Nhịp cầu nối chân tình của người đất Cảng nơi biên cương Tổ quốc

Trở lại với ký sự “Lên miền Tây” của nhà văn Huỳnh Ngọc Lý, cũng từ ký sự này mà chúng tôi biết đoàn của Tỉnh ủy Kiến An được cử đi nghiên cứu tìm đất khai hoang cho hàng vạn người dân của vùng đất Kiến An lên mở đất để tự phá xiềng ba sào. Một số người ban đầu có mặt tại Bát Xát, Mường Khương, Bắc Hà và sau đó chọn xã Sơn Hà, huyện Bảo Thắng của tỉnh Lào Cai để cắm trại, xây dựng đại bản doanh cho cả chương trình lớn của hai tỉnh sau này. 

Từ kết quả của Đoàn công tác ngày ấy, Hội nghị liên tịch giữa Tỉnh ủy Kiến An và Tỉnh ủy Lào Cai diễn ra từ ngày 7-11 đến 12-11- 1961 tại thị xã Lào Cai. Sau Hội nghị, Nghị quyết liên tịch của hai tỉnh ra đời, đặt ra mục tiêu kế hoạch đưa 8 đến 9 vạn lao động từ Kiến An lên xây dựng kinh tế, văn hóa, quốc phòng, an ninh tại tỉnh Lào Cai trong kế hoạch 5 năm. 

Khi ấy, nhà báo Kim Toàn (nguyên Tổng Biên tập Báo Hải Phòng giai đoạn 1989-2002) là phóng viên của Báo Kiến An. Ông là người trực tiếp có mặt tại Lào Cai, thực địa các hợp tác xã khai hoang để đưa tin về thành công đầu tiên của các mô hình hợp tác xã (HTX) khai hoang tập trung như HTX Sơn Hải thuộc xã Sơn Hà, HTX An Quang của Bát Xát… Trước khi Báo Kiến An và Báo Hải Phòng kiến thiết hợp nhất năm 1963, ông là người cầm bút có hàng loạt bài về các chuyến thăm của lãnh đạo tỉnh Lào Cai về Kiến An năm 1961. Trong đó có bài viết về Đoàn công tác của tỉnh Lào Cai do đồng chí Cư Hòa Vần, Phó chủ tịch UBND tỉnh dẫn đầu về thăm thành phố Hải Phòng ngày 5-9-1963. Đồng chí Bí thư Thành ủy Hải Phòng khi ấy là Hoàng Hữu Nhân cùng đồng chí Trần Kiên, Chủ tịch UBND thành phố tiếp và làm việc với Đoàn. 

Trong chuyến công tác của Hội đồng hương Hải Phòng tỉnh Lào Cai về thăm, làm việc với lãnh đạo thành phố, các ban, ngành cùng các huyện Vĩnh Bảo, Tiên Lãng, Kiến Thụy, An Lão và quận Kiến An để chuẩn bị kỷ niệm 60 năm ngày nhân dân Hải Phòng lên xây dựng kinh tế, văn hóa, quốc phòng, an ninh tại tỉnh Lào Cai năm 2020, chúng tôi đề nghị lãnh đạo Báo Hải Phòng đưa tới thăm nhà báo Kim Toàn. Ông là phóng viên đầu tiên của quê hương lên đưa tin về những ngày khai hoang ban đầu. Chúng tôi tặng nhà báo tập sách: “Người Hải Phòng trên quê hương Lào Cai tập 2”, trong đó tập hợp những bài nguyên văn của ông từng viết gắn với người Hải Phòng trên quê hương Lào Cai. Giới thiệu tỉ mỉ về quá trình sưu tầm, tập hợp và biên soạn cuốn sách, nhà báo gần 85 tuổi từng là phóng viên chiến trường của Báo Giải phóng, phóng viên xung kích của Báo Kiến An, Báo Hải Phòng kiến thiết và sau này là phóng viên, lãnh đạo của Báo Hải Phòng lặng đi vì xúc động. Cuốn sách và những bài báo năm xưa đưa ông trở lại cả một thời lịch sử. Ông ôm chầm lấy tôi rưng rưng: “Chưa bao giờ có người đọc mà làm như các bạn, cảm ơn, cảm ơn lắm!”. 

