(HPĐT)- Theo báo cáo mới nhất của các công ty sản xuất nước sạch, chất lượng nước thô phục vụ sản xuất nước sinh hoạt từ đầu năm đến nay suy giảm nghiêm trọng. Đặc biệt, nhiều chỉ tiêu ô nhiễm tăng cao so với cùng kỳ năm 2020, gấp nhiều lần so với Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt phục vụ sản xuất nước sinh hoạt (QCVN 08).
Lãnh đạo Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thuỷ lợi An Hải kiểm tra hệ thống cấp nước thô phục vụ Nhà máy nước Vật Cách.
Chỉ số ô nhiễm vượt nhiều lần tiêu chuẩn cho phép
Theo số liệu quan trắc chất lượng nước của Công ty CP Cấp nước Hải Phòng trong tháng 7-2021 tại những sông cấp nước thô cho các Nhà máy nước: An Dương, Vật Cách, Cầu Nguyệt, Hưng Đạo, Vĩnh Bảo 1, Vĩnh Bảo 2, các chỉ số hữu cơ, amoni, mangan, nitrit, sắt, coliform… đều vượt nhiều lần QCVN 08. So với cùng kỳ năm 2020, các chỉ số chất lượng nước trên các sông: Rế, Đa Độ, kênh Tân Hưng Hồng cao hơn cùng kỳ năm 2020 và gấp từ 1,3 đến 5,4 lần tiêu chuẩn cho phép. Đáng chú ý, kênh Chanh Dương và kênh Bạch Đà (huyện Vĩnh Bảo) có các chỉ số ô nhiễm cao nhất như: amoni gấp 2,8 lần cùng kỳ năm 2020 và gấp hơn 15 lần tiêu chuẩn QCVN 08; nitrit gấp đôi cùng kỳ năm 2020 và gấp 7,5 lần tiêu chuẩn QCVN 08…
Theo các công ty khai thác công trình thủy lợi (KTCTTL) quản lý các sông cung cấp nước thô phục vụ sản xuất nước sạch, nồng độ các chất ô nhiễm tăng cao trong thời gian gần đây xuất phát từ việc nước thải sinh hoạt của người dân tràn xuống các sông trong mùa mưa. Phần lớn những khu dân cư, trang trại, các hộ sản xuất kinh doanh sống chung quanh các sông đều chưa có hệ thống thu gom, xử lý nước thải riêng mà tiêu thoát nước thông qua các kênh thủy lợi. Từ đầu năm 2021, các công ty KTCTTL hoành triệt nhiều điểm xả từ khu dân cư xuống các con sông lấy nước thô, sử dụng kênh dẫn nước thải riêng đưa về hạ nguồn của các sông lấy nước thô để thải thẳng ra biển. Tuy nhiên, vào mùa mưa, các kênh tiêu thoát nước đều đầy nên xảy ra tình trạng chảy tràn nước mưa và nước thải sinh hoạt ra các sông. Bên cạnh đó, một số khu vực dân cư sống gần các kênh tiêu thoát nước có địa hình thấp, trũng, khi mưa to có nguy cơ ngập lụt cao nên các đơn vị quản lý cống buộc phải xả bớt nước ra sông để hạn chế ngập lụt. Ví dụ, khu dân cư ở gần đập Tây Hà (xã Bắc Sơn) là điểm đầu nối kênh Bắc Nam Hùng với sông Rế có địa hình trũng, thấp. Mỗi khi có mưa lớn, nước kênh dâng cao gây ngập lụt khu vực dân cư này và tràn một phần ra sông Rế gây ô nhiễm nguồn nước.
