(HPĐT)- Nhiều người biết bài hát "Vì nhân dân quên mình" và xem như đó là quân ca, bài hát thân thuộc của lực lượng Quân đội nhân dân Việt Nam. Nhưng ít người biết đến tác giả của ca khúc này là nhạc sĩ Doãn Quang Khải. Tên tuổi ông gắn liền với ca khúc này, cũng là ca khúc duy nhất ông sáng tác.
Trung tá, nhạc sĩ Doãn Quang Khải, sinh năm 1925, tại xã Ngọc Mỹ, huyện Quốc Oai, tỉnh Hà Tây (nay là Hà Nội). Trong Cách mạng Tháng Tám, ông tham gia giành chính quyền ở địa phương. Khi cả dân tộc bước vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, ông tham gia kháng chiến và trải qua nhiều chiến trường khốc liệt. Sau Chiến dịch Biên giới năm 1950, ông được cử đi học Trường Sĩ quan Lục quân Trần Quốc Tuấn (khi ấy đang đứng chân ở Trung Quốc).
Tháng 4-1951, nhà trường phát động cuộc thi sáng tác văn, thơ, nhạc, hội họa, chủ đề thể hiện tâm thế sẵn sàng ra chiến trường, quyết tâm chiến thắng kẻ thù xâm lược. Vốn yêu thích âm nhạc từ nhỏ nhưng chàng thanh niên 26 tuổi Doãn Quang Khải chưa từng sáng tác. May mắn quen nhạc sĩ Nguyễn Xuân Khoát và được ông chỉ bảo một số kiến thức, cũng như dạy sơ qua về ký âm, Doãn Quang Khải mạnh dạn sáng tác một bài hát để tham gia đợt vận động của nhà trường. Đúng lúc đó, đọc Báo Quân đội nhân dân thấy có một khẩu hiệu in ngay đầu trang nhất là "Vì nhân dân phục vụ". Thế là ông lấy ngay ý đó làm chủ đề bài hát của mình.
Một ngày tháng 5-1951, ông tập trung viết một mạch từ 9 giờ tối đến 12 giờ đêm thì hoàn thành bài hát "Vì nhân dân quên mình". Sau đó, ông dùng kèn ác-mô-ni-ca thổi đi thổi lại giai điệu để sửa cho hoàn chỉnh. Đến khi ông giới thiệu bài hát với bạn học, ai cũng tán thưởng và yêu cầu được tập thử. Càng hát, mọi người càng hào hứng. Năm 1952, bài hát đoạt giải nhì Giải thưởng Văn nghệ toàn quốc (không có giải nhất). Sau giải thưởng đó, bài hát như được chắp thêm cánh. Các chiến sĩ bộ đội hào hứng ca hát trên khắp các chiến trường cũng như trong các đêm lửa trại.
Sau này, bài hát được sử dụng làm nhạc hiệu của Chương trình phát thanh Quân đội nhân dân và Chương trình truyền hình Quân đội nhân dân. Ngày 15-2-2019, nhằm đáp ứng nhu cầu thưởng thức văn học nghệ thuật của cán bộ, chiến sĩ, đồng thời tạo sự thống nhất trong toàn quân về các bài hát tập thể, truyền thống, Tổng cục Chính trị chỉ đạo phổ biến thống nhất trong toàn quân 15 bài hát quy định trong Quân đội nhân dân Việt Nam, trong đó có ca khúc "Vì nhân dân quên mình" của nhạc sĩ Doãn Quang Khải.
Năm 2007, nhạc sĩ Doãn Quang Khải ra đi mãi mãi, nhưng giai điệu hào sảng, tiết tấu trầm hùng của "Vì nhân dân quên mình" chắc chắn còn ngân vang mãi với thời gian./.
HÀ LINH
