Nhật Bản đang lên kế hoạch cung cấp hỗ trợ công nghệ cho Malaysia trong lĩnh vực khai thác và tinh luyện đất hiếm.
Dự án dự kiến được tài trợ thông qua chương trình hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) của Nhật Bản. Đây sẽ là lần đầu Tokyo sử dụng ODA trong hợp tác với Malaysia liên quan đến khai thác và tinh luyện đất hiếm.
Theo kế hoạch ban đầu, Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) đã cử các chuyên gia về địa chất tài nguyên và hóa học môi trường tới Malaysia từ tháng 2 để tiến hành khảo sát. Hai bên hiện đang thảo luận về mục tiêu và các chi tiết cụ thể của dự án.
Một phần quan trọng của chương trình là đào tạo nguồn nhân lực. Khoảng 10 chuyên gia Malaysia, bao gồm các kỹ sư trong lĩnh vực chế biến khoáng sản, dự kiến sẽ được cử sang Nhật Bản để tham gia các khóa đào tạo kỹ thuật.
Tokyo dự kiến chia sẻ các công nghệ tinh luyện thân thiện môi trường. Trong quy trình xử lý đất hiếm, các hóa chất thường được sử dụng để tách và thu hồi các nguyên tố từ bùn quặng. Quá trình này có thể tạo ra chất thải chứa vật liệu phóng xạ và gây ô nhiễm đất xung quanh nhà máy nếu không được kiểm soát chặt chẽ.
Theo số liệu của Chính phủ Malaysia, quốc gia này ước tính sở hữu khoảng 16 triệu tấn đất hiếm. Trong đó có các nguyên tố quan trọng như neodymium và dysprosium, vốn là vật liệu thiết yếu để sản xuất động cơ cho xe điện và nhiều thiết bị công nghệ cao.
Theo dữ liệu của Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ năm 2025, trữ lượng đất hiếm của Trung Quốc vào khoảng 44 triệu tấn, đứng đầu thế giới. Tuy nhiên, Malaysia vẫn chưa khai thác đáng kể nguồn tài nguyên này do hạn chế về công nghệ khai thác và chế biến.
Trung Quốc hiện kiểm soát khoảng 90% năng lực tinh luyện đất hiếm toàn cầu, trong khi Malaysia chỉ chiếm khoảng 4%. Nhật Bản vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn nhập khẩu đất hiếm từ Trung Quốc, dù đã nỗ lực tìm kiếm các nguồn thay thế trong nhiều năm qua.
Thông qua dự án tại Malaysia, Tokyo kỳ vọng thúc đẩy phát triển các nguồn cung ngoài Trung Quốc. Đồng thời, việc tăng cường hợp tác công nghệ cũng có thể giúp Nhật Bản giành được quyền ưu tiên tiếp nhận nguồn đất hiếm từ Malaysia trong tương lai.
