Các nhạc sĩ: Justin Tranter, Emily Warren, Ross Golan kêu gọi việc không ghi công cho những cá nhân không tham gia vào quá trình sáng tác ca khúc.
(HPĐT)- “Cơn bão” đòi công bằng về tác quyền sản phẩm đang cuốn qua thị trường âm nhạc Âu Mỹ. Tìm công lý trong môi trường giải trí ngày càng thương mại hóa không dễ dàng. Quan trọng hơn, vai trò của những người đặt bút viết nên những kỳ tích âm nhạc cần được tôn trọng.
Lên tiếng đòi sự thay đổi
Ngày 30-3, tập thể các nhạc sĩ với tên gọi “The Pact” công bố chung bức thư yêu cầu ngành công nghiệp giải trí xem xét tình trạng ghi nhận công lao sáng tác với các cá nhân hay tổ chức không trực tiếp sáng tạo nên ca khúc. Cụ thể, bức thư nêu rõ: “Chúng tôi sẽ không để công cho bất kỳ ai không viết hoặc thay đổi lời bài hát và giai điệu, cũng như những người tham gia vào quá trình sáng tác mà không có sự trao đổi hợp tình hợp lý với tất cả tác giả của các ca khúc đó“. Câu chuyện bắt nguồn từ tình huống khó xử của nhạc sĩ Emily Warren – người đồng sáng tác nhiều bản “hit” lớn như “Dont start now” và “New rules” của Dua Lipa hay “Dont let me down” của Chainsmokers, khi một ca sĩ yêu cầu được ghi công viết lời và nhạc của bài hát dù không hề đóng góp công sức vào quá trình sáng tác.
Vụ việc diễn ra trong bối cảnh thị trường âm nhạc quốc tế thương mại hóa đang đẩy nhiều nhạc sĩ vào tình trạng thu nhập thụt giảm. Hệ thống phát nhạc trực tuyến thịnh hành hiện nay tạo điều kiện để các ca sĩ và hãng đĩa kiếm được doanh thu cao hơn nhạc sĩ bên cạnh nguồn thu vốn khổng lồ từ đi tour, bán đồ lưu niệm hay nhận quảng cáo từ các thương hiệu lớn. Trong khi đó, nhạc sĩ vốn không có thu nhập cao vì chủ yếu làm việc hậu trường nay phải “nhường” một phần kinh phí sáng tác cho những ca sĩ không hề góp sức viết nhạc. Theo tiết lộ của một số công ty phát hành âm nhạc, vài “ngôi sao” lớn từng đòi hỏi từ 20 đến 35% thu nhập sáng tác từ các sản phẩm không phải là đứa con tinh thần của họ.
Đấu tranh theo hướng pháp luật cũng dường như không hiệu quả. Điển hình như sự việc diễn ra vào tháng 8-2020, đề xuất từ Uỷ ban tác quyền Mỹ yêu cầu tăng tỷ lệ nhận phí bản quyền phát trực tuyến cho các nhạc sĩ và nhà phát hành thêm 44% bị tòa bác bỏ. Phán quyết cuối cùng nghiêng về phía các nền tảng âm nhạc lớn như Spotify, Amazon, Pandora và YouTube, và nhạc sĩ đành ngậm ngùi nhận phần thua.
Bảo vệ công sức sáng tạo của nhạc sĩ
Không chỉ là vấn đề về thu nhập, lời kêu gọi thay đổi của “The Pact” còn là yêu cầu tôn trọng công sức sáng tạo của nghệ sĩ. Doanh thu giờ đây chỉ là yếu tố nhỏ, quan trọng nhất là sự tôn trọng dành cho sức lao động vất vả của những người tận tay đặt bút viết nên tác phẩm. Khi công chúng ngày càng tỏ ra quan tâm hơn đến những cái tên đứng sau quá trình sản xuất bài hát yêu thích của mình, tác quyền âm nhạc về đúng tay người góp công lại càng trở nên quan trọng hơn.
Câu chuyện đấu tranh vì công bằng tác quyền âm nhạc vốn tồn tại từ lâu, khi thói quen “nhận vơ” tác phẩm của ca sĩ gần như trở thành một thủ tục xấu xí nếu nhạc sĩ muốn được phát hành nhạc. Dẫu biết tiếng nói của các nhạc sĩ “The Pact” là cần thiết và hợp thời, cuộc chiến vẫn chỉ như bước chân chao đảo khi nhiều ca sĩ lớn không sẵn sàng nhận sai và chịu hậu quả. Do đó, theo ông Lucas Keller – Giám đốc công ty quản lý nhạc sĩ và nhà sản xuất âm nhạc Milk & Honey, cần giải quyết câu hỏi làm sao để các hãng đĩa chịu bỏ tiền nhiều hơn cho công sức của nhạc sĩ. Nếu hãng đĩa không muốn nghệ sĩ bị hủy hoại tên tuổi bởi hành vi thiếu đạo đức và biến các sản phẩm âm nhạc nổi tiếng trở thành “hố” scandal, cần xóa bỏ những thỏa thuận gây hại với nhạc sĩ và dần thay đổi cái nhìn thực dụng về âm nhạc để ủng hộ môi trường âm nhạc trong sạch, công bằng hơn./.
Thu Thảo tổng hợp - Ảnh: Billboard
