Hơn 600.000 người ra khỏi lưới an sinh xã hội mỗi năm
Ông Lê Đình Quảng, Phó Trưởng ban Quan hệ lao động (Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam) cho biết, vài năm gần đây xảy ra tình trạng doanh nghiệp thải loại người lao động sau tuổi 35. Năm 2017, tình trạng này diễn ra phổ biến hơn. Số liệu khảo sát qua hệ thống Công đoàn của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tại 64 doanh nghiệp, khu công nghiệp cho thấy “tuổi thọ” công việc của công nhân ở những nơi này chỉ khoảng 6-7 năm, số lao động trên 35 tuổi trở lên rất ít. Việc doanh nghiệp có chính sách thải loại người lao động trên 35 tuổi là có thật vì chủ yếu là người làm việc gia công, sức khỏe kém, độ nhanh nhạy không tốt, để ứng dụng khoa học nhằm tăng năng suất lao động là rất khó trong khi đó chi phí BHXH tiền lương cao hơn. Theo ông Quảng, doanh nghiệp vì mục đích lợi nhuận, muốn chuyển người cao tuổi ra khỏi bộ máy để tiếp nhận lao động mới nhanh nhẹn hơn, có kỹ năng hơn. Điều này ảnh hưởng lớn đến quyền lợi của người lao động và chính sách giải quyết việc làm bền vững. Hầu hết số người này nhận trợ cấp một lần và khó tham gia vào quan hệ lao động xã hội.
Bên cạnh đó, một số trang mạng xã hội gần đây lan truyền thông tin không chính xác về so sánh quyền lợi giữa việc tham gia bảo hiểm thương mại và gửi tiền tiết kiệm với quyền lợi khi tham gia BHXH nên có tâm lý bất an về chính sách BHXH. Một bộ phận người lao động do không nắm được quy định của chính sách BHXH, băn khoăn, lo lắng về tính ổn định do những thay đổi của chính sách này từ ngày 1-1-2018, nên đề nghị cho hưởng chế độ này một lần.
Mất đi người tham gia vào mạng lưới BHXH là chính sách đang bị thụt lùi, muốn tạo việc làm bền vững, phải bảo vệ thêm cho người lao động, ông Sơn nói.
Chính sách nhân văn của Đảng và Nhà nước
Là chính sách rất nhân văn của Đảng và Nhà nước, chính sách BHXH bảo đảm mọi công dân có quyền được hưởng an sinh xã hội. Theo đó, người lao động khi làm việc được người sử dụng lao động đóng BHXH để hưởng đủ các chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp, hưu trí, tử tuất. Chính sách này hoàn toàn khác với loại hình bảo hiểm nhân thọ.
Phân tích về mục đích của hai loại hình này, ông Phạm Lương Sơn cho rằng sự khác biệt lớn nhất ở chỗ BHXH là loại hình bảo hiểm phi lợi nhuận, còn bảo hiểm nhân thọ nhằm mục đích sinh lời. Khoản lời của bảo hiểm nhân thọ được lấy từ chính tiền của người tham gia. Điểm đáng lưu ý là thù lao cho đại lý của bảo hiểm nhân thọ là rất lớn (từ 20 đến 25% trong năm đầu và giảm dần trong các năm về sau nhưng không dưới 5%).
“Người tham gia BHXH khi hưởng lương hưu được hưởng rất nhiều quyền lợi và chính lương hưu mới là cứu cánh cho người lao động khi về già, khi mà không còn khả năng để lao động tạo thu nhập. Đây là ưu điểm vượt trội của BHXH so với bảo hiểm nhân thọ”, ông Sơn cho hay.
Ông Vũ Quang Thọ, Viện trưởng Viện Công nhân Công đoàn (Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam) cho rằng BHXH là một kiểu tiết kiệm an toàn. Bảo hiểm cho người lao động cũng là bảo hiểm cho chính doanh nghiệp vì người lao động có sức khỏe mới cống hiến được cho doanh nghiệp. Tiền gửi tiết kiệm chỉ giải quyết những vấn đề trước mắt, ngân hàng vẫn có thể phá sản, đầu tư vào đó có thể mất trắng, tiền gốc giá trị sau này giảm nhiều. Còn BHXH có tính an toàn cao hơn, Quỹ BHXH được Nhà nước bảo hộ, tiền đóng vào quỹ được bảo toàn giá trị và tăng trưởng.
Sẽ thiệt nếu nhận BHXH một lần
Cảnh báo người lao động thận trọng cân nhắc để hưởng BHXH một lần, so với hưởng lương hưu, ông Phạm Lương Sơn phân tích: Với mức 22% tiền lương tháng đóng vào quỹ hưu trí, tử tuất, một năm, tổng mức đóng là 2,64 tháng lương; trong khi mức hưởng BHXH một lần cho mỗi năm đóng BHXH chỉ bằng 2 tháng lương. Như vậy, người lao động bị thiệt mất 0,64 tháng lương. Nếu so sánh với việc tích lũy thời gian để hưởng lương hưu, thiệt thòi là không tính hết được.
Nhận BHXH một lần, người lao động sẽ mất đi cơ hội được hưởng lương hưu, không có gì bảo đảm cho cuộc sống lúc tuổi già và sẽ trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội. Cần hiểu rằng, khoản tiền đóng vào quỹ BHXH là một của để dành quý giá của chính mình, nó không mất đi mà ngược lại vẫn được cơ quan BHXH quản lý và đầu tư tăng trưởng, người lao động hoàn toàn có thể bảo lưu thời gian đóng BHXH để khi có điều kiện tiếp tục tham gia BHXH bắt buộc hoặc BHXH tự nguyện với sự hỗ trợ một phần kinh phí từ Nhà nước (theo mức 10, 25, 30% mức đóng tính trên chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn tùy theo đối tượng).
Chu Thanh Vân
