Nhà phê bình, nhà thơ, nhà giáo Lương Kim Phương: Viết là hành trình được sống khác

“Những con chuồn chuồn giỡn nhau trên mặt nước/ Nhẹ bay/ Nắng chở niềm mê say/ Đậu xuống thành cơn mưa bất chợt… Chú chuồn chuồn cô độc góc hồ/ Tìm gì/ Lời nguyện và mộng mị lãng du trườn qua mùa thu lâu rồi” (Mặt hồ và con chuồn chuồn). Một trong những bài thơ đầu đánh dấu sự trở lại với thơ của Lương Kim Phương sau những tháng ngày bận rộn với học hành, công việc và gia đình, vậy mà lại chảy trôi, khắc khoải và đau đáu đến như vậy. Những hình ảnh mang trường liên tưởng sâu xa,  có  logic quy luật của thiên nhiên “chuồn chuồn bay thấp thì mưa”, lại có cái sinh động của hình ảnh “nắng chở niềm mê say”.  Để rồi những thanh bằng giúp câu thơ nhẹ bẫng, miên man. Nếu chỉ như thế thì chưa đủ để Lương Kim Phương làm thơ. Riêng với chị, thơ lúc nào cũng phải thổn thức đến mức nhất định phải viết nó ra. Cái thổn thức của người con gái bị mất đi tình yêu như chú chuồn chuồn cô độc góc hồ. Người con gái không tìm được gì nơi chốn cũ. Chỉ thấy “lời nguyện và mộng mị lãng du trườn qua mùa thu lâu rồi”.

Những câu thơ như được trào ra từ nỗi lòng tràn ứ niềm tâm sự, được chưng cất qua những trải nghiệm thời gian để chắt ra từng giọt khiến cho người đọc say mê. Đúng như tâm niệm của chị: “Tôi chỉ viết khi thấy lòng mình thôi thúc, khi những cảm xúc lên tới cao trào. Với Lương Kim Phương, nếu như cảm xúc là khởi phát của sáng tác thì ý thức cách tân nỗ lực tìm cách diễn đạt khác, cách nói mới sẽ là “căn nhà” trú ngụ. Để rồi, sau những câu thơ Lương Kim Phương ấy, ít thôi, mà đứng được giữa lòng người.

Ý thức cách tân thơ, không phải nhà thơ nào cũng có. Nhưng với cái sự đọc nhiều của mình, Lương Kim Phương ý thức ngay từ khi đặt bút.  Đánh dấu sự trở lại với giải Nhì cuộc thi thơ Hải Phòng năm 2014 nhưng đã theo đuổi phê bình ngay khi bảo vệ thành công luận án Thạc sĩ văn học. Muốn phê bình một tác phẩm không chỉ hiểu và cảm được tác phẩm đó mà phải đặt tác phẩm đó giữa dòng chảy văn học nghệ thuật để đánh giá, gợi mở, đặt giữa những sáng tác của tác giả đó mà tìm ra nét chung, nét riêng. Thế nên, muốn viết được phê bình, các nhà lý luận phê bình phải đọc nhiều. Vậy nên, khi đọc nhiều sẽ khiến người sáng tác nỗ lực cách tân nhưng cũng có thể khiến tác giả không thể cầm bút. Bởi họ thấy rằng điều họ sắp viết ra người khác đã viết hay hơn thế trước đó lâu rồi. Vậy mà, Lương Kim Phương vượt lên được để tiếp tục sáng tác. Chị tâm sự, chưa bao giờ tôi nghĩ mình sẽ dấn thân vào văn chương. Có những năm bỏ bút trước những va chạm, gãy đổ của đời thường. Nhưng dường như nghiệp cầm bút vẫn thôi thúc tôi không thể từ giã. Văn chương giúp tôi tái sinh và đánh thức trong tôi những ước vọng, thấy đời sống mình giàu trải nghiệm dù đó chỉ là tưởng tượng.

Vừa viết lý luận phê bình văn học với sáng tác thơ có thể là hai chiều mâu thuẫn. Nhưng với công việc dạy học của mình, chị khẳng định, nghề dạy học không chỉ là bệ đỡ giúp tôi theo đuổi nghiệp văn của chính mình mà còn giúp tôi cân bằng được “trạng thái” trong cuộc sống. Ngược lại, với những kiến thức văn học đương đại mà tôi có được do việc đọc nhiều sách, nghiên cứu và phê bình các tác phẩm văn học giúp tôi có thể đưa thêm ví dụ để làm cho những tiết học văn trong nhà trường trở nên sinh động hơn.

Với người đam mê văn chương, có lẽ, chỉ thế là đủ. Sống bằng nghề hợp với mình và tự do theo đuổi cái nghiệp đầy duyên phận. Chờ đợi tập thơ đầu tay của chị năm 2020, chờ đợi những bài viết phê bình của chị để suy ngẫm về nhận định của Chi hội trưởng Chi hội nhà văn Việt Nam tại Hải Phòng, nhà thơ Nguyễn Đình Minh: Một cây bút sắc bén trong những tác phẩm lý luận phê bình và giàu triết luận nơi miền thơ.

Nhà phê bình, nhà thơ, thạc sĩ văn học Lương Kim Phương (sinh năm 1982) quê ở thị trấn Tiên Lãng (huyện Tiên Lãng).

Hiện đang là giáo viên môn Văn Trường THPT Ngô Quyền.

Ủy viên Ban Chấp hành, Trưởng Ban văn trẻ Hội Nhà văn Hải Phòng (thuộc Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hải Phòng).

Giải thưởng:

Giải Nhì Cuộc thi thơ Hải Phòng năm 2014.

Giải B của Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam năm 2019 với tập tiểu luận và  phê bình “Tái sinh trong ánh sáng”.