Người đẹp Hà Nội đón Tết

Nhà Như Quỳnh ở trên căn gác số 48 phố Hàng Đào nên không khí Tết có thể cảm nhận từ rất sớm. Ngay đầu tháng Chạp, khi dưới phố tấp nập bán mua, khi những cành đào phai nở sớm được bán rong để thắp hương thì trong nhà chị cũng đã có “mùi” tết rồi.

Như Quỳnh bảo, chị là người sợ đám đông, cũng sợ bị chú ý nên thường ngày đi chợ cứ phải im im để mọi người đỡ chào. Nguyên tắc ấy áp dụng triệt để cho vụ chợ Tết. Sắm sửa không phải ào một cái là xong, mà cứ dần dần từng tí một, kiểu kiến tha lâu đầy tổ. Nay cân măng, mai xâu mọc nhĩ, ngày kia bánh mứt kẹo, ngày nữa thì trà, cà phê. Hoa tươi tất nhiên là đủ đào, đủ quất, và việc này do nhiếp ảnh gia Hữu Bảo, chồng chị đảm trách.

Bình thường, Hữu Bảo dù ưa giao du nhưng lại là người thích ăn cơm nhà nên mấy vụ nấu nướng nội trợ chị rất rành. Bản thân chị cũng không thích ăn ngoài, cho nên kể cả những món khó cũng cố mà học để tự phục vụ mình. Tết nhất, do vậy không làm khó được chị. Cho dù rất nhiều phụ nữ kêu ca rằng họ mất quá nhiều thời gian và công sức cho việc nấu nướng, “hầu hạ” chồng con, thì với Như Quỳnh, đó là “việc thường ngày ở huyện”. Chị sắp xếp khéo đến mức, ba ngày Tết nhà hầu như lúc nào cũng có khách mà bà chủ nhà vẫn có thời gian rảnh để ngồi đọc tiểu thuyết và cắn hạt dưa.

Mồng 1 Tết, năm nào Như Quỳnh cũng cố gắng làm một mâm cơm cúng gia tiên có đầy đủ sáu bát, tám đĩa như mâm cỗ Hà Nội cổ. 6 bát gồm: măng, bóng, mực, nấm thả, miến, mọc; 8 đĩa là: gà luộc, giò lụa, chả quế, trứng muối, dưa hành, bánh chưng, dứa xào lòng gà và cá trắm đen kho. Trên bàn thờ luôn có vòng hương trầm thơm thoang thoảng cháy suốt ba ngày Tết.

Mấy năm nay, nhà Như Quỳnh thích đi lên Việt phủ Thành Chương ngả lợn, gói bánh chưng, cũng là để cho các con được trải nghiệm cảm giác Tết quê. Cả nhà đều kỹ tính trong ăn uống, nên khi có dư luận về bánh chưng luộc bằng pin và lợn nuôi tăng trọng hai tháng một lứa, chị rất lo. Không ăn nữa thì không phải Tết, mà ăn thì sợ. Đến khi nghe Thành Chương rủ, vợ chồng chị háo hức đi ngay. Lợn tự nuôi, lá dong tự rửa, bánh chưng tự luộc, cả nhà đều có cảm giác chưa bao giờ ăn miếng bánh, miếng giò ngon như vậy. Cảm giác an toàn là một nhẽ, cảm giác bạn bè sum vầy, rủ rỉ rù rì những câu chuyện vui của năm cũ, những dự định cho năm mới, và nhìn cảnh lũ trẻ chạy nhảy chơi đùa, trong một không gian đỏ thắm hoa đào, mới thực là những giá trị mà chị muốn lưu giữ.

NSƯT Chiều Xuân: Gần Tết thì sợ,nhưng Tết đến thì vui!

- Tết nhà chị thường bắt đầu từ khi nào?

- Khoảng 26, 27 Tết. Mấy năm nay, chúng tôi đều thu xếp rủ bạn bè lên nhà vườn ở Sơn Tây để chuẩn bị Tết. Ở đó có sẵn củi, trong vườn lại trồng vạt lá dong, chỉ cần đụng thêm con lợn là ngả cỗ được rồi. Thích nhất là những ngày cận tháng Chạp gió bấc mưa phùn, ngồi trong nhà đốt lò sưởi, luộc bánh chưng và nướng ngô khoai. Cảm giác như cả mùa đông phải ở lại ngoài cửa ấy!

- Trình độ gói bánh của chị thế nào?

