Nhiều ý kiến về xử lý tài sản, thu nhập bất minh

Thảo luận về phạm vi điều chỉnh của dự thảo luật, các đại biểu Hoàng Văn Hùng (Thái Nguyên), Bế Minh Đức (Cao Bằng), Mai Thị Phương Hoa (Nam Định) cho rằng, việc mở rộng phạm vi điều chỉnh của dự thảo luật ra khu vực ngoài nhà nước là cần thiết, phù hợp xu thế quốc tế cũng như yêu cầu phòng, chống tham nhũng đặt ra trong tình hình hiện nay; bảo đảm phù hợp quy định của Bộ luật Hình sự, hình sự hóa các hành vi tham ô tài sản, hối lộ, nhận hối lộ... đối với người có chức vụ, quyền hạn trong doanh nghiệp, tổ chức ngoài nhà nước; đồng thời phù hợp với các công ước Liên hợp quốc mà Việt Nam là thành viên.

Đại biểu Mai Thị Phương Hoa nhấn mạnh, thực tiễn hiện nay cho thấy, tham nhũng trong khu vực tư diễn ra nghiêm trọng, phức tạp và làm méo mó môi trường kinh doanh, làm suy yếu sự cạnh tranh lành mạnh giữa các doanh nghiệp. Báo cáo năng lực cạnh tranh toàn cầu giai đoạn 2010 – 2016 do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam phối hợp Trung tâm Nghiên cứu chính sách và phát triển thực hiện cho thấy, tham nhũng là một trong 5 yếu tố ảnh hưởng nhất đến môi trường kinh doanh ở Việt Nam trong những năm gần đây. Để được tiếp cận nhanh nguồn vốn tín dụng, một số doanh nghiệp trích phần trăm “lại quả” cán bộ tín dụng, thường dưới 5% giá trị hợp đồng.

Tranh luận về nội dung này, đại biểu Lưu Bình Nhưỡng (Bến Tre) đề nghị thận trọng trong việc mở rộng phạm vi điều chỉnh dự luật bởi phòng, chống tham nhũng trong khu vực công hiện còn chưa làm tốt sẽ khó có nguồn lực, công sức để thực hiện ở khu vực tư.

Khắc phục tình trạng “doanh nghiệp sân sau”

Đại biểu Mai Sỹ Diến (Thanh Hoá) cho rằng, luật phải thiết kế một điều để kiểm soát người có chức vụ, quyền hạn mà vợ, chồng, con làm chủ doanh nghiệp, tránh tồn tại hiện tượng phía sau một người có chức vụ, quyền hạn là có vợ, chồng, con quản lý doanh nghiệp thành đạt. Đồng thời, bổ sung quy định: không bố trí người có chức vụ, quyền hạn làm việc ở địa phương mà vợ, chồng, con có doanh nghiệp đang hoạt động. Hoặc bố trí công tác của người có chức vụ, quyền hạn ở vị trí không liên quan đến lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp do vợ hoặc chồng, con làm chủ.

Đại biểu Nguyễn Minh Trí (Hà Nội) cho rằng, luật cũ quy định người chưa thành niên không phải kê khai thu nhập và tài sản. Trong khi thực tế hiện nay, nhiều trường hợp dù ở độ tuổi vị thành niên đã có biệt phủ hàng nghìn mét vuông, mà tài sản này người dân biết là từ đâu ra. Vì thế, đề nghị sửa ngay “lỗ hổng” trong dự luật này theo hướng khi có dư luận về tài sản của quan chức, cán bộ, công chức không được minh bạch, có nguồn gốc bất chính mà mang tên của con chưa thành niên, cũng cần kê khai, xác minh, giám sát.