Trước mặt nhà báo cao tuổi, cựu phóng viên chiến trường, chúng tôi cũng muốn cảm ơn ông và những nhà báo, phóng viên của các cơ quan báo chí quê hương, nay là Trung tâm Báo chí và Truyền thông thành phố Hải Phòng lặng thầm làm những nhịp cầu nối chân tình của người đất Cảng nơi biên cương Tổ quốc và thành phố thân yêu. 5 vạn bà con đồng hương Hải Phòng ở Lào Cai luôn cảm kích và trân trọng từng nhịp cầu mà các nhà báo, phóng viên xây dựng nên. Trong đó có nhà báo, nhà văn Huỳnh Ngọc Lý khi xưa, những đồng chí lãnh đạo cơ quan báo như nhà báo Lê Trọng Nghĩa, nguyên Tổng Biên tập Báo Hải Phòng giai đoạn 2007- 2020, cả những cái tên như Hồng Dương, Lê Dũng, Thùy Linh, Lê Oanh… Từng tin, bài của các thế hệ nhà báo đất Cảng suốt hơn 60 năm qua lưu giữ nhiều tư liệu lịch sử quý giá để mỗi người Hải Phòng trên quê hương Lào Cai càng thêm tự hào về thành phố. Câu chuyện đang rôm rả, nhắc đến nhà văn, nhà báo Huỳnh Ngọc Lý, nhà báo Kim Toàn chợt à lên: “Ông Huỳnh đây là nhà báo, nhà văn Huỳnh Ngọc Lý. Ông mất rồi!”. Cả phòng khách chợt lặng đi, còn tôi - bạn đọc lâu năm của ông Huỳnh bỗng hẫng hụt. Lại nhớ phần kết trong ký sự “Lên miền Tây” của ông tựa như một “lời tiên tri”. Phần kết ấy như thế này: “Tương lai còn đẹp hơn chúng ta tưởng. Một hồi còi tàu hỏa hét vang cả núi rừng rồi những toa tàu chở đầy Apatite về xuôi. Tôi nhìn sang bên kia sông Hồng, bãi đất Sơn Hà heo hút, rừng cây xanh thẳm lau sậy mọc um tùm mai kia những chiến sĩ khai hoang của Kiến An sẽ khai sinh cho đất đai ở đây… Những nhà máy mọc thêm ở vùng này khiến cho miền Tây Tổ quốc chúng ta càng thêm tươi đẹp, tiếng máy cày reo bên dòng suối, những trạm thủy điện bên các dòng thác nước bờ sông sẽ lung linh ánh điện tỏa khắp núi rừng”. 

