Mối nguy hại từ vật nuôi
.jpg)
Các bậc cha mẹ hạn chế cho trẻ tiếp xúc với chó, mèo phòng, tránh nguy cơ mắc bệnh dại.
Giữa tháng 9-2019, em Nguyễn Văn Đạt (15 tuổi, ở Đội 7, xã Tân Phong, huyện Kiến Thụy) chơi đùa cùng chó nhà và bị chó cắn vào tay. Tuy nhiên, theo chị Nguyễn Thị Mỵ (mẹ cháu Đạt), chỉ sau khi vật nuôi ốm chết, gia đình mới biết, con trai bị chó cắn trước đó vài hôm. Đưa con đi tiêm phòng dại, chị Mỵ lo lắng, bày tỏ: “Lâu nay, tôi nghĩ chó nhà nuôi nên không đưa chó đi tiêm phòng, cũng không ngăn cản khi các con ôm, chơi với vật nuôi trong nhà”.
Trước đó gần 2 tháng, em Vũ Hà Anh (8 tuổi, trú tại thôn Cống Sơn, xã Lập Lễ, huyện Thủy Nguyên) cũng được đưa tới Bệnh viện Trẻ em Hải Phòng thăm khám, điều trị trong tình trạng có nhiều vết xước ở tay, nhất là vết thương khá sâu ở chân do chó nhà hàng xóm cào cắn. Gia đình em Hà Anh cho biết, con chó nhà hàng xóm thường chơi đùa với trẻ con bằng cách liếm mặt, gặm ngón tay nhưng lần này con chó “cắn thật”. Dù biết rằng, con chó này chưa được tiêm phòng dại, song gia đình chỉ đưa bé Hà Anh đến tiêm 2 mũi vắc-xin phòng dại, bỏ 3 mũi tiêm tiếp theo.
Theo thống kê của Trung tâm Vắc-xin, Bệnh viện Trẻ em Hải Phòng, chỉ tính riêng 8 tháng của năm 2019, gần 200 trẻ em đăng ký tiêm vắc-xin phòng bệnh dại sau khi bị chó, mèo cắn. Trong đó, không ít trường hợp trẻ bị chó, mèo cắn khá lâu hoặc sau khi chó, mèo chết, gia đình mới đưa trẻ đi tiêm phòng dại. Thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa 1 Đỗ Thị Hồng Hạnh (cán bộ phụ trách Trung tâm Vắc-xin, Bệnh viện Trẻ em Hải Phòng) khuyến cáo: “Những triệu chứng phổ biến thường xuất hiện ở người mắc bệnh dại: đau, ngứa ở chỗ bị cắn; sốt, mệt mỏi, đau đầu kéo dài trong vài ngày; sợ nước, sợ ánh sáng, tiếng ồn... Trẻ em có nguy cơ mắc bệnh dại cao vì trẻ thường xuyên tiếp xúc, chơi đùa với vật nuôi; không có kỹ năng phòng vệ khi bị vật nuôi tấn công... Không chỉ tại các vết cắn, nếu động vật nhiễm bệnh dại liếm vào vết thương hở hoặc những bộ phận có màng nhầy như mắt, miệng, mũi... đều có thể lây vi- rút dại sang người. Vì thế, cha mẹ nên hạn chế để trẻ tiếp xúc với vật nuôi như chó, mèo, khỉ...”
.jpg)
Các bậc cha mẹ hạn chế cho trẻ tiếp xúc với chó, mèo phòng, tránh nguy cơ mắc bệnh dại.
