Người giữ “hồn dân tộc”

Thầy Lê Thiên Lý giao lưu và trình diễn Thư pháp tại đình Dư Hàng (quận Lê Chân)

Nhận thấy, đây là truyền thống văn hóa lâu đời rất đẹp của cha ông ta, thầy bắt đầu nghiên cứu, miệt mài học tập và luyện viết thư pháp Hán - Nôm. Những tâm huyết, trí tuệ, công sức của thầy đã kết tinh thành những mảnh vàng óng ánh trong “Làng thư pháp”, dần tỏa sáng không những ở thành phố Hải Phòng, mà còn lan tỏa ra nhiều địa phương trong cả nước và đến với bạn bè quốc tế năm châu. Thầy viết hàng chục vạn bức thư pháp cho những người yêu thích trong và ngoài nước; 15 năm qua, thầy cho chữ đầu năm tại đền thờ Khu tưởng niệm các vua Nhà Mạc (huyện Kiến Thụy), Trạng Trình Nguyễn Bình Khiêm (huyện Vĩnh Bảo) và nhiều địa phương khác, tạo nên nét đẹp văn hóa xin chữ đầu năm, dần lan tỏa khắp thành phố, được nhân dân tin yêu, đón nhận.

Những người trong làng thư pháp trong cả nước đều nhận thấy, chữ Hán, Nôm, chữ Việt rất khó thể hiện theo thể định thư, bởi chữ phải bố trí thật cân đối cả hai bên, đều có hai tai đỉnh và 2 chân đỉnh. Bằng trí tuệ và công phu rèn luyện, thầy Lê Thiên Lý sáng tác, thể hiện thành công hàng trăm bước thư pháp đỉnh thư bằng cả chữ Hán, chữ Việt như “Vạn cổ anh linh”, “Tổ quốc ghi công, nhân dân kính phục”, “Vạn đại tinh huy”, “Muôn thủa tinh hoa người Hà Nội/Ngàn năm hào khí đất Thăng Long”...

Nhà thư pháp Lê Thiên Lý biểu diễn múa bút tại Trưng bày báo Xuân của Hội Nhà báo thành phố tháng 3-2021. (Ảnh: ĐỨC NGHĨA)

Sau rất nhiều thời gian tìm tòi, thể nghiệm, thầy Lê Thiên Lý trực tiếp sáng tạo ra hai thể thư pháp mới là “Nhân diện thư” và “Vật điều thư”. Nhân diện thư: là chữ được biểu đạt, thể hiện thành chân dung người (các nhà yêu nước, anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa, thi sĩ…); những hoạt động của con người trong lao động, sản xuất, bảo vệ Tổ quốc; tên gọi của mỗi con người chúng ta đều có thể thể hiện thành thư pháp. Vật điểu thư là chữ được biểu đạt thành những hình vật, những con vật gần gũi với con người như: Canh Tý được viết cách điệu thành con chuột; Tân Sửu năm nay được viết cách điệu thành con trâu; chữ phượng được viết thành con chim phượng; chữ Duyên (Hán tự) được viết thành đôi chim… Với hai loại thư pháp mới này nhân dịp kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Đông Đô - Hà Nội, thầy Lê Thiên Lý thể hiện 1000 chữ “Long”: Chữ Long là vua Hùng, chữ Long là Vua Lý Thái Tổ, chữ Long là Trần Quốc Tuấn, Quang Trung, Nguyễn Du…; chữ Long là truyền thuyết Tiên Dung - Chử Đồng Tử, chữ Long là người công nhân, nông dân, anh bộ đội bảo vệ Tổ quốc…

Nhờ 1000 chữ Long này, thầy Lê Thiên Lý được vinh danh Kỷ lục Guinness Việt Nam. Tiếp đó, thầy tiếp tục sáng tạo thể hiện 1000 chữ Long trên đĩa gốm Chu Đậu (Nam Sách, Hải Dương) với đường kính 1,2 m. Với nhiều yếu tố có một không hai trên thế giới, tháng 8 - 2019, đĩa gốm Chu Đậu với 1000 chữ Long được kỷ lục Guinness thế giới vinh danh. Chiếc đĩa gốm Chu Đậu vinh danh thế giới, thì làng nghề gốm sứ của Việt Nam được vinh danh, nghệ thuật thư pháp Việt Nam được vinh danh.

Nhận thấy tục khai bút đầu Xuân là nét đẹp văn hóa của cha ông ta, khai bút là “khai tâm, khai trí, khai sáng” cho một Năm mới, thầy Lê Thiên Lý viết đề cương, xây dựng và triển khai Lễ hội khai bút đầu Xuân tại Đền Nhà Mạc (huyện Kiến Thụy), đền thờ Tiến sĩ Lê Đức Liêu, làng Quỳnh Hoàng, xã Nam Sơn, đình An Hồng Phúc, xã An Hồng (huyện An Dương); chùa Thắng Phúc (huyện Tiên Lãng), đền thờ Chu Văn An - Vạn thế sư biểu (Chí Linh, Hải Dương) và ở nhiều trường THPT trên địa bàn thành phố, tạo nên nét đẹp văn hóa đầu Xuân và phong trào học tập sôi nổi ở những địa phương này. Thầy Lê Thiên Lý trực tiếp tổ chức và tham gia rất nhiều cuộc triển lãm về thư pháp Hán-Nôm, thư pháp Việt như triển lãm nhân kỷ niệm 1000 và 1010 năm Thăng Long - Đông Đô - Hà Nội, 50 năm Ngày Hải Phòng giải phóng, 6 lần tham gia triển lãm thư pháp tại Festival Huế; giao lưu thư pháp với Câu lạc bộ UNESCO Hà Nội, các tỉnh Hải Dương, Thái Bình, Quảng Ninh...

Với tâm nguyện truyền thụ nét đẹp văn hóa lâu đời của dân tộc ta, thầy Lê Thiên Lý tổ chức 16 lớp thư pháp Hán - Nôm cơ bản cho gần 300 học viên và dạy không thu học phí tất cả các lớp. Thầy Lê Thiên Lý tâm huyết truyền thụ cho các môn sinh những điều căn bản về chữ Hán, chữ Nôm, 214 bộ thủ, 110 khẩu quyết chữ Hán, cách cầm bút viết 47 nét cơ bản, 10 cách viết chữ Hán đẹp, cách bố cục, trình bày một bức thư pháp, cách viết “Nhân diện thư” và “Vật điểu thư”, cách viết thư pháp tiếng Việt, cách sáng tác câu đối, đại tự, cách đặt tên cho con. Đến nay, có 9 học viên được công nhận Nghệ nhân nghệ thuật thư pháp làng nghề thành phố Hải Phòng. Gần 25 năm nghiên cứu, miệt mài luyện tập và luôn luôn sáng tạo, thầy Lê Thiên Lý đã khơi dậy, truyền lửa cho hoạt động thư pháp của thành phố Hải Phòng nói riêng và nhiều địa phương trong cả nước nói chung, góp phần xây dựng đời sống văn hóa trong thời kỳ mới, giữ gìn “hồn Việt”, “tinh hoa văn hóa Việt”, “tinh thần Việt”... của dân tộc./.