(HPĐT)- Cho dù có đồng ý với cách ứng xử của Tổng thống Mỹ Donald Trump hay không, việc Twitter, Facebook và các nền tảng mạng xã hội tự đưa ra quyết định tước bỏ tài khoản của Tổng thống Mỹ đương nhiệm, khiến không chỉ người Mỹ, mà chính quyền và người dân trên thế giới cảm thấy thật sự lo ngại. Việc nhận diện rõ ràng những nguy cơ từ các nền tảng mạng xã hội khiến nhiều quốc gia đặt ra yêu cầu phải nhanh chóng có những hành động cụ thể.
Người dân Pháp biểu tình đòi siết chặt kiểm soát các nền tảng mạng xã hội.
Can dự vào chính trị của các quốc gia
Việc dán nhãn các dòng trạng thái của ông Trump ngày 26-5-2020 không phải lần đầu các nhà quản lý của Twitter công khai bày tỏ quan điểm của họ thông qua việc can thiệp vào chính trị. Nền tảng mạng xã hội này từng được các nhóm chính trị khác nhau sử dụng để tập hợp công chúng và lan truyền các thông điệp. Từ những cuộc “cách mạng màu” năm 2011, cho đến những cuộc biểu tình của sinh viên ở Áo năm 2009, biểu tình ở hội nghị G20 Toronto năm 2010, những tranh chấp ở Dải Gaza năm 2009,…
Nhưng có lẽ, những gì xảy ra ở Mỹ có thể cho thấy rõ nhất cách các nhà quản lý nền tảng mạng xã hội sử dụng để can thiệp vào chính trị. Các nhà quản trị của Facebook và Twitter được biết đến là những người ủng hộ Đảng Dân chủ. Khi Đảng Cộng hoà tung ra vụ bê bối máy tính của Hunter Biden, con trai ứng cử viên Tổng thống Mỹ Joe Biden trên báo New York Post. Gần như ngay lập tức, các nền tảng mạng xã hội này ra tay để ngăn chặn thông tin được truyền tải. Trong khi, Facebook làm chậm lại việc lan truyền thông tin, Twitter thậm chí không cho phép người dùng chia sẻ thông tin từ New York Post với lý do “bài báo chứa thông tin bị đánh cắp”. Vài tuần sau, người dùng có thể chia sẻ bài báo của New York Post, sau khi những người điều hành của Twitter và Facebook có cuộc điều trần tại Thượng viện theo yêu cầu của một số nghị sĩ Đảng Cộng hoà. Nhưng như thế là quá muộn, hàng chục triệu người đã đi bỏ phiếu và điều “bất ngờ tháng 10” của Đảng Cộng hòa không đến được với các cử tri.
Cao trào của sự can dự vào chính trị, có lẽ là việc các nền tảng mạng xã hội cùng nhau khoá tài khoản của Tổng thống Mỹ đương nhiệm Trump sau vụ bạo loạn ở tòa nhà Quốc hội ngày 6-1. Những gì xảy ra ở Mỹ đang gây ra sự e ngại mang tính toàn cầu./.
Cần xây dựng khuôn khổ pháp lý
Trước đó, thế giới cũng nhận diện được nhiều nguy cơ từ các nền tảng mạng xã hội như thông tin giả mạo, vấn nạn quấy rối trực tuyến… Đại dịch COVID-19 hoành hành trên khắp thế giới có thể coi như một “tấm kính” bộc lộ rõ nét “tính hai mặt” của nền tảng mạng xã hội. Trong thời gian đại dịch, mạng xã hội được xem là "cây cầu" kết nối giữa mọi người, đặc biệt khi nhiều quốc gia triển khai lệnh phong tỏa đất nước. Tuy nhiên, những thông tin giả mạo hay còn gọi là “fake news” về COVID-19 lan truyền với tốc độ chóng mặt trên mạng, trong nhiều trường hợp, lại chính là “virus gây bệnh nan y”. Không những vậy, vấn nạn quấy rối trực tuyến đang khiến nhiều thiếu nữ từ bỏ các nền tảng mạng xã hội, trong đó có Facebook, Instagram và Twitter, với 60% số người được khảo sát chia sẻ từng là đối tượng bị quấy rối.
Trước những nguy cơ được nhận diện như trên, nhiều quốc gia đặt ra những khuôn khổ pháp lý chuyên biệt đối với các nền tảng mạng xã hội. Chính phủ Anh công bố kế hoạch giao thêm cho Cơ quan Giám sát Báo chí (Ofcom) chức năng mới là cơ quan giám sát các thông tin đăng tải trên mạng. Theo đó, cơ quan này có thẩm quyền xử lý ngay lập tức các nội dung độc hại đăng trên các nền tảng mạng xã hội. Nội các Đức thông qua một dự luật, trong đó yêu cầu các nền tảng truyền thông xã hội như Facebook, YouTube,… thông báo cho cảnh sát về những phát ngôn mang nội dung thù địch nhất định trong 24 giờ. Việc không tuân thủ yêu cầu đó có thể sẽ dẫn đến khoản tiền phạt lên đến hơn 60 triệu USD.
Với việc các nhà quản trị nền tảng mạng xã hội can dự trực tiếp vào chính trường Mỹ, cũng như những gì mà họ từng làm ở nhiều quốc gia khác, có lẽ đến lúc thêm nhiều quốc gia phải xây dựng các khuôn khổ pháp lý để hoạt động của các nền tảng mạng xã hội không thể đứng ngoài pháp luật.
Quang Huy (tổng hợp) - Ảnh: AFP
