Muốn hiểu người Hải Phòng, đừng chỉ nhìn những tuyến phố thênh thang hay khu đô thị mới, mà hãy rẽ vào những ngõ nhỏ.
Nếu ai đó thử thống kê số lượng ngõ ở thành phố Hải Phòng hẳn sẽ phải bất ngờ. Chỉ riêng các tuyến phố như: Lạch Tray, Tô Hiệu, Lương Khánh Thiện, Xuân Đài, Tuy An, Tuy Hòa… ngõ ngách đan xen như mạng nhện. Theo thống kê chưa đầy đủ của cơ quan chức năng, toàn thành phố có khoảng 300 ngõ với chiều dài từ 200 m trở lên, tập trung chủ yếu tại các phường Lê Chân, Ngô Quyền, Hồng Bàng, Tuy An, Tuy Hòa, Bắc Kinh... Có những con ngõ chỉ đủ hai xe máy tránh nhau nhưng lại là nơi sinh sống của hàng trăm hộ dân. Dịp lễ 30/4 và 1/5 năm nay, những ngõ nhỏ ấy lại rộng cửa đón người thân về thăm quê và du khách đến khám phá, nhịp sống cũng sôi động hơn thường ngày.
Ngõ 96 Hai Bà Trưng (phường Lê Chân) từ lâu được xem là “thiên đường ẩm thực” thu nhỏ. Những ngày nghỉ lễ, lượng khách tăng rõ rệt, từ sáng sớm người ra vào tấp nập. Đầu ngõ là quán bún bò giấm cô Thúy, giữa ngõ bày bán miến trộn, bún thang, phía trong là các dịch vụ sửa chữa nhỏ.
Không gian chật hẹp nhưng đầy đủ, tiện lợi. Người dân ở đây cho biết, nhiều du khách từ các địa phương lân cận tìm về chỉ để thưởng thức những món ngon đúng vị Hải Phòng rồi tiếp tục hành trình.
Sống ở thành phố Hải Phòng đủ lâu, người ta quen nhận biết thời gian qua âm thanh của ngõ nhỏ. Sáng là tiếng lạch cạch của nồi xôi, trưa là tiếng gọi nhau í ới, tối đến là mùi đồ ăn lan tỏa khắp không gian. Dịp lễ 30/4 và 1/5, những âm thanh ấy rộn ràng hơn như một bản hòa âm của đời sống đô thị khi bước vào cao điểm mùa du lịch.
Trong con ngõ nhỏ số 13 phố Tuy Hòa (phường Hải Dương), hàng bánh đa cua ông Đà là địa chỉ quen thuộc, được nhiều thế hệ trong gia đình giữ nghề, luôn đông khách vào cuối tuần, ngày lễ. Trên phố Bắc Kinh cùng phường, đầu các ngõ nhỏ tập trung nhiều hàng thực phẩm nổi tiếng như cá kho, thịt quay, bún ngan, bún vịt… tạo nên nét ẩm thực đặc trưng, hút người dân và du khách.
Chị Nguyễn Thị Ngát ở phường Lê Thanh Nghị cho biết: “Đồ ăn trong ngõ vừa ngon, vừa giữ được hương vị truyền thống. Tôi muốn các con trải nghiệm không khí này thay vì chỉ ăn ở nhà hàng”.
Ngõ nhỏ không phân biệt giàu nghèo, không cần biển hiệu rực rỡ. Những gánh hàng rong, những quán ăn nơi ngõ nhỏ vẫn giữ được khách bằng chất lượng và sự chân thành. Dịp lễ, khi các nhà hàng lớn đông đúc, nhiều người lại tìm đến ngõ như một lựa chọn khác biệt. Ở đó, món ăn giữ nguyên hương vị truyền thống, cách phục vụ giản dị nhưng gần gũi.
Ở thành phố Hải Phòng, nhiều con ngõ gắn liền với tên món ăn. Nhắc đến bánh đa cua là nhớ ngay đến những ngõ sâu ở phố Cầu Đất, Lê Lợi. Muốn ăn bánh mì cay bạn phải tìm đến những căn nhà nhỏ trong ngõ ở Hàng Kênh. Bún cá cay thì có mặt ở nhiều ngõ trên các tuyến phố trung tâm. Dịp nghỉ lễ, những địa chỉ này trở thành điểm đến quen thuộc của du khách, đặc biệt là giới trẻ ưa trải nghiệm.
Tình người trong từng ngõ nhỏ nơi đất Cảng mới là điều khiến nhiều du khách nhớ lâu. Những con ngõ sâu ở đây vốn gắn với sự sẻ chia, nhường nhịn. Dịp lễ, khi lượng du khách đến với thành phố tăng lên, sự thân thiện ấy càng được thể hiện rõ. Người dân sẵn sàng chỉ đường, giới thiệu quán ăn, trò chuyện với du khách như với người quen.
Một cụ bà sống lâu năm trong ngõ nhỏ ở phố Cầu Đất chia sẻ, ngõ bé nhưng lòng người rộng. Ở đây, nhiều gia đình chung nhau khoảng sân, chung lối đi, quen với việc sinh hoạt trong không gian chật chội. Nhưng chính sự gần gũi ấy lại tạo nên sự gắn kết. Khi có việc hiếu hỷ, cả ngõ cùng chung tay. Khi có người ốm đau, hàng xóm lại qua thăm hỏi.
Những ngày lễ, con cháu ở xa trở về, du khách ghé thăm, không gian ngõ càng đông vui hơn nhưng không vì thế mà mất đi sự trật tự. Người dân quen với việc điều chỉnh nhịp sống, nhường nhau từng khoảng nhỏ để giữ sự hài hòa chung. Với nhiều người, đây chính là nét văn hóa đặc trưng ngõ nhỏ giữa đô thị sôi động.
Cái tình của ngõ thể hiện rõ trong những điều giản dị, đó là bát cháo nóng khi hàng xóm mệt, lời hỏi thăm mỗi sáng hay cái gật đầu chào người lạ. Với du khách, đó là trải nghiệm không dễ có ở những không gian du lịch hiện đại. Họ không chỉ đến để ăn mà còn để cảm nhận nhịp sống của người dân đất Cảng.
Thành phố Hải Phòng đang phát triển nhanh với nhiều công trình mới, nhiều tuyến phố rộng mở. Tuy nhiên, những con ngõ nhỏ vẫn tồn tại như một phần không thể tách rời của đô thị. Đặc biệt trong các dịp lễ lớn như 30/4 và 1/5, khi thành phố đón lượng khách lớn, ngõ nhỏ lại trở thành điểm đến với nhiều người muốn khám phá nhịp sống nơi đất Cảng. Ở đó có món ăn đậm vị, giá cả hợp lý và tình người ấm áp.
Ở thành phố Hải Phòng, ngõ không chỉ là lối đi. Ngõ là không gian sống, là nơi mưu sinh, là ký ức của nhiều thế hệ. Và trong những ngày lễ đông vui, ngõ nhỏ ở Hải Phòng không chỉ giữ nhịp sống của người dân mà còn mở ra một góc nhìn khác về thành phố, gần gũi, chân thực và giàu bản sắc.
HẢI MINH
