(HPĐT)- Căng thẳng thương mại giữa Trung Quốc và Liên minh châu Âu (EU) tiếp tục leo thang khi Bắc Kinh chính thức khởi xướng cuộc điều tra chống trợ cấp đối với các sản phẩm sữa nhập khẩu từ EU. Động thái này diễn ra sau khi EU công bố dự thảo quyết định sửa đổi, áp thuế lên tới 36,3% đối với xe điện sản xuất tại Trung Quốc. Nhiều nhà ngoại giao nhận định, kịch bản nổ ra chiến tranh thương mại giữa EU và Trung Quốc có thể xảy ra.
Căng thẳng leo thang
Ngày 21-8, Trung Quốc thông báo sẽ mở cuộc điều tra các khoản trợ cấp của EU đối với một số sản phẩm sữa nhập khẩu vào nước này. Theo thông báo của Bộ Thương mại Trung Quốc, nước này quyết định mở cuộc điều tra chống trợ cấp đối với các sản phẩm sữa nhập khẩu từ EU, trong đó có phô mai tươi và sữa đông, phô mai xanh và một số sản phẩm sữa và kem. Cuộc điều tra sẽ xem xét một số khoản trợ cấp theo chính sách nông nghiệp chung (CAP) của EU và sẽ kết thúc trong vòng 1 năm, tuy nhiên có thể gia hạn thêm 6 tháng.
Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết, động thái này được thúc đẩy bởi đơn khiếu nại từ Hiệp hội Sữa Trung Quốc và Hiệp hội Công nghiệp Sữa Trung Quốc nhằm bảo vệ ngành công nghiệp sữa trong nước. Theo đó, cuộc điều tra sẽ xem xét 20 chương trình trợ cấp từ 27 quốc gia thành viên EU, nhất là từ các quốc gia như: Ireland, Áo, Bỉ, Italy, và Romania. Hiện, Ireland là nước xuất khẩu sản phẩm sữa lớn nhất sang Trung Quốc, với doanh số bán hàng trị giá 461 triệu USD vào năm 2023. Được biết, EU là nguồn cung cấp sản phẩm sữa lớn thứ hai của Trung Quốc, chiếm ít nhất 36% tổng giá trị nhập khẩu vào năm 2023, chỉ sau New Zealand. Theo dữ liệu từ Tổng cục Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn thuộc Ủy ban châu Âu (EC), EU xuất khẩu 1,7 tỷ euro (1,84 tỷ USD) các sản phẩm sữa sang Trung Quốc vào năm 2023, giảm so với mức 2 tỷ euro vào năm 2022.
Cuộc điều tra này được cho là hành động trả đũa của Trung Quốc trước quyết định của EU về việc áp thuế đối với xe điện nhập khẩu từ Trung Quốc. Ngày 20-8, EC thông báo có kế hoạch áp thuế nhập khẩu lên tới 36,3% trong 5 năm đối với ô tô điện của Trung Quốc, trừ khi Bắc Kinh có thể đưa ra giải pháp thay thế cho tranh chấp thương mại liên quan đến trợ cấp nhà nước. Trước đó, vào tháng 6-2024, Trung Quốc cũng mở cuộc điều tra chống bán phá giá đối với thịt lợn nhập khẩu từ EU, nhắm vào các quốc gia như Tây Ban Nha, Hà Lan và Đan Mạch.
Kịch bản khó tránh
Căng thẳng thương mại giữa Trung Quốc và EU đang ngày càng trở nên phức tạp. Đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại của EU, Josep Borrell cảnh báo, EU nên tránh đối đầu mang tính hệ thống với Trung Quốc, nhằm ngăn chặn căng thẳng thương mại leo thang. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận rằng cuộc chiến thương mại giữa Trung Quốc và các cường quốc khác có thể là điều khó tránh khỏi.
Liên quan kế hoạch của EC áp thuế chống đối với xe điện Trung Quốc, Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc (CAAM) bày tỏ phản đối mạnh mẽ kế hoạch này. Theo thông tin được tiết lộ, mức thuế chống trợ cấp đối với 3 công ty xe điện Trung Quốc được lấy làm mẫu là BYD, Geely và SAIC lần lượt là 17,0%, 19,3% và 36,3%. CAAM cảnh báo các biện pháp này cũng có thể tác động nghiêm trọng đến ngành sản xuất ô tô, việc làm, cũng như cản trở nỗ lực tiến tới phát triển xanh và bền vững của EU. CAAM kêu gọi phía châu Âu duy trì đối thoại và hợp tác để tạo ra "môi trường thị trường công bằng, không phân biệt đối xử và có thể dự đoán được" để tạo thuận lợi cho sự phát triển của ngành sản xuất ô tô điện.
Trong khi đó ở châu Âu, khó để dự đoán tác động của thuế đối kháng đối với các nhà sản xuất của lục địa già. Một mặt, EU sẽ có khả năng đối mặt với sự cạnh tranh về giá tốt hơn, nhưng mặt khác, nhiều công ty châu Âu phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc, thị trường này có thể bị đóng cửa một phần nếu nền kinh tế lớn thứ hai thế giới quyết định trả đũa. Mặt khác, châu Âu có ít thị trường thay thế nếu Trung Quốc áp đặt thuế hải quan đối với các sản phẩm làm từ sữa và thịt lợn.
Nhiều nhà phân tích nhận định, "cuộc chiến thương mại" sẽ nổ ra nếu EU và Trung Quốc tiếp tục leo thang căng thẳng. Tuy nhiên, áp lực kinh tế trong nước, cùng với tầm quan trọng của nhu cầu bên ngoài đối với nền kinh tế Trung Quốc, sẽ khiến Bắc Kinh cân nhắc kỹ lưỡng trước khi áp dụng các biện pháp thương mại quá cứng rắn. Do đó, căng thẳng thương mại giữa hai bên có thể còn kéo dài, gây ảnh hưởng không nhỏ đến các ngành công nghiệp liên quan.
Phạm Thuận (tổng hợp)
