Nhiều chợ dân sinh xuống cấp

Không bảo đảm vệ sinh, nguy cơ cháy nổ cao

Theo phản ánh của người dân, tại chợ Bến Phà, phường Bắc Sơn, quận Kiến An cũ (nay thuộc phường Kiến An), hệ thống thoát nước và nền chợ hư hỏng từ năm 2018 đến nay, khiến khu vực kinh doanh hải sản, gia cầm thường xuyên đọng nước thải, bốc mùi hôi khó chịu. Người dân đến mua hàng phải đi vòng tránh khu vực ẩm thấp, vừa bất tiện, vừa mất vệ sinh.

Bên cạnh đó, tình trạng tiểu thương bày bán hàng hóa tràn ra lối đi, chiếm dụng vỉa hè và lòng đường khu vực cổng chợ gây ách tắc giao thông vào giờ cao điểm. Hệ thống mái tôn thủng nát, dây điện chằng chịt, tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ bất cứ lúc nào.

Tương tự, tại chợ Vĩnh Bảo, huyện Vĩnh Bảo cũ (nay thuộc xã Vĩnh Bảo), nhiều hạng mục như mái tôn, cột xà đã hoen gỉ, xuống cấp nặng. Bà Đỗ Thị Hiền, tiểu thương gắn bó với chợ hơn 30 năm nay, cho biết: “Cột xà hoen rỉ, nhiều tấm tôn mất chốt vít có thể rơi xuống bất cứ lúc nào. Chúng tôi kiến nghị từ năm 2010 đến nay nhưng chưa được giải quyết dứt điểm. Tiểu thương chỉ mong được cải tạo lại cơ sở vật chất để yên tâm buôn bán”.

Chợ Vàm Láng (xã Hùng Thắng) được xây dựng từ những năm 60 của thế kỷ trước, nền đất ẩm thấp, tường bao xuống cấp, mái dột, hệ thống thoát nước hư hỏng, khiến nước thải từ khu hải sản, gia cầm chảy tràn ra nền chợ, gây mùi hôi khó chịu. Bà Phạm Thị Mây, người dân địa phương phản ánh: “Đi qua chợ vào những ngày nắng nóng, mùi tanh bốc lên rất khó chịu. Người dân nhiều lần kiến nghị sửa chữa nhưng vẫn chưa được quan tâm đúng mức”.

Tình trạng cơ sở vật chất tại các chợ trên cũng là tình trạng chung của nhiều chợ dân sinh trên địa bàn thành phố. Theo thông tin từ Sở Công Thương, toàn thành phố hiện có 158 chợ, trong đó có 1 chợ đầu mối, 6 chợ hạng 1, 16 chợ hạng 2, 135 chợ hạng 3 và chợ tạm, thu hút 12.362 hộ kinh doanh cá thể, chiếm 23,92% tổng số hộ kinh doanh cá thể, kinh doanh dịch vụ và thương mại trên địa bàn.

Do sự hình thành và phát triển chợ có lịch sử khá dài, hệ thống chợ thành phố phần lớn mang tính tự phát nên việc phân bổ mạng lưới chợ chưa hợp lý, không đều giữa các địa phương. Các chợ hạng 1 có tính chất kinh doanh phục vụ bán buôn cho thành phố, các chợ còn lại hoạt động chủ yếu theo hình thức chợ dân sinh, truyền thống, phục vụ và đáp ứng nhu cầu mua bán, trao đổi tại các địa phương.

Đồng bộ các giải pháp

Theo Ban Quản lý chợ Bến Phà, từ năm 2020, địa phương triển khai mô hình “Chợ sạch - Văn minh - An toàn”, thường xuyên tuyên truyền tiểu thương giữ gìn vệ sinh, phòng chống cháy nổ. Tuy nhiên, do đặc thù chợ đầu mối, rau củ, thủy hải sản, rác thải chỉ được thu gom cuối ngày khiến tình trạng ứ đọng, ô nhiễm khó tránh khỏi.

Bên cạnh đó, việc chuyển đổi mô hình quản lý theo phương thức đấu thầu chưa hoàn tất nên nguồn kinh phí sửa chữa chợ vẫn gặp nhiều vướng mắc.

Ông Phạm Văn Đang, Phó trưởng Ban Quản lý chợ Vĩnh Bảo cho biết, chợ hiện do Công ty CP Thương mại dịch vụ và xây dựng Hải Phòng quản lý, nhưng vướng mắc giải phóng mặt bằng, nhiều hạng mục chưa thể thi công. Một số tiểu thương chưa bàn giao ki - ốt nên công tác cải tạo kéo dài nhiều năm, gây khó khăn cho cả doanh nghiệp lẫn tiểu thương.