Quản lý tốt đàn vật nuôi
Trên thực tế tại các vườn hoa, dải công viên trung tâm thành phố đến các đường làng, ngõ xóm tình trạng chó, mèo thả rông, không được kiểm soát còn phổ biến. Bác sĩ thú y Hoàng Ánh Dương (Phòng khám thú y Dương Hoàng, phố Chợ Hàng, quận Lê Chân) cho hay: Đối với các loại chó, mèo, khỉ... khi bị nhốt, xích lâu ngày, gặp yếu tố kích thích bên ngoài có thể dẫn tới phản ứng tiêu cực như: gầm gừ, bỏ chạy, cào, cắn người lạ, thậm chí cả chủ vật nuôi. Để tránh trường hợp vật nuôi lây bệnh dại sang cộng đồng, chủ vật nuôi cần cho chó, mèo tiêm vắc- xin phòng dại hằng năm. Ngay sau khi tiêm phòng dại, chó mèo cần được nhốt lại trong 2 tuần để theo dõi. Chủ nuôi cần xích và đeo rọ mõm cho chó khi đưa chó ra nơi đông người.
Còn theo bác sĩ Lê Thị Hoàn, Trạm trưởng Trạm y tế xã An Đồng, (huyện An Dương), bệnh dại có thời gian ủ bệnh khá lâu, phần lớn là trong vài tháng, có người đến vài năm mới phát bệnh dại. Thời gian ủ bệnh dại phụ thuộc vào số lượng vi-rút xâm nhập vào cơ thể, sự nặng/nhẹ của vết thương, khoảng cách xa gần từ vết thương đến não bộ và khả năng miễn dịch của người bệnh. Vì ban đầu chưa thấy rõ biểu hiện của bệnh và hiểu chưa đúng về tác dụng của vắc-xin phòng dại, nên người dân còn lơ là, chủ quan không tiêm phòng khi bị cắn hoặc tiêm phòng muộn”.
“Đối với người bị chó, mèo cắn nên đến cơ sở y tế gần nhất tiêm kết hợp vắc- xin và huyết thanh phòng dại trong 24 giờ đầu và tuân thủ nghiêm lịch tiêm các mũi tiếp theo. Đối với động vật bị dại hoặc nghi mắc bệnh dại, gia đình cần phối hợp với cơ quan thú y để xử lý và tiêu hủy đúng cách. Ngoải ra, các cơ quan chức năng cần thường xuyên mở rộng điều tra, thống kê đàn chó, mèo nuôi ở từng hộ dân để xây dựng kế hoạch, đăng ký số lượng vắc xin tiêm phòng với Chi cục Chăn nuôi và Thú y thành phố. Đồng thời, chính quyền địa phương có biện pháp kiểm tra, đôn đốc người dân đưa chó, mèo đến điểm tiêm phòng; xử lý nghiêm những trường hợp chủ nuôi không tiêm phòng cho đàn chó theo quy định, nhằm ngăn ngừa nguy cơ lây lan bệnh dại trong cộng đồng”, TS, bác sĩ Nguyễn Quang Chính, Giám đốc Trung tâm truyền thông sức khỏe thành phố (thuộc Sở Y tế) đề xuất.
Tuyết MaiBác sĩ Nguyễn Quang Thịnh, Giám đốc Trung tâm thầy thuốc và gia đình:
Đông y chưa có bài thuốc chữa bệnh dại
Hiện nay, chưa có bài thuốc đông y nghiên cứu đầy đủ và kiểm chứng khoa học về hiệu quả chữa được bệnh dại. Những biện pháp như: cạo da, dùng các loại lá cây như: trầu không, lá mãng cầu xiêm, lá cây hoa dẻ... được các thầy lang quảng cáo bôi, đắp vào vết cắn trên da có thể giảm đau tạm thời, nhưng không đem lại tác dụng chữa bệnh dại. Phương pháp phòng bệnh dại duy nhất hiện nay là xử lý vết cắn đúng cách và tiêm huyết thanh kháng dại kịp thời. Ngay sau khi bị chó hoặc mèo cắn, mọi người cần lưu ý rửa vết thương bằng nước và xà phòng đặc liên tục trong 15 phút. Nếu không có xà phòng cần xối rửa vết thương kỹ bằng nước sạch. Đây là biện pháp sơ cứu hiệu quả cao nhằm giảm thiểu lượng vi-rút dại xâm nhập vào cơ thể. Sau đó, người bị chó, mèo cắn có thể tiếp tục rửa vết thương bằng cồn 70%, cồn i-ốt hoặc povidone, iodine; tuyệt đối không nặn máu và không băng kín vết thương.
