Hiện nay, đột quỵ không “chừa” cả những người trẻ tuổi, khỏe mạnh. Bác sĩ có thể chia sẻ thực trạng, nguyên nhân của tình trạng này?
Khám và tư vấn người dân cách phòng tránh bệnh đột quỵ tại Bệnh viện Kiến An. Ảnh: Đỗ thu
-Đột quỵ có thể xảy ra bất ngờ với bất kỳ ai, không phân biệt tuổi tác, giới tính, nghề nghiệp, tình trạng sức khỏe. Trung bình mỗi năm, Bệnh viện Việt-Tiệp tiếp nhận, điều trị hơn 1.700 ca đột quỵ não, số người trẻ chiếm khoảng 30%. Trong đó, khoảng 80% số người bệnh bị nhồi máu não, đây là bệnh gây tử vong đứng thứ 3 sau bệnh tim mạch và ung thư, di chứng tàn tật đứng hàng đầu. Những người thoát khỏi tử vong thường để lại di chứng nặng nề về thể xác và tâm thần như: mất khả năng lao động, phải có người chăm sóc thường xuyên… Trở thành gánh nặng với gia đình và xã hội. Nguyên nhân của tình trạng bệnh ngày càng có xu hướng trẻ hóa do stress công việc, cuộc sống, thói quen ăn uống, sinh hoạt không lành mạnh: hút thuốc lá, rượu bia, ma túy… Mặt khác, đột quỵ ở người trẻ có thể do bệnh tăng huyết áp , tiểu đường, rối loạn lipit máu, bệnh tim mạch, dị dạng mạch máu não, một số trường hợp vì uống thuốc ngừa thai, thuốc kích thích gây viêm hoặc vỡ mạch máu… Bên cạnh đó, bệnh còn do nguyên nhân thứ phát gây ra do tai nạn giao thông, chấn thương khi chơi thể thao…
- Bác sĩ có thể cho biết dấu hiệu và một số ca điểnhình người trẻ tuổi bị đột quỵ?
-Các dấu hiệu dễ quan sát, nhận biết người bị đột quỵ gồm: méo miệng, nói khó, yếu chân tay 1 bên, yếu liệt 1 bên người, mất ý thức đột ngột, hoa mắt, chóng mặt, mất thăng bằng đột ngột, thị lực giảm… Tuy nhiên, ở những người trẻ biểu hiện không rõ ràng, đôi khi chỉ thoáng qua, vì vậy mỗi người cần lắng nghe, quan tâm cơ thể mình nhiều hơn để chủ động phòng bệnh. Đơn cử, trường hợp người bệnh T. M. P, 23 tuổi được gia đình đưa đến cấp cứu tại Bệnh viện đa khoa quốc tế Hải Phòng, sau đó chuyển sang Bệnh viện Việt-Tiệp bị bệnh giờ thứ 2 trong tình trạng thất ngôn, liệt nửa người. Sau khi được các bác sĩ lấy huyết khối bằng dụng cụ cơ học, người bệnh nói tốt, liệt phục hồi hoàn toàn. Hay trường hợp anh N. V. T, 40 tuổi, ở xã Quốc Tuấn (huyện An Dương) nhập viện và được chẩn đoán nhồi máu não giờ thứu 4 do bóc tách động mạch cảnh với biểu hiện liệt nửa người bên trái. Các bác sĩ tiến hành điều trị tiêu sợi huyết và đặt stent, sau 8 ngày, người bệnh phục hồi hoàn toàn và được xuất viện. Vì vậy, trong các trường hợp bị đột quỵ, nếu không được điều trị kịp thời, người bệnh phải sống chung suốt đời với các di chứng về thần kinh và vận động như: rối loạn nhận thức, mất khả năng vận động, khó khăn trong việc nói hoặc nuốt, rối loạn tâm lý…
Bác sĩ Bệnh viện Phục hồi chức năng Hải Phòng hướng dẫn người bệnh bị đột quỵ bài tập chân. Ảnh: Hoàng Xuân
- Thực tế cho thấy, nhiều người bệnh bị đột quỵkhi đến Bệnh viện Việt-Tiệp đều phục hồi tốt, bác sĩhãy chia sẻ những phương pháp, kỹ thuật điều trịđột quỵ đang được áp dụng tại bệnh viện hiện nay?