Băn khoăn việc áp thuế 45% tài sản giải trình không hợp lý

Tại phiên thảo luận, nhiều ý kiến quan tâm nội dung kiểm soát tài sản, thu nhập, đặc biệt là quy định mới đánh thuế thu nhập cá nhân 45% đối với tài sản kê khai không trung thực, tài sản tăng thêm mà không giải trình được nguồn gốc. Theo đại biểu Bế Minh Đức (Cao Bằng): cán bộ, công chức ngoài lương thì có những khoản thu nhập hợp pháp khác như thù lao giảng dạy, nhưng vì lý do nào đó họ không muốn hoặc quên không kê khai. Những khoản thu nhập không được kê khai đầy đủ không thể suy luận là thu nhập bất hợp pháp.

Đại biểu Mùa A Vảng (Điện Biên) cho rằng, nguồn gốc tài sản rất đa dạng, nhất là những trường hợp thừa kế không có giấy tờ chứng minh. Trường hợp tài sản không giải trình được nguồn gốc thì có thể thu thuế, nếu chứng minh được tài sản đó do tham nhũng, phạm tội mà có thì phải xử lý hình sự.

Đại biểu Nguyễn Lân Hiếu (An Giang) nhấn mạnh, các khoản thu nhập hiện nay từ buôn bán, thừa kế, cho tặng, trúng xổ số…đều kê khai thuế thu nhập cá nhân và việc này được quản lý khá chặt chẽ. Để minh bạch tài sản cán bộ, công chức, đại biểu kiến nghị bổ sung điều khoản buộc phải kê khai thuế hằng năm, từ đó so sánh với kê khai tài sản, căn cứ vào đó xem xét tính minh bạch của tài sản. “Công khai để người dân biết thì dễ giám sát, không có lý do gì chỉ đóng thuế thuế thu nhập 1-2 triệu đồng/năm mà mua được nhà, xe”-đại biểu Nguyễn Lân Hiếu phân tích.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Phương (Quảng Bình) nhìn nhận phương án áp thuế 45% đối với tài sản không kê khai trung thực, không giải trình hợp lý, là chưa đúng các quy định pháp luật hiện hành. Theo đại biểu này, luật hình sự quy định hành vi trốn thuế từ 100 triệu đồng sẽ bị xử lý hình sự. Trong các hình thức xử lý hành vi này chỉ có xử lý hình sự, cảnh cáo, buộc thôi việc, không có hình thức nộp thuế 45%. Đại biểu đề nghị quy định chỉ xử lý tài sản khi luật này có thời hiệu, không thể hồi tố tài sản hình thành trước khi có luật.  

Cần cơ quan độc lập để kiểm soát tài sản

Đại biểu Nguyễn Văn Hiển (Lâm Đồng) cho rằng, luật trao cho các cơ quan phòng, chống tham nhũng quyền lực rất lớn, nhưng lại thiếu các quy định để kiểm soát quyền lực của lực lượng này. Do đó, đại biểu đề nghị quy định các điều khoản giám sát, kiểm soát đối với lực lượng chuyên trách phòng, chống tham nhũng, đặc biệt là với người đứng đầu các lực lượng này.

Đại biểu Cao Thị Xuân (Thanh Hóa) băn khoăn nếu giao Thanh tra Chính phủ tập trung kiểm soát tài sản thì mối quan hệ với các cơ quan đặc thù như Văn phòng Chủ tịch nước, Văn phòng Quốc hội, Kiểm toán Nhà nước, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, cơ quan trung ương của các tổ chức chính trị - xã hội… sẽ như thế nào. “Trong bối cảnh tham nhũng còn nghiêm trọng, phức tạp, Đảng và Nhà nước ta thể hiện quyết tâm cao và đang tìm kiếm những giải pháp đột phá thì việc nghiên cứu thành lập cơ quan độc lập để kiểm soát tài sản, thu nhập của quan chức là cần thiết”- đại biểu Cao Thị Xuân đề nghị.

Đại biểu Nguyễn Văn Pha (NamĐịnh) kiến nghị, thành lập cơ quan chuyên trách kiểm soát tài sản, thu nhập và cơ quan này trực thuộc Uỷ ban Thường vụ Quốc hội.

Hôm nay (14-6), Quốc hội tiếp tục làm việc.