- Rất tệ. Cái nào cũng xộc xệch méo mó. Nhưng chồng tôi gói giỏi. Và thời gian gần đây thì hay rủ thêm hoạ sĩ Hoàng Hà Tùng đi cùng, để có thêm đỉnh cao mà phấn đấu. Anh Tùng gói bánh chưng khéo lắm, gói tay, gói khuôn đều được. Cái nào cũng vuông vức, điệu đà, vì anh ấy là hoạ sĩ mà.

- Những món Tết nào nhất định phải có trong mâm cỗ nhà chị?

- Đĩa thịt đông ninh thật nhừ. Nồi cá kho ăn được cả xương, vừa dẻo, vừa bùi. Và bát canh măng. Riêng món này cầu kỳ nhất, và mất thì giờ nhất. Măng phải dành dụm từ trong năm, những khi có dịp đi công tác xa là mua sẵn. Rồi trước Tết khoảng 10 ngày thì ngâm măng, ngâm đi ngâm lại, luộc đi luộc lại cho đến khi măng trắng, mềm, tước bỏ hết miếng già, sau đó mới đem ninh với chân giò hoặc thịt ngan. Nhà tôi thường làm hai nồi, nồi chân giò ninh nhừ ăn trước, nồi măng ngan ninh vừa ăn sau.

- Anh chị đều là những người trải qua thời gian Tây học, có món Tây nào góp mặt trong bữa cơm Tết nhà chị không?

- Bình thường chúng tôi rất hay ăn món Tây, nhưng Tết thì thường chỉ nấu món couscous. Món này ăn vào ngày lạnh rất hợp, ở châu Âu nó dùng cho tiệc sang cũng được, mà làm cho sinh viên ăn cũng được. Nguyên liệu chính của couscous là thịt cừu hoặc sườn cừu, ướp tiêu, tỏi, lá thơm rồi đem nướng. Mì hạt hay còn gọi là hạt couscous cho vào nồi nấu như nấu cơm để vừa nở nhưng vẫn đủ độ mềm dẻo. Bí ngồi, cà tím, ớt ngọt cắt nhỏ, rán cháy cạnh rồi cho vào nấu với lá thơm, xì dầu, dầu hào, sau đó đem trộn lẫn với couscous. Món này rất ngon nhưng khó nấu. Tôi thuộc công thức lắm nhưng nấu lần được lần không, chỉ có anh Quân là thành công trăm phần trăm.

- Đêm giao thừa chị có thói quen ra đường không?

- Chúng tôi thường chỉ xuống đường thôi (nhà Chiều Xuân ở ngay phố Nguyễn Thái Học), ngại ra đường vì lúc này thường rất đông. Mấy năm nay thì thường ngồi nhà, ăn quất hồng bì của chị gái làm cho, xem Táo quân rồi cười nghiêng ngả với nhau. Đến đúng 12 giờ đêm Giao thừa thì bật cho máy bơm nước chạy vì tôi nghĩ nước đem lại nguồn sống cho con người và đó cũng là dấu hiệu của sự tốt lành. Nước đầy sẽ đem lại cảm giác về một cuộc sống sung túc đầy đủ như mọi người vẫn ví von là “tiền vào như nước”, vả lại nó cũng thể hiện mong muốn tình cảm trong nhà, ngoài ngõ lúc nào cũng tràn đầy như nước. Qua giao thừa là bố mẹ con cái mừng tuổi vòng tròn cho nhau. Rất vui!

- Như vậy, sáng mồng 1 sẽ bắt đầu rất muộn?

- Không. Năm nào cũng thế, sáng mồng 1 là chúng tôi làm cỗ cúng gia tiên, để giữ lửa trong nhà. Sau đó cả nhà kéo nhau sang bà ngoại chúc Tết. Rồi thì rồng rắn lên chùa Tảo Sách, năm nào cũng chụp ảnh. Tôi thích việc đi chùa, nó làm mình có cảm giác thanh thản. Cũng học được nhiều từ đạo Phật, bớt nóng giận hơn, bớt tham sân si.

- Một số phụ nữ than phiền rằng họ sợ Tết vì cảm giác bận bộn và bị nghĩa vụ bủa vây, chị thì sao?

- Đúng là khi Tết gần đến thì có sợ thật. Nhưng Tết đến rồi thì lại muốn quẳng tất cả mọi gánh lo để mà tận hưởng không khí nhàn rỗi. Cảm giác lúc này chỉ còn là hạnh phúc thôi!

AN AN