Các địa phương đều khuyến khích nông dân tích tụ ruộng đất để có điều kiện sản xuất hàng hóa quy mô lớn, mang lại hiệu quả kinh tế cao, khắc phục được tình trạng bỏ ruộng hoang.
.jpg "Tích tụ ruộng đất, động lực giúp kinh tế tập thể phát triển")