Được biết, theo Quyết định số 2257/QĐ-UBND ngày 4/11/2009 của UBND thành phố về việc cho phép Công ty CP Thương mại dịch vụ và xây dựng Hải Phòng thuê đất tại thị trấn Vĩnh Bảo (huyện Vĩnh Bảo cũ) để thực hiện Dự án tiếp nhận, cải tạo, nâng cấp và kinh doanh, khai thác, quản lý chợ thị trấn Vĩnh Bảo và Quyết định số 691/QĐ-UBND ngày 23/4/2009 của UBND thành phố về việc thu hồi đất chợ tại thị trấn Vĩnh Bảo để bồi thường, giải phóng mặt bằng, tháng 3/2010, UBND huyện Vĩnh Bảo tiến hành bàn giao chợ cho Công ty CP Thương mại dịch vụ và xây dựng Hải Phòng để thực hiện dự án. Do đó, các vấn đề phát sinh liên quan đến hoạt động của chợ thị trấn Vĩnh Bảo kể từ ngày 1/7/2009 trở đi do Công ty CP Thương mại dịch vụ và xây dựng Hải Phòng xử lý, giải quyết.

Ông Đoàn Văn Cương, Giám đốc Xí nghiệp Xây dựng và kinh doanh chợ (Công ty CP Thương mại dịch vụ và xây dựng Hải Phòng) - đơn vị được giao quản lý đầu tư chợ Vĩnh Bảo thông tin: Thời điểm năm 2013, UBND huyện Vĩnh Bảo bàn giao mặt bằng cho đơn vị, còn 212 tiểu thương vẫn có hàng hóa bày bán tại chợ.

Sau khi hoàn thiện các thủ tục cần thiết để thực hiện dự án xây dựng chợ, 60 tiểu thương khu vực bán quần áo không đồng ý trả mặt bằng phục vụ thi công và nhiều lần có đơn kiến nghị gửi chính quyền địa phương, UBND thành phố về việc không nhất trí với phương án xây dựng chợ, cụ thể là diện tích ki - ốt và giá thuê sau khi xây dựng lại chợ... Sự việc kéo dài nhiều năm nay, công ty nhiều lần mời các tiểu thương đến làm việc nhưng chưa đạt được sự thống nhất.

Về phía chợ Vàm Láng, ông Hà Duy Nhất, Trưởng Ban Quản lý chợ thông tin: “Chợ có gần 40 gian hàng, hiện mức thu phí quầy, ki - ốt chỉ đủ trả lương cho nhân viên và chi phí vận hành. Kinh phí cải tạo, sửa chữa đồng bộ rất hạn chế, doanh nghiệp đang cân đối lại và tính toán phương án xã hội hóa, xin chính quyền địa phương cho phép đầu tư xây mới chợ trên nền cũ”.

Theo Văn bản hợp nhất số 11/VBHN-BCT ngày 21/9/2012 của Bộ Công Thương (hợp nhất Nghị định số 02/2003/NĐ-CP và Nghị định số 114/2009/NĐ-CP của Chính phủ), chợ dân sinh thuộc nhóm hạ tầng thương mại, việc đầu tư xây dựng, cải tạo, quản lý và kinh doanh chợ phải tuân thủ các nguyên tắc bảo đảm vệ sinh môi trường, an toàn phòng chống cháy nổ, sắp xếp ngành hàng theo khu vực và có mô hình quản lý rõ ràng.

Đối với các chợ được giao doanh nghiệp quản lý khai thác, doanh nghiệp có trách nhiệm sửa chữa, nâng cấp, bố trí địa điểm kinh doanh hợp lý, bảo đảm quyền lợi tiểu thương và nhu cầu mua bán của người dân.

UBND thành phố Hải Phòng đã ban hành quy định về quy trình chuyển đổi mô hình tổ chức quản lý, kinh doanh khai thác chợ trên địa bàn thành phố theo hướng xã hội hóa. Đây là cơ sở pháp lý để huy động nguồn lực xã hội cùng tham gia đầu tư, cải tạo hệ thống chợ, giảm gánh nặng ngân sách, đồng thời nâng cao chất lượng hoạt động.

Thực tế cho thấy, tình trạng xuống cấp ở nhiều chợ dân sinh không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng, mà còn tiềm ẩn rủi ro lớn về an toàn điện, phòng chống cháy nổ.

Trước mắt, các ban quản lý chợ cần tăng cường kiểm tra, nhắc nhở, tổ chức thu gom rác thải kịp thời, sắp xếp lại việc bày bán hàng hóa để bảo đảm an toàn lối đi, phòng cháy chữa cháy. Về lâu dài, chính quyền địa phương cùng doanh nghiệp cần đẩy nhanh tiến độ cải tạo, xây dựng chợ theo quy hoạch, có cơ chế xã hội hóa phù hợp để huy động vốn, đồng thời lắng nghe ý kiến tiểu thương để tìm phương án hài hòa lợi ích các bên.