(HPĐT)- Sống ở Nhật Bản trong những năm nửa cuối thế kỷ 19, nửa đầu thế kỷ 20, giai đoạn đất nước “Mặt trời mọc” đang cải cách mạnh mẽ, nhưng vai trò, vị thế của người phụ nữ vẫn chưa được coi trọng, dù vậy, Uemura Tsune vẫn nỗ lực vượt lên, quyết liệt với đam mê của mình, để trở thành nữ họa sĩ nức tiếng, với bút danh Uemura Shōen…
Ngày nay, nhiều hình ảnh điển hình của người phụ nữ Nhật truyền thống được phổ biến: trang nhã trong bộ kimono cổ điển, đôi lông mày mảnh cong vút, đôi môi to son đỏ thắm, khuôn mặt toát lên vẻ lặng thinh đầy huyền bí…, là xuất phát từ tranh của Uemura Shōen… Là con gái thứ hai trong gia đình thương nhân toàn phụ nữ ở Shimogyō-ku, Kyoto, Uemura Shōen được học vẽ từ sớm, dù vào thời điểm đó, nghệ thuật là môn học mà con gái không được khuyến khích. Theo đuổi dòng tranh Bijin-ga - thể loại chuyên vẽ mỹ nữ, mà thường thể hiện bằng chất liệu khắc gỗ, Uemura Shōen cũng là nghệ sĩ đắm đuối với vẻ đẹp của văn hóa truyền thống Nhật Bản. Thời Minh Trị nửa cuối thế kỷ 19, Nhật Bản say sưa trong cuộc hiện đại hóa đất nước, thoát khỏi lạc hậu, để trở thành cường quốc, tiến dần tới phương Tây cả trong lĩnh vực nghệ thuật. Thế nhưng, Uemura Shōen, sinh năm 1875, dù còn ít tuổi, vẫn hướng về các giá trị truyền thống, nặng tình với vẻ đẹp những mỹ nữ Nhật Bản cổ xưa, và nữ nghệ sĩ trẻ luôn say đắm trong miền suy tưởng quá khứ. Thành quả, Uemura Shōen để lại di sản nghệ thuật gồm nhiều các tác phẩm được cả xã hội lúc đó đón chào, cũng như trở thành bộ nhận diện của văn hóa Nhật Bản tới cả hôm nay…
Ngay lúc sinh thời, tác phẩm của Uemura Shōen được đánh giá như tấm danh thiếp của văn hóa Nhật Bản. Những năm cuối thế kỷ 19, tranh của bà được chọn tham gia các triển lãm lớn ở Mỹ, châu Âu và tạo nên sức hút đáng kể. Vẫn xoay quanh chủ đề phụ nữ, sự nhạy cảm và tinh tế trong từng nét vẽ của Uemura Shōen khiến người thưởng ngoạn cũng phải lắng lòng, trầm tư. Với những đóng góp của mình, nữ nghệ sĩ Uemura Shōen đã được nhận Huy chương văn hóa mà đất nước của bà trao tặng…
Bắt đầu cầm bút vẽ từ năm 12 tuổi (1887), tận đến lúc qua đời (1949) Uemura Shōen đã dùng tài năng hội họa của mình để cổ vũ, khích lệ phụ nữ Nhật Bản học tập, xây dựng sự nghiệp riêng, tiến tới những mục tiêu riêng. Chính hình ảnh những người phụ nữ khuôn phép, chuẩn mực trong tranh Uemura Shōen và sự thành công của bà lại khơi gợi cảm hứng vươn lên cho phụ nữ cùng thế hệ. Bà vì thế cũng trở thành họa sĩ của hoàng gia. Ảnh hưởng còn tác động tới cả thế hệ tiếp nối, con trai bà, Uemura Shoko cũng là họa sĩ nổi tiếng ở Nhật Bản trong thế kỷ 20.
NGÔ HƯƠNG SEN
