(HPĐT)- Các trang bị, phương tiện do bộ đội Hải quân (trong đó có Tổ nghiên cứu kỹ thuật, Xưởng 56, nay là Nhà máy X56, Cục Kỹ thuật Hải quân) phối hợp các cơ quan, đơn vị nghiên cứu, chế tạo phát huy hiệu quả cao trong hai đợt chống đế quốc Mỹ phong tỏa sông, biển miền Bắc bằng thủy lôi và bom từ trường. Bài học về sự vượt khó, vươn lên, phát huy sáng kiến cải tiến kỹ thuật ngày đó còn nguyên giá trị đến hôm nay.
Sản xuất thiết bị điện tử phục vụ chiến đấu tại Nhà máy X56.
Những ngày trung tuần tháng 6, Nhà máy X56 đang nỗ lực thi đua lập thành tích kỷ niệm 50 năm chiến công chống đế quốc Mỹ phong tỏa sông biển miền Bắc bằng thủy lôi và bom từ trường (27-6-1973 - 27-6- 2023), hướng tới kỷ niệm 55 năm ngày thành lập nhà máy (14-7- 1968 - 14-7-2023). Thượng tá Nguyễn Đức Hạnh, Giám đốc nhà máy thông tin: Phát huy truyền thống năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm của các thế hệ đi trước và xuất phát từ thực tế, Đảng ủy, Ban giám đốc nhà máy quan tâm đầu tư lĩnh vực nghiên cứu khoa học, công nghệ. Các đề tài, sáng kiến được quan tâm, động viên, khen thưởng kịp thời. Nhờ đó, hàng loạt sáng kiến hữu ích ra đời, phục vụ tốt công tác bảo đảm khí tài điện tử của Quân chủng. Năm 2023, Nhà máy đang đề xuất thực hiện 1 đề tài cấp Nhà nước, 1 đề tài cấp Bộ Quốc phòng và triển khai 2 đề tài cấp Tổng cục Kỹ thuật.
Trong cuộc chiến đấu chống phong tỏa của đế quốc Mỹ, trên cơ sở quả thủy lôi được Đội 8 Công binh Hải quân tháo gỡ, chỉ trong vòng 20 ngày, đội ngũ cán bộ, thợ kỹ thuật của Xưởng X56 nghiên cứu, tìm hiểu cấu tạo, tính năng, đo đạc các thông số và lý giải nguyên lý hoạt động của loại thủy lôi, bom từ trường mà địch thả xuống. Từ đó, vẽ sơ đồ cấu tạo, sơ đồ nguyên lý, phối hợp với Nhà máy X46 nghiên cứu, thiết kế, chế tạo ra phương tiện rà phá. Từ phương tiện rà phá đầu tiên, Xưởng phối hợp đội ngũ cán bộ và các nhà khoa học trong, ngoài Quân đội cho ra đời nhiều phương tiện rà phá thủy lôi hiệu quả. Đó là, tạo ra được “tín hiệu từ trường giả” đủ mạnh để “đánh lừa” ngòi nổ của thủy lôi, đồng thời cường độ tín hiệu phải đủ lớn để có thể phát tín hiệu được xa, nhằm bảo đảm khoảng cách an toàn cho thiết bị rà phá, người điều khiển. Trong quá trình thử nghiệm, nhóm nghiên cứu tìm ra khi phát tín hiệu điện từ thì thủy lôi sẽ bị kích nổ trước hay sau tàu, ở bên phải hay bên trái và cách bao nhiêu mét, sau đó tính toán để tăng, giảm công suất của thiết bị phát phù hợp thực tế chiến đấu. Trên cơ sở những thiết kế ban đầu, nhóm nghiên cứu của Xưởng X56 còn chế tạo ra thiết bị rà phá không người lái, điều khiển từ xa nên, giảm được nguy cơ thương vong đối với cán bộ, chiến sĩ ta trong quá trình rà phá, nhưng vẫn bảo đảm khai thông luồng lạch cho tàu qua lại an toàn.
Phát huy thành tựu của 50 năm trước, ngày nay hoạt động nghiên cứu khoa học, thực hiện các sáng kiến cải tiến kỹ thuật của Nhà máy X56 phục vụ hiệu quả cao việc nghiên cứu ứng dụng sản xuất vật tư và bảo đảm kỹ thuật cho các trang thiết bị ngành khí tài điện tử của Quân chủng. Từ năm 2013 đến 2022, Nhà máy thực hiện 1 đề tài cấp Nhà nước, 2 nhiệm vụ Khoa học công nghệ cấp Bộ Quốc phòng, 4 đề tài cấp Quân chủng và hàng trăm sáng kiến, cải tiến kỹ thuật. Nhà máy sản xuất thành công 119 chủng loại vật tư, trang bị với hơn 1.400 sản phẩm được nghiệm thu và đang được sử dụng ổn định trên các trang bị rađa, thông tin, hàng hải trên các tàu của Quân chủng.
Đại úy Nguyễn Xuân Trường, Trợ lý Phòng Kỹ thuật-công nghệ cho biết: “Hiện nay, các đài ra-đa điều khiển hỏa lực thuộc lớp tàu tên lửa sản xuất sử dụng công nghệ xử lý tín hiệu cũ. Thiết bị hiển thị sử dụng công nghệ ống tia điện tử thường xuyên cháy cao áp và cuộn lái tia; khả năng hiển thị thông tin bị giới hạn, không có khả năng tích hợp hiển thị thông tin trên màn hình… Từ thực tế đó, tôi và đồng đội nghiên cứu đưa ra sáng kiến, giải quyết các vấn đề làm chủ công nghệ chế tạo thiết bị hiển thị ra-đa, có thể ứng dụng vào sản xuất để thay thế hàng loạt các loại thiết bị chỉ thị của ra-đa cùng thế hệ, góp phần vào chủ trương nội địa hóa trang bị kỹ thuật, tiết kiệm nguồn ngân sách, bảo đảm chất lượng kỹ thuật”. Phong trào phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật trở thành truyền thống quý báu của Nhà máy X56, góp phần giúp đơn vị bảo đảm tốt trang bị, khí tài điện tử của Quân chủng. Năm 2021 và 2022, Nhà máy được Bộ Tư lệnh Hải quân tặng danh hiệu “Đơn vị thực hiện công tác kỹ thuật tiêu biểu xuất sắc nhất Quân chủng Hải quân”./.
Bài và ảnh: ĐẶNG TÙNG
