Nhà nghèo mới thấu lòng con

Nhưng việc “con không chê cha mẹ khó” khác với việc “con một lòng một dạ quý trọng “thờ mẹ kính cha”, sẵn sàng chịu đựng, bất luận mọi hoàn cảnh”. Bình thường có thể không sao. Nhưng có những lúc sự nghèo đến mức cùng cực thì lòng hiếu thảo mới có cơ bộc lộ. Khi nhà hết cơm hết gạo, liệu con cái có chịu nhịn để nhường cơm sẻ áo cho “các cụ thân sinh”? Khi cha mẹ vất vả, đầu tắt mặt tối, con cái có lăn lưng vào làm cùng, đỡ cha đỡ mẹ? Nhất là khi cha mẹ ốm đau, mệt nặng (có khi nằm liệt giường), liệu con cái có sẵn sàng chịu đựng, không nề hà, vượt qua tất cả để chăm sóc, động viên? Không ít những người con chỉ giỏi “thương miệng, thương môi” chứ không dám hy sinh, chịu đựng. Họ mải mê vui thú bạn bè, phó mặc cha mẹ thui thủi làm lụng kiếm tiền. Rồi có gia đình, con cái không chịu nuôi bố mẹ già, mặc các cụ vào nhà dưỡng lão cô đơn và buồn chán. Phải đến những lúc đó, người ta mới có cơ hội nhận chân giá trị của lòng hiếu thảo.

Cũng như vậy, chuyện quần thần, bề tôi trung với vua sẽ được thử thách khi đất nước sa vào cảnh loạn lạc. Chiến tranh luôn luôn gắn với hoàn cảnh cam go, rủi ro và chết chóc. Mọi người dân đều phải có trách nhiệm công dân là trên hết, để đưa Tổ quốc thoát khỏi lâm nguy. Họ cần phải chấp nhận hy sinh (tiền bạc, của cải), thậm chí cả tính mạng để giữ gìn bờ cõi, thể diện núi sông. Thực tế, không ít người luôn tỏ ra mình là người ghê gớm lắm, lên giọng ta đây đứng cao hơn thiên hạ, sẵn sàng chê bai hoặc đưa ra những lời “chém bão” “rung bàn phím”. Nhưng khi đất nước lâm nguy (nước loạn), không phải ai cũng sẵn sàng làm mọi việc hướng về đất nước trong phút hiểm nghèo. Như vậy, hoàn cảnh hiểm nguy, loạn lạc (nước loạn) chính là liều thuốc thử lòng trung với nước của mỗi cá nhân cũng giống như hoàn cảnh nghèo khó của gia đình là thuốc thử để đo lòng hiếu thảo của mỗi đứa con với cha mẹ.

Nhà nghèo mới thấu lòng con

Nước nhà loạn lạc vẫn còn tôi trung./.