Nhân Ngày Gia đình Việt Nam 28-6: Giữ gìn văn hóa gia đình

Mỗi thành viên có vai trò bình đẳng cùng nỗ lực góp phần xây dựng, vun đắp hạnh phúc và gìn giữ truyền thống văn hóa gia đình.

Góp công xây dựng từng “tế bào” của xã hội

Người dân làng Phác Xuyên, xã Bạch Đằng (huyện Tiên Lãng) luôn dành nhiều ngưỡng mộ đối với gia đình ông Trần Trung Luân khi có 3 thế hệ cùng sinh sống hòa thuận, hạnh phúc nhiều năm nay. Vợ chồng ông nay nghỉ hưu, đang sống cùng vợ chồng con trai lớn và 2 cháu nội ngoan ngoãn, khỏe mạnh. Hiện công việc sản xuất, kinh doanh, vận chuyển vật liệu xây dựng của con trai ông Luân mang lại thu nhập khá cho gia đình, với ước tính khoảng 70 triệu đồng/người/năm. Không những vậy, vợ chồng ông còn tích cực tham gia hoạt động xã hội, từ thiện tại địa phương, đoàn kết, tương trợ xóm giềng mỗi khi nhà ai có việc hiếu, việc hỷ. Ông Luân chia sẻ: “Trong gia đình tôi có nhiều thế hệ cùng chung sống nên không thể tránh khỏi mỗi người, mỗi thế hệ có quan điểm sống, suy nghĩ khác nhau. Song, điều quan trọng là mỗi thành viên đều biết tôn trọng nhau, cùng lắng nghe, trao đổi, chia sẻ để hạn chế xung đột, từ đó thêm hiểu và đồng cảm, góp phần giữ gìn hạnh phúc gia đình”.

Còn gia đình ông Đào Duy Hùng, Bí thư chi bộ tổ dân phố 28, phường Máy Chai (quận Ngô Quyền) là tấm gương gia đình hiếu học tại địa phương. Vợ chồng ông Hùng từng công tác tại Viện Nghiên cứu Hải sản, là nghiên cứu viên khoa học, chủ nhiệm nhiều đề tài cấp Nhà nước và cấp ngành, được nhận nhiều phần thưởng cao quý của Bộ Thủy sản, nay nghỉ hưu. Các con gái và con rể đều tốt nghiệp đại học, đang công tác tại Sở Khoa học và Công nghệ, giảng viên đại học và làm việc trong lĩnh vực ngân hàng. Các cháu của ông Hùng có thành tích học tập xuất sắc, trở thành niềm tự hào của gia đình. Ông Hùng bộc bạch: Để gìn giữ truyền thống văn hóa gia đình, tôi luôn động viên con cháu phải chăm chỉ học tập, rèn luyện phẩm chất đạo đức tốt và xây dựng gia đình văn hóa”.

Một hình mẫu gia đình trẻ thời hiện đại nhưng vẫn cố gắng giữ gìn truyền thống văn hóa gia đình là gia đình anh Tống Phú Giới, sinh năm 1981, trú ở thôn Hà Phương 4, xã Thắng Thủy (huyện Vĩnh Bảo). Tuy vợ chồng anh thường xuyên bận rộn với công việc nhưng luôn duy trì bữa cơm có đầy đủ thành viên. Buổi tối, vợ chồng anh dành thời gian bên con cái, hướng dẫn các cháu học bài. Anh Giới tâm sự, “Hạnh phúc nhất đối với tôi là hai cháu đang học THCS đều là học sinh ngoan ngoãn, lễ phép, biết phụ giúp công việc gia đình, không vướng vào tệ nạn xã hội. Chúng tôi vất vả mưu sinh cũng chỉ mong điều này...”. Trên đây là 3 gia đình đạt danh hiệu Gia đình văn hóa tiêu biểu sẽ được Sở Văn hóa-Thể thao biểu dương nhân Ngày Gia đình Việt Nam năm nay.

