Nguyễn Bảo Chân sinh năm 1969, từng tham dự nhiều liên hoan thơ quốc tế có uy tín, như Liên hoan thơ Medellin ở Colombia (7-2008) hay Liên hoan thơ Parnassus tại London, Vương quốc Anh (6-2012), Liên hoan thơ Quốc tế tại Pháp (5-2013). Chị hiện là biên tập viên Ban Văn nghệ, Đài Truyền hình Việt Nam.
Trong thơ Nguyễn Bảo Chân, bạn đọc không thấy chị ca thán nỗi buồn, không lên án nỗi buồn, cũng nhưkhông ghét bỏ nỗi buồn, mà nữ thi sĩ đã “bênh vực nỗi buồn”. Chị viết: “Bông hồng vàng giấc mơ em/ Bừng đêm của chị/ Những chiếc gai bướng bỉnh/ Cào xước khung tranh chật hẹp/Thoát khỏi giới hạn sợ sệt/ Để bênh vực nỗi buồn” (Những chiếc gai mơ mộng). Có ai lại đi bênh vực nỗi buồn, “đứng về phe nỗi buồn”? Chúng ta dường như chưa gặp trong thơ Việt bao giờ.
 |
| (ảnh minh họa) |
Đọc thơ Nguyễn Bảo Chân rồi trò chuyện với chị, người đọc sẽ hiểu nhiều hơn về những gì chị viết. Trong thơ, Nguyễn Bảo Chân đi đến tận cùng của nỗi buồn, của cô đơn “để bênh vực nỗi buồn”, nhưng ngoài đời thực, chị là người vui vẻ, hay cười. Chị từng tâm sự, khi bắt đầu làm thơ, chị thường muốn giãi bày cảm xúc, nhưng bây giờ Nguyễn Bảo Chân làm thơ là để chiêm nghiệm cuộc sống. Đã có những vần thơ đầy hình ảnh, hiện lên từ trái tim yêu thương nồng nàn của Nguyễn Bảo Chân “những câu thơ cay đắng trở về/ từ ảo ảnh xanh rờn/ của tàn cây héo úa/ những câu thơ tươi/ tự chín âm thầm..”. Sự tự chín đó, chắc hẳn sẽ mang đến cho thơ Nguyễn Bảo Chânmột điều gì đó mới mẻ.
Nguyễn Bảo Chân cũng được đánh giá là thi sĩ đa cảm, đọc thơ chị viết không ai không nhận ra điều này. Sự đa cảm thể hiện ở hầu hết những câu thơ tác giả viết ra. Mỗi câu thơ của Nguyễn Bảo Chân, người đọc dễ dàng rùng mình hoặc xao xuyến đến sự mong manh của hình ảnh, hay những ý tứ chợt thoáng qua nhưng dễ găm vào cảm xúc: "Em đi hết con đê/ Đi hết cỏ/ Đi hết mùa hoa/ Cạn cả dấu chân/ mà chẳng thấy anh đâu". Chỉ có sự đa cảm mới thôi thúc sự mãnh liệt của nhân vậtđi hết, đi đến cùng sự cô đơn, sự vô vọng khi đi hết dấu chân anh, nhưng anh đã tan đâu mất rồi. Đó là những câu thơ ám ảnh, khó lòng rời khỏi trí nhớ người đọc.
Hay những câu thơ: “Con đã vỡ khỏi giấc mơ để trở thành một cuộc đời/ Con cầm mảnh vỡ của cha bằng bàn tay nhỏ bé này/ Con mài sắc nó/ Làm nó cùn mòn/ Rồi lại mài sắc thêm lần nữa/ Để sống/ Để yêu tin/ Để tự chở che mình". Sự mạnh mẽ của người viết thể hiện quá rõ ràng, tuy nhiên, câu chữ tác giả dùng không “đao to búa lớn”; vẫn khiến người đọc cảm nhận được sự gai góc, sự tự tin của nhân vật con khi đã tách ra khỏi sự ràng buộc của cha, mà cha, theo nghĩa nào đó là gia đình.
Tuy có sự “cứng cáp” “để bênh vực nỗi buồn”, nhưng nhà thơ cũng là con người trần tục, nên khó tránh khỏi nhiều lúc bi lụy: "Tôi rơi ra từ đám đông/ chậm một nhịp chân/ người ta đã rẽ về ngả khác/ Như bị bỏ quên/ ở chốn nào/ ngơ ngác/ giữa những tượng đá đen/ tôi vịn vào bàn tay khổng lồ đơn độc/ chỉ lối lên trời xanh/ chợt tương tư một miền xa/ thắt ruột". Có lẽ chính vì sự cô đơn khủng khiếp này, mà đôi lúc tác giả phải dựa vào những ký ức đẹp xa xưa dù buồn nhưng là điểm tựa: "Bà làm bạn làm bà làm mẹ cái nắng/ cái nắng xinh xinh/ bà cất vào túi áo cánh/ rồi cẩn thận cài miệng túi bằng chiếc kim băng tí xíu/ sợ cái nắng ngã/ sợ cái nắng đau/ cái nắng bé bỏng/ mơ mộng trời cao”. Dù có viết thế nào đi nữa, thì sự đa cảm của Nguyễn Bảo Chân, vào lúc này đây, ở một khía cạnh chính yếu nào đấy, như tác giả đã nhận là “để bênh vực nỗi buồn”.
Mặc dù mang phong thái rất “Tây”, nhưng bản chất đôn hậu, kín đáo của người phương Đông không chỉ thể hiện trong thơ chị mà còn thể hiện qua cách chị trò chuyện. Nguyễn Bảo Chân hay cười, mà sau nụ cười, ai biết được có gì đang cất giấu? Những nghệ sĩ chân chính đều có tâm hồn dễ nhạy cảm với đời, dễ đau với nỗi đau của người khác, rồi làm khổ mình, và biến thành nỗi đau của mình. Mang thêm những nỗi đau đời cùng với nỗi đau của chính mình, người nghệ sĩ phải buồn nhiều hơn. Với Nguyễn Bảo Chân, nỗi buồn, nhất là nỗi buồn quá khứ, đôi khi lại là niềm tin, là vốn liếng cho hôm nay và ngày mai.
Nguyễn Bảo Chân còn lý giải khá hay về “thiền”: “Thiền, không nhất thiết là phải ngồi xếp bằng tĩnh lặng một mình. Nếu ta say mê, chú tâm hoàn toàn vào công việc nào đấy, đó cũng là một cách thiền”. Như vậy, Nguyễn Bảo Chân biết đón nhận niềm vui và nỗi buồn, để yêu nhiều hơn, sống nhiều hơn, và “thiền” (như chị lý giải) nhiều hơn, cũng là một sự “đa tình”. Chỉ có sự “đa tình” đặc biệt giữa đời thực này mới làm nên được một Nguyễn Bảo Chân “đa cảm” trong thơ “để bênh vực nỗi buồn”.
Vũ Phạm