Hồi tưởng một chút về cố nhà văn, nhà báo Huỳnh Ngọc Lý, nhà báo Kim Toàn hỏi chúng tôi về tình hình bà con Hải Phòng đi xây dựng kinh tế mới ngày xưa bây giờ ra sao? Tôi thông tin lại tình hình chung và sự phát triển kinh tế nông hộ - trang trại của bà con ở những vùng bao năm về trước ông lặn lội cùng bà con như Bảo Thắng, Bát Xát… Tôi cũng “khoe” với ông về tình cảm và sự sẵn sàng hỗ trợ, kết nối của đồng chí Phạm Văn Tuấn, Giám đốc Đài Phát thanh và Truyền hình Hải Phòng khi ấy (nay là Giám đốc Trung tâm Báo chí và Truyền thông thành phố) và đồng chí Nguyễn Ngọc Ánh, Tổng Biên tập Báo Hải Phòng giai đoạn 2020-2025 nhiệt tình cử ê kíp phóng viên, kỹ thuật viên xây dựng phóng sự, chương trình, kế hoạch tuyên truyền nổi bật và sinh động Lễ kỷ niệm 60 năm ngày nhân dân Hải Phòng lên xây dựng kinh tế, văn hóa, quốc phòng, an ninh tại tỉnh Lào Cai. Các đồng chí lãnh đạo còn cử phóng viên tham gia Đoàn công tác của Hội Đồng hương Hải Phòng tỉnh Lào Cai về các địa phương để ghi hình, đưa tin và viết bài. Chưa hết, các đồng chí lãnh đạo các cơ quan báo chí còn phân công người tìm và bố trí các chứng nhân lịch sử đưa đến sân vận động Kiến An để tái hiện những thước phim lịch sử tư liệu cùng với sự có mặt của đồng chí Bí thư Quận ủy tại sân vận động Kiến An. Đây chính là nơi hơn 60 năm về trước, 2 vạn nhân dân Kiến An dự lễ mít tinh tiễn chân đoàn gồm 500 thanh niên tình nguyện đi khai hoang đợt đầu. Kể lại những câu chuyện ấy, trong tôi như hiển hiện không khí cảm động của một ngày năm 1961 khi hàng vạn người dân Kiến An “lên miền Tây” phát triển kinh tế. Những bài viết, những món quà tinh thần vô giá được mỗi nhịp cầu là nhà báo, phóng viên kết nối gắn kết người Hải Phòng nơi địa đầu Tổ quốc. Tôi vẫn nhớ trước khi báo điện tử phát triển mạnh mẽ, nhà báo Lê Trọng Nghĩa, nguyên Tổng Biên tập Báo Hải Phòng dành tặng bà con Hải Phòng tại Lào Cai 3.650 số báo Hải Phòng hằng ngày trong vòng 10 năm. Các phóng viên như Đức Mạnh, Văn Cường của Đài Phát thanh và Truyền hình Hải Phòng đã xây dựng những phóng sự đáng trân trọng như: “Hội đồng hương Hải Phòng tỉnh Lào Cai 60 năm trọn nghĩa vẹn tình”, “Hội đồng hương Hải Phòng tỉnh Lào Cai - Nơi kết nối đầu nguồn cửa biển”. Hay phóng sự “Tình người đất Cảng nơi biên cương Tổ quốc” của nhóm các nhà báo, phóng viên Hòa Linh Dung của Báo Hải Phòng năm 2007... 

Không chỉ có các nhà báo, phóng viên, từng nhịp cầu gắn kết bà con Hải Phòng trên quê hương Lào Cai còn có các đồng chí lãnh đạo thành phố, các quận, huyện và sở, ngành… Trong các đợt kỷ niệm 40 năm, 50 năm, 55 năm, 60 năm, người Hải Phòng lên xây dựng kinh tế, văn hóa, quốc phòng, an ninh tại tỉnh Lào Cai đều được lãnh đạo thành phố Hải Phòng đặc biệt quan tâm hỗ trợ kinh phí xây dựng các công trình như: đường dân sinh xã Cốc San huyện Bát Xát, Trường mầm non Hoa Phượng Đỏ tại xã Phú Nhuận, trường học tại xã Sơn Hà, nhà sinh hoạt cộng đồng tại xã Sơn Hải... 

65 năm về trước, trong ký sự của mình, nhà văn, nhà báo Huỳnh Ngọc Lý đã có những dự cảm tốt lành khi bãi phù sa sông Hồng của xã Sơn Hà thuộc tỉnh Lào Cai còn ngập tràn lau sậy, giờ đây, Lào Cai chuyển mình. Và người đất Cảng nơi địa đầu Tổ quốc đóng vai trò quan trọng trong bức tranh tương lai đẹp hơn cả giấc mơ ngày ấy.