-Hiện nay, người bệnh bị đột quỵ có xu hướng ngày càng gia tăng và trẻ hóa, trong đó, tỷ lệ nam giới bị đột quỵ cao gấp 4 lần nữ giới. Tại Bệnh viện ViệtTiệp, trung bình mỗi ngày tiếp nhận, điều trị 3-4 ca bị đột quỵ. Để “giành giật” thời gian vàng cứu sống người bệnh cũng như giảm chi phí trong điều trị bệnh, lãnh đạo bệnh viện cử cán bộ sang Xin-ga-po học tập. Năm 2018, bệnh viện áp dụng thường quy kỹ thuật lấy huyết khối bằng dụng cụ cơ học trên 100 người bệnh bị đột quỵ nhồi máu não cấp.Với phương pháp này, bác sĩ đưa một kim nhỏ qua đường động mạch đùi, đưa các dụng cụ chuyên biệt qua đường động mạch đến nơi động mạch bị tắc lấy cục huyết khối ra khỏi lòng mạch. Kỹ thuật này được chỉ định trên người bệnh đột quỵ có tắc mạch lớn và đến trước 6 giờ tính từ lúc khởi phát. Kỹ thuật giúp làm thông mạch máu với tỷ lệ cao, biến chứng chảy máu nội sọ thấp, nhiều người bệnh sau can thiệp phục hồi hoàn toàn. Các khảo sát cho thấy sau 3 tháng có khoảng 70% người bệnh có thể đi lại được. Tiếp theo là kỹ thuật điều trị tiêu huyết khối đường tĩnh mạch. Các bác sĩ dùng thuốc tiêm trực tiếp vào đường tĩnh mạch nhằm làm tan cục máu đông trong lòng mạch. Kỹ thuật này được chỉ định trên người bệnh bị đột quỵ nhồi máu não cấp trong vòng 4,5 giờ đầu, thực hiện an toàn, làm giảm tỷ lệ tử vong và tàn tật đến 30%. Vì vậy, gia đình người bệnh phải ghi nhớ chính xác thời điểm đầu bị đột quỵ. Thời điểm này rất quan trọng trong xác định kỹ thuật điều trị. Tuy nhiên chỉ có khoảng 5% người bệnh được chỉ định dùng thuốc vì thời gian người bệnh phải đến sớm và một số chống chỉ định kèm theo. Phương pháp này đối với đột quỵ tắc mạch lớn khả năng tái thông động mạch chỉ đạt được 15-25%.
- Để phòng ngừa bệnh đột quỵ ở người trẻ, bácsĩ hãy đưa ra một vài lời khuyên để mọi người cóthêm thông tin, hiểu biết về bệnh này?
-Để phòng ngừa bệnh đột quỵ, trước hết mọi người cần chú ý phòng ngừa các yếu tố nguy cơ dẫn đến đột quỵ. Theo đó, những người mắc chứng tăng huyết áp, mỡ máu hoặc bệnh tim mạch cần lưu ý kiểm soát tình hình bệnh bằng cách điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt hoặc điều trị… Trong trường hợp người bệnh có tiền sử bị bệnh đột quỵ cần kiểm soát chặt chẽ các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến bệnh; không tự động bỏ thuốc hoặc điều trị bằng các phương pháp khác. Khi bệnh qua giai đoạn nguy hiểm vẫn có khả năng bị tái phát, do đó, người bệnh nên tuân thủ tư vấn, hướng dẫn của bác sĩ. Nếu thấy bất cứ biểu hiện, triệu chứng nguy hiểm nào cần đến ngay cơ sở tế để điều trị kịp thời.
- Trân trọng cảm ơn bác sĩ!
