(HPĐT)- Luật Phòng, chống rửa tiền 2022 có hiệu lực thi hành từ ngày 1-3-2023 (trừ khoản 1 điều 64 của luật). Luật gồm 4 chương, 66 điều (giảm 1 chương và tăng 16 điều so với Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2012) với nhiều quy định mới nhằm, nâng cao hiệu quả, hiệu lực công tác phòng, chống rửa tiền, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.
Các tổ chức trung gian thanh toán cũng phải báo cáo theo quy định tại Luật Phòng, chống rửa tiền 2022.
Quy định cụ thể việc trao đổi, cung cấp thông tin
Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2022 quy định cụ thể hơn về việc trao đổi, cung cấp, chuyển giao thông tin phòng, chống rửa tiền với cơ quan có thẩm quyền trong nước (điều 42) và cơ quan có thẩm quyền nước ngoài (tại điều 43). Về áp dụng các biện pháp tạm thời, Luật quy định rõ hơn các trường hợp thực hiện trì hoãn giao dịch (điều 44); quy định về việc miễn trách nhiệm của đối tượng báo cáo tại Nghị định 116/2013/NĐ-CP của Chính phủ, bổ sung quy định về thời điểm thực hiện biện pháp trì hoãn giao dịch bảo đảm tính kịp thời, phù hợp khuyến nghị của tổ chức quốc tế. Luật bổ sung trách nhiệm của Bộ, ngành trong việc thực hiện đánh giá, cập nhật rủi ro quốc gia về rửa tiền; sửa đổi trách nhiệm cụ thể một số Bộ, ngành, bảo đảm phù hợp với chức năng quản lý nhà nước của các Bộ, ngành và tính thống nhất với quy định pháp luật liên quan (từ điều 47 đến điều 62).
Về điều khoản thi hành, điều 64 của Luật sửa đổi, bổ sung khoản 1 điều 49 Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, điều 34, điều 35 Luật Phòng, chống khủng bố và bổ sung quy định về áp dụng quy định của Luật Phòng, chống rửa tiền trong phòng, chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, tạo cơ sở để thực hiện các yêu cầu về nâng cao tính độc lập của đơn vị phòng, chống rửa tiền và đáp ứng khuyến nghị của tổ chức quốc tế.
Dịch vụ trung gian thanh toán là đối tượng báo cáo
Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2022 kế thừa quy định về đối tượng báo cáo tại Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2012, đồng thời sửa đổi, bổ sung một số nội dung. Điểm đ khoản 1 điều 1 của Luật bổ sung tổ chức tài chính thực hiện dịch vụ trung gian thanh toán vào đối tượng báo cáo. Tại điều 4 của Luật, tên gọi một số hoạt động của đối tượng báo cáo (các hoạt động trong lĩnh vực chứng khoán, bảo hiểm, kinh doanh bất động sản, kinh doanh trò chơi có thưởng…) cũng được sửa đổi, bổ sung, cập nhật phù hợp với pháp luật hiện hành và nội hàm khái niệm theo khuyến nghị của tổ chức quốc tế. Khoản 3 điều 4 của Luật chỉ rõ Chính phủ quy định hoạt động mới phát sinh có rủi ro về rửa tiền của đối tượng báo cáo mà chưa được quy định tại Luật sau khi được sự đồng ý của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Khẳng định nguyên tắc “có đi có lại”
Luật Phòng, chống rửa tiền 2022 kế thừa các quy định về hợp tác quốc tế của Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2012, đồng thời luật hóa các quy định tại Nghị định số 116/2013/NĐ-CP. Để đáp ứng thực tiễn, tại khoản 1 điều 6 về hợp tác quốc tế về phòng, chống rửa tiền, Luật bổ sung nguyên tắc có đi có lại trong việc trao đổi, cung cấp, chuyển giao thông tin trong trường hợp giữa Việt Nam và nước ngoài chưa ký kết hoặc tham gia điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế.
Điều 7 của luật quy định việc đánh giá rủi ro quốc gia về rửa tiền được Ngân hàng Nhà nước chủ trì thực hiện, trình Chính phủ phê duyệt 5 năm một lần. Đối tượng báo cáo phải đánh giá rủi ro về rửa tiền; xây dựng quy trình quản lý rủi ro về rửa tiền, trong đó có nội dung về việc phân loại khách hàng theo mức độ rủi ro và các biện pháp áp dụng tương ứng với các mức độ rủi ro về rửa tiền. Luật giao Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quy định tiêu chí, phương pháp đánh giá rủi ro về rửa tiền của đối tượng báo cáo.
Từ điều 9 đến điều 16 Luật quy định cụ thể hơn về thông tin nhận biết khách hàng; bổ sung quy định đối tượng báo cáo có thể khai thác thông tin trong các cơ sở dữ liệu quốc gia để đối chiếu, xác minh thông tin do khách hàng cung cấp; sửa đổi các quy định về nhận biết khách hàng thông qua bên thứ ba hay xác minh thông tin nhận biết khách hàng qua thuê tổ chức khác; quy định đối tượng báo cáo phải ban hành chính sách nhận diện, đánh giá mức độ rủi ro về rửa tiền đối với sản phẩm, dịch vụ mới và sản phẩm, dịch vụ hiện có áp dụng công nghệ đổi mới; áp dụng các biện pháp để giảm thiểu rủi ro về rửa tiền.
Tại điều 17, Luật bổ sung quy định về cá nhân nước ngoài có ảnh hưởng chính trị của tổ chức quốc tế, quy định rõ hơn trách nhiệm của đối tượng báo cáo phải thực hiện các biện pháp thích hợp để xác minh nguồn gốc tài sản của khách hàng chủ sở hữu hưởng lợi và thực hiện giám sát mối quan hệ kinh doanh trong suốt quá trình giao dịch với khách hàng này.
Sửa đổi, bổ sung các dấu hiệu đáng ngờ
Từ điều 29 đến điều 33, Luật sửa đổi một số dấu hiệu đáng ngờ trong lĩnh vực chứng khoán, bảo hiểm, bổ sung dấu hiệu đáng ngờ đối với hoạt động trung gian thanh toán đồng thời quy định cụ thể về lưu trữ, bảo mật thông tin, hồ sơ tài liệu báo cáo tại các điều 38 và 40./.
THÀNH LÊ (tổng hợp)
