(HPĐT)- Lễ Vu lan - báo hiếu (15 tháng 7 âm lịch) không chỉ là ngày lễ trọng truyền thống của Phật giáo mà trở thành sự kiện văn hóa tâm linh của người dân Hải Phòng nói riêng, cả nước nói chung, mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc tưởng nhớ công ơn cha mẹ, tổ tiên và những hoạt động nhân đạo, từ thiện giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn, cộng đồng và xã hội. Dịp này, người dân thường nhắc nhớ hướng tới những giá trị cao đẹp trong xây dựng đời sống gia đình hạnh phúc, tích cực tu tâm, hành thiện để tỏ lòng biết ơn với cha mẹ, tổ tiên và góp công xây dựng cộng đồng an vui, hạnh phúc.

Xúc động nghi lễ “Bông hồng cài áo” Lễ Vu lan 2023 tại chùa Hang (quận Đồ Sơn). Ảnh: Thành Trung
Rèn dạy từ khi còn bé
Nhân Lễ Vu lan, gia đình anh Vũ Văn Hùng, ở ngõ 318, phố Trần Nguyên Hãn, phường Niệm Nghĩa (quận Lê Chân) về quê cúng ông bà, tổ tiên. Nhân ngày này con cháu quây quần cùng nhau tưởng nhớ công lao của ông bà, tổ tiên, những người đã khuất. Người nấu cỗ, người dọn dẹp, bày biện ban thờ, đồ cúng…, khiến ngôi nhà thêm ấm cúng. Trong câu chuyện, mọi người nhắc tới những kỷ niệm, công lao của ông bà trong tạo lập nền tảng cuộc sống để các con có cuộc sống hôm nay. Anh Hùng bày tỏ: Đưa các con về quê nhân Lễ Vu lan để các con gắn bó, đoàn kết hơn với các anh, chị em con cô, con bác, biết cội nguồn, quê hương. Việc rèn dạy hiếu nghĩa với các con phải ngay từ khi còn nhỏ.
Cũng là rèn dạy các con về đạo hiếu, hè năm nay, chị Phạm Hà Ngân, ở phố Phạm Phú Thứ, phường Hạ Lý (quận Hồng Bàng) cho con gái đang học lớp 8 tham gia khóa tu mùa hè tại chùa Vẽ. Sau khi kết thúc khóa tu, được các thầy trau dồi, rèn dạy, con gái chị có nhiều thay đổi trong sinh hoạt hằng ngày, lễ phép, hiếu kính với cha mẹ hơn, biết quan tâm đến cha mẹ từ những việc nhỏ như rót nước mời cha mẹ khi cha mẹ đi làm về, tự giác giúp cha mẹ việc nhà, thường xuyên nói chuyện với cha mẹ hơn… Với cả anh Hùng hay chị Ngân đều thống nhất quan điểm, muốn con cái hiếu kính với cha mẹ, ông bà thì phải rèn dạy từ nhỏ, đồng thời cha mẹ phải làm gương đối với các con. Lễ Vu lan năm nay, nhiều chùa tổ chức nghi thức “bông hồng cài áo”, “rửa chân cho cha mẹ”, có những gia đình cả 3 thế hệ cùng tham gia. Đây cũng là cách rèn dạy trực quan giúp không chỉ thế hệ trẻ hiểu hơn về đạo hiếu để thực hành cho tốt trong cuộc sống, mà còn lan tỏa thông điệp sống hiếu nghĩa, kính trên nhường dưới để gia đạo bình an, đất nước thái bình.
Hãy hiếu nghĩa khi mẹ, cha còn sống
Hòa thượng Thích Quảng Tùng, Phó chủ tịch Hội đồng Trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Trưởng Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam thành phố cho biết, báo ơn, báo hiếu bậc sinh thành là truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta từ ngàn xưa mà các phật tử, người dân đều đã và đang thực hành trong đời sống. Lễ Vu lan là dịp để tưởng nhớ đến người đã khuất, tỏ lòng thành kính với ông bà, cha mẹ. Tuy nhiên, theo Hòa thượng Thích Quảng Tùng, việc báo hiếu đối với cha, mẹ, ông, bà khi còn sống có ý nghĩa hơn cúng lễ mỗi dịp rằm tháng Bảy. Hãy sống trọn đạo làm con khi cha mẹ còn sống ngay tại mỗi gia đình bằng việc hiếu kính, yêu thương, tôn trọng. Xã hội hiện đại, quy mô gia đình thu nhỏ 1-2 thế hệ nên nhiều khi bố mẹ, ông bà không sống cùng con cháu, khi đó người cao tuổi sẽ cảm thấy rất cô đơn. Còn bà Vũ Thị Loan, nguyên Phó chủ tịch Hội Người cao tuổi thành phố bộc bạch, người già sống không quá nặng về vật chất, khi tinh thần thoải mái mới sống vui, sống khỏe, chỉ cần con cái chăm lo, thường xuyên hỏi han trò chuyện, ở xa thì cuộc điện thoại cũng có thể khiến cha mẹ vui vài ngày. Theo bà Loan, nếu thực sự quan tâm đến bố mẹ, ông bà, các con, cháu sẽ có cách chăm lo, người làm cha, làm mẹ cũng luôn hiểu được điều này.
Một trong những nghi lễ không thể thiếu là các gia đình làm mâm cơm cúng tổ tiên và đốt vàng mã. Vài năm gần đây, bên cạnh xu hướng nhiều gia đình giảm thiểu đốt vàng mã thì còn một bộ phận người dân “đốt đủ thứ” gửi cho người âm, vừa tác động xấu tới môi trường, vừa tốn kém tiền bạc. Hòa thượng Thích Quảng Tùng cho hay, truyền thống tốt đẹp về đạo hiếu của dân tộc cần được giữ gìn và phát huy, nhưng tục đốt quá nhiều vàng mã cần loại bỏ khỏi đời sống xã hội. Mỗi nhà chỉ nên đốt vàng mã tượng trưng để bày tỏ tấm lòng với người đã khuất. Bên cạnh đó, hãy chăm làm việc thiện nhiều hơn, giúp đỡ những mảnh đời khó khăn, cô quạnh, bất hạnh. Trước khi tỏ lòng ơn trời phật, hãy biết ơn cha mẹ khi còn sống mà chăm lo chu đáo. Đó chính là “tu tại gia” và hiếu kính với “Phật sống” tại nhà./.
ĐỨC ANH