Nếu bị chó, mèo cắn ở khu vực thần kinh trung ương hoặc liên quan đến dây thần kinh ngoại biên như: vùng gáy, cổ, tứ chi..., người dân nên tiêm kết hợp cả vắc-xin phòng dại và huyết thanh kháng dại để đạt hiệu quả phòng bệnh tối ưu.
Bác sĩ y học dự phòng Khổng Thị Trang, Trung tâm Vắc-xin, Bệnh viện Trẻ em Hải Phòng:
Tuân thủ phác đồ trong điều trị dự phòng
Tại Hải Phòng, Sở Y tế cho phép lưu hành một số vắc-xin ngừa bệnh dại của Ấn Độ, Pháp... Đây là loại vắc-xin phòng bệnh dại thế hệ mới, không còn tác dụng phụ gây di chứng thần kinh. Nếu tiêm vắc-xin phòng bệnh dại sớm và đủ mũi, hiệu quả bảo vệ đạt gần 100%. Đối với người chưa tiêm vắc-xin phòng dại dự phòng, cần tiêm đủ 5 mũi trong vòng 1 tháng. Trong đó, mũi tiêm đầu thực hiện tốt nhất trong vòng 24 giờ sau khi bị chó, mèo cắn. Các mũi tiếp theo thực hiện vào ngày thứ 3, 7, 14, 28 so với mũi tiêm đầu. Đối với người đã tiêm dự phòng dại trong 5 năm, chỉ cần tiêm thêm 2 mũi vắc-xin phòng dại.
Sau khi tiêm vắc-xin dại, người bệnh tránh làm việc quá sức, tuyệt đối không uống rượu và các chất kích thích, không sử dụng các thuốc làm giảm miễn dịch trong vòng 6 tháng. Ngoài ra, người bệnh tuân thủ chế độ ăn uống đầy đủ, bảo đảm các chất dinh dưỡng, nghỉ ngơi hợp lý giúp cơ thể phục hồi nhanh chóng. Trong trường hợp, người bệnh có phản ứng lạ sau khi tiêm vắc-xin phòng dại như buồn nôn, chóng mặt, đau đầu, co giật…, cần đến ngay các cơ sở y tế để được khám, điều trị kịp thời.
Anh Lê Đình Khánh, đường Đồng Xá, phường Cát Bi, quận Hải An:
Tiêm phòng dại đầy đủ cho vật nuôi
Vốn yêu thích động vật, tôi nuôi đàn chó Pitpull, mèo Anh lông ngắn... Ngoài việc thường xuyên chú ý giữ vệ sinh nơi ở của vật nuôi, tôi đăng ký tiêm phòng dại tập trung đàn vật nuôi định kỳ hằng năm tại Trạm Y tế phường Cát Bi hoặc Trạm Thú y của quận Hải An, để phòng bệnh dại cho bản thân và người thân trong gia đình.
Tuy nhiên, cách đây vài tháng, tôi bị chú chó Pitpull cắn vào tay. Bạn bè tôi khuyên không cần tiêm vắc-xin phòng dại vì chó nhà nuôi đã được tiêm phòng dại đầy đủ, an toàn. Tôi cho rằng, dù tiêm phòng nhưng động vật vẫn có nguy cơ mắc bệnh dại, có khả năng lây truyền vi-rút dại sang người. Vì thế, khoảng 15 tiếng sau khi bị chó cắn, tôi đăng ký tiêm vắc-xin phòng dại tại Trung tâm Y tế dự phòng thành phố và nghiêm túc thực hiện lịch tiêm theo chỉ dẫn của nhân viên y tế. Cùng với đó, tôi lưu giữ đầy đủ giấy chứng nhận tiêm vắc xin phòng bệnh dại cho đàn vật nuôi và của bản thân để sẵn sàng xuất trình giấy tờ cần thiết khi có yêu cầu từ chính quyền địa phương, cơ quan chuyên môn.