Ngăn chặn đổ thải vào các sông cấp nước thô
Tình trạng ô nhiễm nguồn nước thô ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động sản xuất, cung cấp nước sạch của các công ty cấp nước. Theo Tổng giám đốc Công ty CP Cấp nước Hải Phòng Đặng Hữu Dũng, để bảo đảm chất lượng nước sạch, công ty chủ động theo dõi chặt chẽ diễn biến chất lượng nước thô, đồng thời, áp dụng nhiều biện pháp kỹ thuật tiến tiến để xử lý nước. Cụ thể, công ty vận hành 100% công suất hệ thống bể lọc tiếp xúc sinh học theo công nghệ Nhật Bản tại các nhà máy nước: An Dương, Vĩnh Bảo 1, Vĩnh Bảo 2; áp dụng sáng kiến kỹ thuật để bổ sung oxy, nâng cao hiệu quả xử lý ô nhiễm các chất hữu cơ, amoni, nitrit, mangan. Công ty CP Kinh doanh nước sạch số 2 tăng 30-40% lượng hóa chất xử lý nước như: thuốc tím, cát bọc mangan…; đồng thời, nâng cấp hệ thống phòng thí nghiệm để kiểm tra nghiêm ngặt chất lượng nước sau xử lý 24/24 giờ. Tuy nhiên, nếu tình trạng ô nhiễm nguồn nước thô tiếp tục gia tăng, việc xử lý bằng biện pháp kỹ thuật không khả thi. Nhiều thời điểm, Công ty CP Cấp nước Hải Phòng phải tạm dừng hoạt động sản xuất tại các nhà máy nước: Vật Cách, Vĩnh Bảo 2 do nồng độ chất ô nhiễm quá cao nên không thể xử lý nước sạch bảo đảm tiêu chuẩn cho phép.
Đầu tháng 8 vừa qua, Công ty CP Cấp nước Hải Phòng gửi văn bản đề nghị các công ty KTCTTL triển khai các giải pháp khẩn cấp nâng cao chất lượng nước các khu vực thu nước thô. Trong đó, đề nghị các công ty tăng cường thau đảo, điều tiết việc đóng mở các cống để giảm thiểu việc nước thải từ các khu dân cư, cánh đồng trút xuống hệ thống các sông cấp nước thô. Để giảm tình trạng ô nhiễm trên sông Rế, đề nghị Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thuỷ lợi An Hải tăng cường bơm cưỡng bức nước bẩn tại các khu vực Đồng Giới, Hỗ Đông và Tân Tiến ra các khu vực không ảnh hưởng đến sông Rế và kiểm soát không để người dân tự mở các cống tiêu thoát nước ra nguồn nước, nhất là khi có mưa. Đối với các kênh: Chanh Dương, Bạch Đà (huyện Vĩnh Bảo), đề nghị Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Vĩnh Bảo chủ động nạo vét vệ sinh đoạn kênh Chanh Dương và kênh Bạch Đà tại khu vực thu nước của các nhà máy nước. Đồng thời, có kế hoạch khắc phục sớm sự cố rò rỉ nước tại cống Đợn, đập Chanh Diếc để bảo đảm vận hành, ngăn ngừa nước từ các khu ô nhiễm cao xâm nhập vào khu vực thu nước của các nhà máy nước…
Theo lãnh đạo Sở Xây dựng thành phố, để nâng cao hiệu quả cấp nước an toàn, việc giảm thiểu ô nhiễm nguồn nước thô là giải pháp căn cơ và có hiệu quả bền vững. Quan trọng nhất là vai trò kiểm tra, giám sát của các cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền địa phương đối với các khu dân cư, doanh nghiệp, xí nghiệp, cơ sở sản xuất, trang trại nông nghiệp, bệnh viện… ở gần các sông cấp nước thô. Trong đó, cần chú ý các khu vực sản xuất nông nghiệp ven kênh Chanh Dương, Bạch Đà (huyện Vĩnh Bảo); khu trang trại chăn nuôi ven sông Đa Độ qua địa bàn huyện An Lão; các khu vực dân cư đông đúc ven sông Rế và các doanh nghiệp sản xuất ở gần kênh Tân Hưng Hồng (huyện An Dương)… Lực lượng Cảnh sát môi trường, các sở: Tài nguyên và Môi trường, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tăng cường phối hợp kiểm tra xử lý nghiêm các hành vi xả trộm nước thải chưa qua xử lý ra sông, tiến hành xử phạt nghiêm, truy cứu trách nhiệm hình sự để làm gương./.
Bài và ảnh: NGUYỄN DƯƠNG
