Nhân rộng mô hình sản xuất lúa giảm phát thải nhà kính

Hiệu quả thấy rõ

Hiện nay, thành phố đang chuyển hướng canh tác lúa theo hướng giảm phát thải nhà kính với các phương pháp như: tưới khô ngập nước, bón phân đúng, sản xuất nông nghiệp tuần hoàn, đồng bộ cơ giới hóa từ khâu gieo cấy đến thu hoạch… Các mô hình này thường giảm phát thải trung bình 4,65 tấn C02/ha/vụ, giảm 51% so với phương thức canh tác truyền thống, năng suất lúa trung bình tăng từ 5-9%, giảm công lao động và việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.

Vụ mùa năm 2025, tại cánh đồng xã Việt Khê, anh Nguyễn Văn Hùng thu gom ruộng bỏ hoang trên địa bàn xã, mạnh dạn thử nghiệm mô hình sản xuất lúa giảm phát thải nhà kính. Với mô hình này anh được cán bộ khuyến nông kết nối với Công ty TNHH Green Carbon Japan Viet Nam thực hiện.

Để sản xuất hiệu quả, Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng hỗ trợ anh một số máy móc, đưa cơ giới hóa vào toàn bộ diện tích sản xuất; đồng thời, chuyển giao công nghệ tưới ngập khô xen kẽ trong canh tác lúa thích ứng với biến đổi khí hậu. Kết quả cho thấy các chỉ số phát thải đều giảm. Vụ mùa năm 2025, anh có lãi gần 1 tỷ đồng/ 50 ha diện tích cấy lúa theo mô hình trên.

Trước đó, đầu vụ Xuân năm 2025, Viện Nghiên cứu lúa quốc tế (IRRI) đã đưa máy sạ hàng kết hợp vùi phân ra phía Bắc. Máy sạ hàng có thể thực hiện đồng thời ba công đoạn: gieo hạt, bón lót và kiểm soát mật độ gieo. Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường triển khai mô hình này tại Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Hữu Chung, xã Tân An. Viện Nghiên cứu lúa quốc tế cũng hướng dẫn nông dân áp dụng công nghệ tưới khô – ngập xen kẽ trong suốt vụ sản xuất. Nhờ vậy, nông dân không còn phải tốn công tỉa dặm hay rải phân trong quá trình canh tác lúa.

Tích cực nhân rộng

Phó Chi cục trưởng Chi cục trồng trọt Bảo vệ thực vật Hải Phòng Lê Thái Nghiệp cho rằng, sản xuất lúa giảm phát thải nhà kính có thể coi là kim chỉ nam cho lĩnh vực trồng trọt từ nay đến năm 2035. Trong tình hình mới, sản xuất trồng trọt phải thay đổi theo hướng sử dụng ít tài nguyên hơn, hiệu quả bền vững, phát thải thấp và bảo vệ môi trường sinh thái. Vì vậy, cần khuyến khich nông dân ứng dụng hiệu quả và nhân rộng mô hình. Đến vụ Xuân năm 2026, diện tích sản xuất lúa phát thải nhà kính tiếp tục được mở rộng lên 3.278 tại 9 xã trên địa bàn thành phố.

Tuy nhiên, hiện nay, khi triển khai vào thực tế, mới chỉ có các hộ đại điền có diện tích canh tác lớn sẵn sàng tham gia mô hình vì họ nhận thấy được giá trị lâu dài của giải pháp canh tác này. Phần lớn nông dân khi được nghe truyền thông về quy trình canh tác “giảm phát thải” vẫn còn mơ hồ và chưa tin tưởng vào hiệu quả mô hình đem lại, vì vậy khó thuyết phục hay thay đổi tập quán canh tác truyền thống. Một số địa phương khó khăn về công tác thủy lợi phục vụ sản xuát. Cùng với đó, lúa được sản xuất theo mô hình phát thải thấp hiện chưa có cơ chế ưu đãi, chưa có tem nhãn riêng cho sản phẩm nên sau vụ sản xuất, nông dân vẫn chỉ bán được với mức giá thông thường.

Để nông dân tiếp cận rộng rãi và có thể nhân rộng mô hình sản xuất lúa giảm phát thải nhà kính, giải pháp quan trọng là đưa được cơ giới hóa vào đồng ruộng, giải bài toán về thiếu hụt lao động nông nghiệp. Các cơ quan chức năng hướng dẫn, tập huấn cho nông dân làm chủ công nghệ sản xuất lúa giảm phát thải nhà kính, chứng nhận mô hình sản xuất giảm phát thải. Cùng với đó, cần có những cơ chế, chính sách khuyến khích nhân rộng mô hình.

Để khuyến khích mô hình này, từ cuối năm 2025, thành phố Hải Phòng ban hành một số chương trình tổ chức lại sản xuất nông nghiệp với nhiều chính sách hỗ trợ như: hỗ trợ mua máy với mức tối đa 300 triệu đồng/máy; hỗ trợ tích tụ đất 5 triệu đồng/ha/năm trong 5 năm; hỗ trợ giống, vật tư nông nghiệp khi sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, Halal. Mục tiêu là để hình thành các cánh đồng lớn, cánh đồng công nghệ… sản xuất lúa theo mô hình giảm phát thải.

Theo Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng Lương Thị Kiểm, việc sản xuất lúa giảm phát thải nhà kính là hoạt động cụ thể hóa mục tiêu chuyển đổi xanh của thành phố Hải Phòng. Vì vậy, để nhân rộng mô hình, các sở, ngành, đơn vị địa phương cần chủ động phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường, các nhà khoa học, làm tốt công tác tuyên truyền, hướng dẫn để nông dân hiểu rõ lợi ích, tích cực tham gia và mạnh dạn áp dụng các tiến bộ kỹ thuật mới. Ngành Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục tham mưu UBND thành phố chỉ đạo, điều hành và tạo điều kiện thuận lợi nhất về cơ chế, nguồn lực để mô hình triển khai hiệu quả cao, phù hợp thực tiễn sản xuất nông nghiệp tại địa phương.