Facebook buộc phải có những thỏa thuận trả phí với các cơ quan báo chí của Australia sau sự cứng rắn của Chính phủ nước này. Ảnh: REUTERS
(HPĐT)- Thu hàng tỷ USD/năm tiền quảng cáo từ việc khai thác tin tức, sản phẩm thuộc bản quyền của báo chí trên nền tảng của mình, Facebook, Google phải có trách nhiệm trả phí cho báo chí. Không còn là những cuộc tranh luận, thu phí báo chí đối với mạng xã hội giờ đây đang là một xu hướng tất yếu ở thời đại công nghệ. Nhiều quốc gia đang xây dựng các bộ quy tắc nhằm xây dựng một mô hình có thể tái cân bằng trong mối quan hệ giữa các tổ chức truyền thông và các nền tảng mạng xã hội.
Làm giàu nhờ báo chí, nhưng chưa trả phí
Một bài báo của các cơ quan báo chí chính thống vừa xuất bản ít phút, ngay lập tức xuất hiện trên Facebook, Google, được dẫn từ các trang tin điện tử “ba không” (không giấy phép, không cơ quan chủ quản, không nguồn gốc), blog cá nhân, mạng xã hội… chứ không phải của cơ quan báo chí đó.
Video, phim, game show… của các đài truyền hình bị cắt ghép, phát lại trên Youtube, Facebook để lấy tiền quảng cáo. Dĩ nhiên, nguồn tiền quảng cáo được chia về cho Youtube, Facebook và người phát tán, còn cơ quan báo chí - đơn vị sản xuất bị vi phạm bản quyền - thì không được đồng nào, thậm chí sản phẩm còn bị bóp méo, xuyên tạc hoặc sử dụng vào mục đích khác.
Tình trạng này được nhiều chuyên gia nhận định, Google và Facebook là 2 nền tảng lớn tiếp tay các đối tượng vi phạm bản quyền tác phẩm báo chí. Ví dụ, mạng lưới quảng cáo Google AdSense cho phép cung cấp quảng cáo trên các trang tin không có giấy phép, vi phạm bản quyền, tạo nguồn thu để các trang này hoạt động, gián tiếp ủng hộ hành vi vi phạm bản quyền báo chí trên không gian mạng. Khi tìm kiếm trên Google, tin tức từ các trang không phép hiện lên trước cả website báo chí. Chưa kể, Google vẫn cho chạy quảng cáo trò chơi nước ngoài không phép trên các trang đó, bất luận trang có được cấp phép hay không. Còn Facebook thì “làm ngơ” để các fanpage chia sẻ đường dẫn trang vi phạm bản quyền hiển thị tin/bài dưới dạng “instant article”. Facebook giúp các trang không phép, vi phạm bản quyền kiếm tiền thông qua việc cung cấp quảng cáo trên instant article.
Xu thế tất yếu của thời đại
Dù đạt doanh thu, lợi nhuận lớn, trong đó có sử dụng nội dung sáng tạo của các cơ quan báo chí, nhưng Facebook, Google không chia sẻ lại lợi ích cho các cơ quan báo chí. Thời gian qua, nhiều quốc gia trên thế giới phải đấu tranh, ban hành đạo luật buộc Google, Facebook phải chi trả phí bản quyền để cơ quan báo chí. Mới đây nhất, thắng lợi của Chính phủ Australia là tiền đề quan trọng cho báo chí các quốc gia khác đấu tranh với 2 nền tảng này.
Trước những động thái cứng rắn trên, Google cho biết, ký 500 thỏa thuận trị giá khoảng 1 tỷ USD trong 3 năm với các nhà xuất bản trên khắp thế giới cho dịch vụ giới thiệu tin tức mới của mình. Hiện có 7 quốc gia, vùng lãnh thổ, gồm Mỹ, Canada, Liên minh châu Âu (EU), Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Đức buộc Facebook, Google phải trả tiền cho các hãng tin để hiển thị nội dung tin tức.
Thời đại Internet buộc báo chí phải tìm cách sản xuất nội dung nhanh hơn, chính xác hơn, độc đáo hơn và phải có nguồn thu từ đó. Do đó, việc buộc các “gã khổng lồ” công nghệ phải trả phí cho những nội dung tin tức khai thác từ báo chí là xu thế tất yếu.
Quang Huy (tổng hợp) - Ảnh: REUTERSĐầu tháng 2 vừa qua, Bộ trưởng Bộ Di sản Canada Steven Guilbeault hứa ban hành luật mới buộc các gã khổng lồ công nghệ trả tiền cho nội dung tin tức xuất hiện trên nền tảng. EU sẽ theo chân Australia buộc Facebook và Google trả tiền cho báo chí. Lực lượng Đặc nhiệm Thị trường Kỹ thuật số của Anh cho biết Facebook và Google có thể sớm bị buộc phải trả tiền cho các hãng tin để hiển thị nội dung của họ./.
