Một thời sôi động
Ca sĩ Noo Phước Thịnh (trái) rất thành công với bản nhạc ngoại lời Việt “Mất em”.
Ở thập niên 60 của thế kỷ trước, nhạc sĩ Phạm Duy được đông đảo công chúng biết đến không chỉ bởi những sáng tác của chính ông mà còn bởi việc soạn lời Việt cho những ca khúc ngoại, trở nên phổ biến ở Việt Nam như: “Em đẹp nhất đêm nay”, “Ôi giàn thiên lý đã xa”, “Những mùa nắng đẹp”, “Khi xưa ta bé”, “Khúc hát thanh xuân”, “Dòng sông xanh”… Ngoài Phạm Duy, một số tên tuổi khác như Vũ Xuân Hùng, Lữ Liên, Trường Kỳ, Khúc Lan, Nam Lộc, Nguyễn Duy Biên, Tùng Giang… cũng rất thành công khi chuyển lời sang tiếng Việt các bài nhạc Pháp như: “Búp bê không tình yêu”, “Em đẹp như mơ”, “Chuyện phim buồn”, “Lãng du”, “Nói sao cho em hiểu”…
Về sau này, xu hướng nhạc ngoại lời Việt cũng góp phần tạo nên tên tuổi của khá nhiều nghệ sĩ trẻ. Như bản nhạc phim “Because I’m stupid” từng được nhiều nghệ sĩ Việt ưa thích và sáng tác lời Việt. Trong đó, thành công nhất phải kể đến bản hát lại của ca sĩ Noo Phước Thịnh với tên gọi “Mất em”. Với giọng hát sâu lắng, ấm áp, nam ca sĩ thể hiện xuất sắc bài hát và đây là nền tảng để ca sĩ này có được sự thành công như hôm nay.
Sau nhiều đêm thi trung thành với nhạc Việt, trong chương trình Giọng hát Việt mùa đầu, Bùi Anh Tuấn quyết định làm mới mình bằng bản nhạc ngoại lời Việt, “Sẽ thôi mong chờ” với phần lời Việt của Hồ Ngọc Hà. Với phong cách ngọt ngào, lãng mạn quen thuộc, nam ca sĩ tạo ra phiên bản hoàn toàn mới cho bản ballad đình đám “Like a man” của nhóm nhạc Hàn Quốc. “Sẽ thôi mong chờ” từng gây “sốt” trên cộng đồng mạng với vô số lời khen từ người nghe.
Được phát hành vào Giáng sinh 2012, clip nhạc “Ooh la la” là món quà ý nghĩa ca sĩ Đinh Hương muốn dành tặng người nghe. Với phong cách cuồng nhiệt, dữ dội như bản gốc, “Ooh la la” cho thấy cá tính riêng trong âm nhạc của Đinh Hương. Bài hát mang thông điệp kêu gọi mọi người hãy gạt bỏ muộn phiền, lo toan của cuộc sống và hòa mình theo giai điệu của âm nhạc. Ngay khi phát hành, clip “Ooh la la” có số lượt xem khổng lồ, dù ca khúc từng được Đinh Hương thể hiện trong đêm thi của sân chơi ca nhạc đình đám trước đó.
...đến thoái trào
Theo nhận định của giới chuyên môn, vài năm trở lại đây, dòng nhạc ngoại lời Việt không còn được ưa chuộng. Nhìn vào nền âm nhạc của các nước trong khu vực có thể thấy, họ không chỉ thường xuyên chèn vào bài hát của mình những đoạn điệp khúc bằng tiếng Anh, hay đặt tên bài hát bằng tiếng Anh mà còn hát hoàn toàn bằng tiếng Anh, thay vì tiếng bản ngữ. Cho nên, nhạc Việt cũng bị ảnh hưởng và lâu dần dẫn đến tình trạng ca sĩ không còn hứng thú hát bài hát chuyển ngữ nữa. Có thể thấy, sự thiếu vắng dòng ca khúc nhạc ngoại lời Việt thời gian qua là hoàn toàn có thật, nhưng việc chuyển ngữ cho các ca khúc ngoại vẫn nằm trong nhu cầu và sự quan tâm của công chúng. Nhạc sĩ Lê Quang nhận định: “Giới trẻ ngày nay thích hát nhạc tiếng Anh nguyên bản, bởi tiếng Anh ngày càng trở thành ngôn ngữ phổ biến. Vì vậy, việc chuyển ngữ những ca khúc tiếng Anh sang tiếng Việt gần như không hợp thời. Ngoài ra, cũng không nhiều người có khả năng làm tốt việc chuyển ngữ nên người hát chọn cách thể hiện ca khúc nguyên bản là giải pháp an toàn”.
Bên cạnh đó, hiện Việt Nam là thành viên của Hiệp hội Bản quyền âm nhạc quốc tế nên việc đặt lời hay chuyển, soạn lời các bài hát quốc tế trở nên phức tạp và khó khăn hơn ở khâu phát hành. Theo Trung tâm Bảo vệ bản quyền tác giả âm nhạc ViệtNam, những bài hát nước ngoài được Việt hóa phần lời phải được phép sử dụng bản quyền của tác giả. Có trường hợp người sử dụng phải liên lạc trực tiếp với tác giả để xin phép. Điều này khiến nhiều ca sĩ thấy “ngại”.
Nhưng đây chưa phải là dấu chấm hết cho xu hướng nhạc ngoại lời Việt, bởi thực tế cho thấy, công chúng vẫn thích mảng nhạc này nếu được người nhạc sĩ có tài, có tâm chuyển tải đầy đủ về nội dung, thăng hoa về cảm xúc để họ thưởng thức trọn vẹn nhất tác phẩm quốc tế bất hủ. Hơn nữa, tại các phòng trà có tiếng hiện nay, người nghe vẫn rất yêu thích những tác phẩm nhạc ngoại lời Việt được hát bởi những giọng ca đẹp và có tầm như Mỹ Tâm, Bằng Kiều, Lệ Quyên, Tuấn Hưng... Do vậy, dù thoái trào nhưng dòng nhạc ngoại lời Việt vẫn “âm thầm” sống cùng với các thể loại khác trong đời sống tân nhạc nước nhà.
Hoàng Anh
