(HPĐT)- Từ năm 2024 đến nay, thu hút đầu tư trên địa bàn thành phố tăng cao, kéo theo nhu cầu tuyển dụng lao động tại các khu công nghiệp, khu kinh tế ở Hải Phòng cũng tăng mạnh, nhất là trong các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo. Tuy nhiên, nguồn "cung: nhân lực đang không theo kịp "cầu", khiến nhiều doanh nghiệp rơi vào tình trạng thiếu hụt lao động kéo dài. Giữ chân người lao động, nhất là lao động ngoại tỉnh, trở thành yêu cầu cấp thiết - không chỉ bằng lương thưởng, mà bằng chính sách an sinh và môi trường sống đủ tốt để họ yên tâm gắn bó lâu dài.
“Cung” chưa theo kịp "cầu
Với 14 khu công nghiệp đang hoạt động và hơn 200 nghìn lao động, Hải Phòng đang đứng trước nhu cầu tuyển dụng lao động tăng cao, đòi hỏi những giải pháp căn cơ và chiến lược dài hạn để đáp ứng kịp tốc độ phát triển công nghiệp. Theo Ban Quản lý KKT thành phố, riêng trong tháng 5-2025, nhu cầu tuyển mới tại các KCN, KKT trên địa bàn là hơn 3.000 lao động. Trong đó, KCN VSIP (thành phố Thủy Nguyên) cần bổ sung hơn 1.000 lao động, KCN Nhật Bản - Hải Phòng (quận An Dương) đang tuyển hơn 700 người. Ước tính trong năm 2025, các KCN, KKT cần tuyển khoảng 11.400 lao động; trong thời gian ngắn tới, tổng nhu cầu có thể tăng thêm khoảng 50.000 người. Dù đang thu hút lượng lớn lao động ngoại tỉnh – chiếm tới 2/3 tổng số công nhân trong các KCN, KKT, song nguồn cung vẫn chưa đủ đáp ứng. Nguyên nhân do nhiều địa phương khác cũng đẩy mạnh phát triển công nghiệp, dẫn đến sự cạnh tranh âm thầm về thu hút lao động. Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Horn Việt Nam (quận An Dương) Hà Thị Hồng Nhung cho biết: "Chúng tôi thiếu khoảng 300 lao động. Dù hỗ trợ 500.000 đồng/tháng cho chi phí điện thoại và xăng xe cùng các phúc lợi khác, nhưng đó chỉ là giải pháp tình thế. Người lao động giờ có nhiều lựa chọn hơn và nếu điều kiện sống không bảo đảm, họ sẵn sàng chuyển việc".
Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại Công ty TNHH Sao Vàng (huyện An Lão), thiếu khoảng 30% lao động so với nhu cầu. Chủ tịch Công đoàn công ty Bùi Thị Hợp bày tỏ: "Chi phí nhà ở luôn là áp lực lớn với công nhân ngoại tỉnh. Từ tháng 4, công ty đưa vào sử dụng khu ký túc xá miễn phí cho 200 người. Trước đó, nhiều năm liền chúng tôi duy trì chính sách hỗ trợ 1 triệu đồng/tháng cho mỗi công nhân thuê trọ. Đây là nỗ lực nhằm giúp người lao động ổn định cuộc sống và gắn bó lâu dài với công ty".
Không để mất đà phát triển vì thiếu lao động
Thực tế cho thấy người lao động hiện có nhiều lựa chọn về nơi làm việc. Vì vậy, giữ chân họ không thể chỉ dựa vào mức lương hay trợ cấp mà cần tạo dựng một hệ sinh thái sống - làm việc chất lượng và bền vững. Trong đó, hạ tầng nhà ở, y tế, giáo dục, văn hóa - giải trí là những yếu tố then chốt. Trưởng Ban Chính sách pháp luật và Quan hệ lao động (Liên đoàn Lao động thành phố) Vũ Ngọc Thức nhấn mạnh: "Cần xác định lực lượng lao động ngoại tỉnh là nòng cốt của các KCN, KKT. Giữ chân họ không chỉ bằng thu nhập, mà bằng điều kiện sống, từ nhà ở, nhà trẻ, nhà văn hóa đến nước sạch, giao thông, thiết chế thể thao... Do đó, bên cạnh chính sách riêng của mỗi doanh nghiệp, HĐND thành phố cần sớm ban hành nghị quyết hỗ trợ cụ thể về nhà ở, y tế, giáo dục dành cho người lao động ngoại tỉnh để họ an cư, yên tâm gắn bó lâu dài với thành phố".
Hơn hai năm qua, Hải Phòng đưa vào sử dụng gần 1.100 căn nhà ở xã hội và đang triển khai 9 dự án khác, nhằm đạt mục tiêu 15.400 căn vào năm 2025 và hướng tới 18.100 căn vào năm 2030. Tuy nhiên, việc người lao động có tiếp cận được các dự án này hay không phụ thuộc vào cơ chế phân bổ và chính sách hỗ trợ cụ thể. Bên cạnh đó, để hình thành nguồn lao động ổn định và bền vững, cần tăng cường liên kết giữa các trường nghề - doanh nghiệp - địa phương. Việc đào tạo lao động có tay nghề theo đơn đặt hàng, nhất là tại khu vực ngoại thành và các tỉnh lân cận, là giải pháp khả thi để mở rộng nguồn cung nhân lực nội địa. Anh Nguyễn Văn Hiếu, công nhân, quê Tuyên Quang đang làm việc tại KCN Nhật Bản - Hải Phòng bộc bạch: "Tôi rất mong gắn bó với công ty nếu có nơi ở ổn định, chi phí sinh hoạt hợp lý, con cái được học hành gần nơi làm việc. Không ai muốn sống bấp bênh mãi".
Hải Phòng đang ở thời điểm “vàng” để bứt phá công nghiệp, nhất là khi dòng vốn FDI tiếp tục đổ mạnh vào thành phố. Nhưng nếu không chủ động giải quyết bài toán nhân lực, các dự án đầu tư có thể đối mặt nguy cơ chậm tiến độ, ảnh hưởng tới môi trường đầu tư chung. Thiếu hụt lao động không chỉ là vấn đề của doanh nghiệp, mà là thách thức mang tính chiến lược, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị – từ hoạch định chính sách, đầu tư hạ tầng đến chăm lo đời sống công nhân. Chỉ khi người lao động được bảo đảm an sinh, có cơ hội phát triển và ổn định lâu dài, họ mới sẵn sàng ở lại, đồng hành cùng doanh nghiệp và thành phố trên hành trình phát triển bền vững.