Trách nhiệm của mọi người

Trong thời đại ngày nay, những chuẩn mực đạo đức có sự chuyển biến rất lớn tác động đến đời sống gia đình. Đó có thể là sự thay đổi theo chiều hướng tích cực như giải phóng người phụ nữ khỏi một số lễ nghi cứng nhắc, gò bó, đề cao tính dân chủ, bình đẳng của mọi thành viên… Nhưng mặt khác, những tác động tiêu cực của cơ chế thị trường, việc du nhập những phong cách sống ngoại lai từ quá trình hội nhập, sự trỗi dậy của những hủ tục còn rơi rớt, khiến gia đình Việt Nam hiện đối mặt không ít vấn nạn, từ bạo hành, ngoại tình, rượu chè, cờ bạc… đến những khó khăn trong cuộc sống xoay quanh cơm, áo, gạo, tiền. Thực tế hiện nay, nhiều cặp vợ chồng trẻ chạy theo quan niệm cưới sớm, ly hôn sớm, vô trách nhiệm với con cái và họ hàng hai bên. Tuy nhiên, dù có “khác” xưa nhưng gia đình trong xã hội phương Đông nói chung và Việt Nam nói riêng vẫn phải dựa vào những nền tảng đạo đức truyền thống: Con cái hiếu thảo với cha mẹ, vợ chồng yêu thương, hoà thuận, anh em kính trên nhường dưới và trách nhiệm của từng thành viên đối với gia đình. Từ những tấm gương gia đình văn hóa như vậy, có thể thấy ở thời đại nào, 4 yếu tố này luôn đóng vai trò then chốt xây dựng nền tảng văn hóa và hạnh phúc gia đình.

Trong nền văn hóa Việt Nam tồn tại mô hình gia đình tứ đại đồng đường, tam đại đồng đường độc đáo so với thế giới. Đây là mô hình lý tưởng khi có sự kết hợp hài hòa mối quan hệ giữa các thế hệ. Thế hệ trước trao truyền kinh nghiệm sống, phong tục, tập quán, thói quen giao tiếp, ứng xử tốt đẹp. Thế hệ sau nhanh nhạy, năng động. Tuy nhiên, để duy trì mô hình gia đình nhiều thế hệ không dễ, nhất là trong xã hội hiện đại. Ngày nay, mô hình gia đình hạt nhân, có từ 1-2 thế hệ đang là xu thế phổ biến của các nước trên thế giới và Việt Nam cũng đang đi theo xu hướng này. Với mô hình này, mỗi thành viên có vai trò bình đẳng ngang nhau, cùng nỗ lực xây dựng, vun đắp hạnh phúc và gìn giữ truyền thống văn hóa gia đình. Đó cũng tiêu chí quan trọng trong bình xét danh hiệu Gia đình văn hóa nằm trong phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá” do Trung ương và thành phố phát động những năm qua.

Ông Nguyễn Trung Chính, Phó chủ tịch Hội khoa học tâm lý giáo dục Hải Phòng cho rằng: Để hài hòa mối quan hệ giữa các thế hệ trong cùng gia đình, trước hết, bản thân mỗi thành viên phải có trách nhiệm với gia đình. Từ đó, chấp nhận thay đổi thói quen, sở thích để dung hòa với các thành viên khác. Con cháu cảm thông, chia sẻ, giúp đỡ người cao tuổi trong gia đình. Ông bà, cha mẹ nâng cao dân trí, đổi mới tư duy để tìm ra tiếng nói chung. Trách nhiệm của từng thành viên đối với gia đình bao trùm lên tất cả văn hóa gia đình, giải quyết mọi vướng mắc trong các mối quan hệ.

Ngày Gia đình Việt Nam năm nay tròn 20 năm kể từ khi có Quyết định số 72/2001/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc lấy ngày 28-6 hằng năm là Ngày Gia đình Việt Nam. Đây không chỉ là hành lang pháp lý mà còn là cơ hội để mỗi cá nhân, mỗi gia đình đề cao trách nhiệm trong việc chăm lo xây dựng gia đình, tạo chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức, hành động và gìn giữ và phát huy truyền thống văn hóa gia đình. Từ đó, tạo điều kiện để mỗi gia đình Việt Nam thực sự là tổ ấm của mỗi người và là “tế bào” lành mạnh, hạt nhân văn hóa của xã hội./.