Nhận con nuôi: Tuyên truyền để người dân hiểu, tự giác chấp hành

Tăng cường tuyên truyền giúp người dân nắm và thực hiện đúng quy định pháp luật về nhận nuôi con nuôi.

Trong ảnh: Một buổi lễ giao nhận con nuôi.

Tự “bỏ rơi” để nhận con

Những ngày đầu tháng 5- 2023, thông tin một bé trai khoảng 7 tháng tuổi bị bỏ rơi tại khu chung cư Bắc Sơn, phường Bắc Sơn (quận Kiến An) lan truyền trên mạng xã hội. Khi biết thông tin, không ít người bày tỏ sự xót xa, thương cảm cháu bé và lên án hành động bỏ rơi cháu bé. Tuy nhiên rất nhanh sau đó, một bài viết lan truyền trên mạng xã hội giải thích về lý do bỏ rơi em bé khiến nhiều người không khỏi bất ngờ, thậm chí thay vì cảm thông lại chỉ trích hành động của người lớn. Theo đó, em bé này từng bị mẹ đẻ bỏ rơi ở cầu Bính vào cuối năm 2022, mà không để lại thông tin gì. Một cặp vợ chồng trẻ ở khu chung cư mang bé về nuôi nhưng chưa khai báo với chính quyền địa phương và làm các thủ tục nhận con nuôi. Do không có giấy tờ của mẹ đẻ bé để lại, gia đình “dàn cảnh” cháu bé bị bỏ rơi ngay tại cửa nhà mình, sau đó thông báo với chính quyền địa phương để được nhận con nuôi. Không ở hoàn cảnh “éo le” như cặp vợ chồng trẻ trên nhưng gia đình chị Nguyễn Thị Bình An (tên nhân vật thay đổi theo yêu cầu giữ kín thông tin), ở phường Đông Khê (quận Ngô Quyền) khá vất vả với các thủ tục khi nhận con nuôi. Chị cho biết, khi nghe tin có bé gái bị bỏ rơi ở xã Tiên Minh (huyện Tiên Lãng) vào tháng 8-2021, chị gửi hồ sơ đăng ký nhận nuôi. Do chưa nắm rõ quy định, chị phải đi lại nhiều lần về xã Tiên Minh để hoàn tất các thủ tục nhận con. Rất may, dù có gần 20 hồ sơ đăng ký, song chị đăng ký sớm nhất và đủ điều kiện theo quy định của pháp luật nên được quyền nhận con nuôi. Đến nay, cháu bé được gần 2 tuổi, được cấp giấy khai sinh và đang học ở trường mầm non. Cháu bé ngoan, thông minh, nhanh nhẹn và rất đáng yêu.

Trao đổi về những vấn đề liên quan đến việc nhận con nuôi, Phó trưởng Phòng Tư pháp quận Kiến An Nguyễn Chí Hiếu thông tin: Hiện pháp luật về lĩnh vực này còn những quy định chưa phù hợp với thực tế. Cụ thể như trường hợp làm thủ tục nhận con nuôi tại phường Bắc Sơn vào năm 2022. Cháu bé bị bỏ rơi và được sư thầy ở chùa Kim Cương (quận Kiến An) nhận nuôi. Khi sư thầy mất, một phật tử biết được hoàn cảnh của cháu bé nên đăng ký nhận con nuôi. Tuy nhiên, theo khoản 3 điều 8 Luật Nuôi con nuôi năm 2010, UBND phường không thể chấm dứt quan hệ nuôi con nuôi giữa cháu bé và sư thầy, phải xin hướng dẫn từ Cục Nuôi con nuôi (Bộ Tư pháp) để tháo gỡ. Rất may, nguyện vọng của gia đình phật tử trên được đáp ứng. Cháu bé được hưởng cuộc sống gia đình đúng nghĩa.

Phổ biến kiến thức pháp luật để người dân thực hiện đúng

Từ cuối tháng 3 đến tháng 4-2023, trên địa bàn thành phố có ít nhất 4 trường hợp trẻ sơ sinh bị bỏ rơi tại xã Nhân Hòa (huyện Vĩnh Bảo); tại phường Tràng Minh (quận Kiến An); tại thị trấn Tiên Lãng (huyện Tiên Lãng) và xã Trung Hà (huyện Thủy Nguyên). Do nhiều nguyên nhân khiến nhiều cặp vợ chồng hiếm muộn hoặc những gia đình có điều kiện kinh tế, mong muốn được chăm sóc, mang tới cho những trẻ em không may có được mái ấm gia đình nên nhu cầu được nhận con nuôi gia tăng. Tuy nhiên, việc chưa nắm rõ quy định pháp luật liên quan đang là một trong những trở ngại đối với nhiều gia đình khi nhận nuôi con nuôi, đồng thời gây khó cho chính quyền khi thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký nuôi con nuôi.

Ngay với trường hợp cháu bé ở Bắc Sơn, phường Bắc Sơn (quận Kiến An) cũng nảy sinh nhiều phức tạp về thủ tục. Theo Chủ tịch UBND phường Bắc Sơn Vũ Xuân Hải,: Do cháu bé được trình báo bị bỏ rơi khi 7 tháng tuổi nên việc xác minh quá trình nuôi dưỡng khá phức tạp so với trường hợp trẻ vừa sinh bị bỏ rơi. Khi giải quyết, địa phương chịu sức ép rất lớn, gia đình người báo tin thường xuyên cử người tới trụ sở phường để trông chừng, không cho ai đón bé đi.

Theo luật sư Đào Văn Bảy, Giám đốc Công ty Luật TNHH MTV Thái Thành (Đoàn luật sư Hải Phòng): Việc nhận nuôi con nuôi không có yếu tố nước ngoài, được thực hiện tại UBND cấp xã. Người nhận con nuôi phải có đầy đủ năng lực hành vi dân sự, có tư cách đạo đức tốt, hơn con nuôi từ 20 tuổi trở lên (trừ trường hợp cha dượng hoặc mẹ kế với con riêng của vợ/chồng và cô, cậu, dì, chú, bác); có điều kiện về sức khỏe, kinh tế, chỗ ở, bảo đảm việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con nuôi. UBND cấp xã sẽ là cơ quan xét duyệt và quyết định bàn giao trẻ làm con nuôi cho gia đình/cá nhân có điều kiện tốt nhất để trẻ phát triển cả về thể chất và tinh thần. Vì liên quan trực tiếp tới cuộc sống, sự phát triển của trẻ nhỏ nên tất cả các trình tự, thủ tục trong việc nhận nuôi con nuôi phải được thực hiện rất cẩn trọng.

Để khắc phục những vướng mắc hiện nay, ngành Tư pháp, chính quyền các địa phương, nhất là cấp cơ sở cần tăng cường phổ biến kiến thức pháp luật liên quan tới việc nhận nuôi con nuôi để người dân hiểu và tự giác chấp hành theo quy định, thủ tục nhận con nuôi sẽ được giải quyết thuận lợi, nhanh chóng./.