(HPĐT)- “Thai nghén” trong thời gian vừa tròn 1 năm, tập trường ca “Gửi…” vừa ra mắt quý 2 - 2021 thực sự đánh dấu chặng đường thơ Thy Nguyên vươn ra khỏi mặc định “gia đình”- đề tài quen thuộc trong chùm 7 tập sách thơ và trường ca.
Nhà thơ Thy Nguyên (Ảnh: Vũ Dũng)
Trường ca dài 36 khúc, mỗi khúc đều được bắt đầu bằng khẩu ngữ “nhà văn”. Chị Thy Nguyên viết về nhà văn như viết cho chính mình, tưởng như hoài nghi, phi lý nhưng lại hiện thân rõ nét trong tư tưởng, bằng những hình ảnh mạnh mẽ. Từng khúc trong trường ca tinh tế, trực diện bàn về sứ mệnh con người, bàn về sứ mệnh nhà văn đầy chất suy tưởng, đầy hình ảnh văn chương. Tưởng chừng như khi viết trường ca “Gửi…”, nhà thơ Thy Nguyên dồn toàn bộ tâm tư, lời gan ruột của mình. Đúng như lời đề trên bìa sách: “Người họa sĩ chọn cái chết trên toan. Anh nếu là nhà văn, hãy một lần viết như chú ngựa già thổ huyết trên sa mạc đời mình”.
Bắt đầu từ khúc 1, những câu thơ “Lịch sử đẩy loài người đi xa… Là tôi hôm qua/ Là anh hôm nay/ Và con cháu chúng ta những ngày phía trước” mở ra biên độ thời gian dài mênh mông, tạo nên không gian vô cùng tận của tác phẩm. Để rồi, từng khúc trong trường ca, nhà thơ thể hiện những điều mình đau đáu, trăn trở. Đó là cảm nhận một thế giới của ngọn đuốc, rừng cây, dòng sông: “Nhà văn anh là ai?/ Anh đến từ đâu?/ Anh đang đi về đâu?/ Hãy kêu tiếng kêu của ngọn đuốc/ thắp một đời rừng/ chảy một đời sông/ cho tôi được khóc…” (Khúc 3) mà nhà văn phải là người mang sứ mệnh viết ra những điều mà thế giới đang “kêu”, đang cần lên tiếng. Để từ đó cảnh tỉnh con người trước một xã hội đa dạng nhiều chiều. Với quan niệm của nhà thơ Thy Nguyên, nhà văn phải quan tâm đến thời cuộc và viết về điều đó. Điều đó thể hiện trực tiếp trong những câu trường ca: Thơ là gì? Thơ đến từ đâu? Thơ cần thiết cho ai?
Hay thơ nên chăng cần mang hơi thở xã hội đương đại. Ở đó, dưới ngòi bút của nhà văn từ lịch sử, thời cuộc, vận mệnh trước tình hình chủ quyền biển đảo, có diễn biến phức tạp, mọi người cần có tư duy, nhận thức đúng đắn, phản ánh đúng thực tại của đời sống bằng trách nhiệm, bằng vui buồn, khát khao, trăn trở “Ôi đất nước/ Những lâu đàivăn hóa/ Nhà văn/ Anh/ Tôi/ Chúng ta/ Bơi tìm bờ thiện” (khúc 6). “Nhà văn/ Anh nói gì đi/ Nơi đồng văn/ Rừng chữ/ Một tiếng kêu/ Một ngọn cờ rền vang…/ Cho cả mùa đông tín chấp những cây cầu/ Nhà văn/ Trên cánh đồng quả ngọt/ Trong lòng suối cạn khô/ Lẽ nào chúng ta trôi dọc ngày dài” (khúc 28).
Không chỉ viết về thế giới nhân sinh, bộn bề thời cuộc, nhà văn thể hiện những tâm tư tình cảm, tinh thần của mình, của người và cả xã hội: “Nhà văn/ Nếu anh viết bằng hốc mắt/ Lời mật ngôn cong góc đình làng”… “Anh để lại gì…/ Gáy tập tiểu thuyết dày/ Chỉ thấy giấy thơm/ Chỉ thấy chữ nghiêng” (Khúc 5). Bằng hình ảnh “cong góc đình làng” như biểu tượng của lịch sử để nhắn nhủ tới nhà thơ, nhà văn viết bằng mắt và bằng trái tim.
Để rồi, khúc 36, những câu thơ cuối như lời dặn dò tha thiết: “Nhà văn/ Anh là ai/ Anh đến từ đâu/ Anh đang về đâu/ Anh trồng một đời cây/ Anh rời một ngọn núi/ Anh gạn được dòng sông/Anh gieo một cánh rừng/ Anh khóc tiếng khóc trẻ thơ/ Anh nói tiếng nói người già…. Nhà văn/ Anh/ Tôi/ Chúng ta/ Hãy kêu tiếng kêu của ngọn đuốc/ Cháy một đời rừng/ Chảy một dòng sông…” gửi thông điệp nhà văn hay chính mình bằng ngòi bút của mình hãy viết để góp những điều tốt đẹp cho thế giới. Nhà văn- anh hãy kêu tiếng kêu để làm chảy cả dòng sông. Những điều tốt đẹp được cụ thể bằng những hình ảnh mang sứ mệnh trồng cây, gieo cánh rừng, chia sẻ niềm vui, nỗi buồn với trẻ thơ, người già.
Với Trường ca “Gửi…”, Thy Nguyên tạo ra con đườngnghệ thuậtriêng, dấu ấn riêng, đầy sáng tạo trong thế giới mở. Nhà thơ can đảm nhìn thẳng vào sự thật. Thấy được ý thức của người cầm bút trướcthế giớithực tại, “nhà văn” phải trăn trở từ đáy lòng, soi chiếu vào thân phận con người, rạch ròi giữa yêu và ghét, không vô tâm, vô cảm, vô hình thì mới có thể vượt lên và vươn tới những giá trị chân, thiện, mỹ. Để từ đó, tác phẩm của họ mang tới những điều tốt đẹp cho cuộc sống, con người, đúng như những điều nhà thơ Thy Nguyên chia sẻ./.
Trúc Lâm
