Nhớ đồng, là khi tôi nhớ những sớm mai cùng bè bạn thuở ấu thơ tíu tít đến trường, chân sáo băng qua cánh đồng dìu dịu hương lúa. Nhớ những trưa mang cơm cho mẹ gặt lúa ngoài đồng xa, vụng về đưa tay lau mồ hôi trên trán mẹ để rồi cười khúc khích như chú chim non, khi được mẹ âu yếm xoa đầu. Những chiều ngồi trên chiếc thuyền nan xem cha giăng lưới ở ngã ba sông, nhánh sông lặng lờ chắt chiu dòng phù sa, bao dung gắn bó máu thịt với người quê thật thà. Cùng bao đêm sáng trăng cuối mùa gặt, bên những gốc rạ còn sót lại và đệm rơm khô êm ái, đàn trẻ quê hòa mình bất tận trong những trò chơi ấu thơ. Để rồi mùi rạ rơm cứ quấn quýt, vương vấn mãi, như niềm đau đáu, nhắc nhớ về mạch nguồn quê hương âm thầm chảy.
Nhắm mắt lại và lặng im để nỗi nhớ đồng mơn man, thấm đẫm, tôi thấy quanh mình là ăm ắp bóng hình ruộng lúa, bãi biền, vời vợi nghĩa tình muối mặn gừng cay. Chợt bùi ngùi thương quê những mùa hạn đất nẻ chân chim, tiếng thở dài của mẹ xa hút lẫn trong cái nắng rừng rực, rát bỏng. Cánh đồng quạnh hiu chỉ có triền cỏ khô xơ xác, tiếng lá xạc xào trong gió cũng trở nên khô khốc, xót xa. Cha ngồi bên ấm trà tỏa làn hơi trắng nao nao, nhìn theo những đụn khói cuối trời bay, ánh mắt xa xôi, mông lung bao nỗi niềm vô định. Dáng ngồi ấy một đời như bóng núi vững chãi, chở che, để tôi yên lòng tựa vào mà từng ngày khôn lớn.
Nỗi nhớ đồng dạt dào là những khi cả xóm làng đùm bọc, đỡ đần, “tắt lửa tối đèn” cùng vượt qua tháng năm vất vả. Bình dị, sẻ san yêu thương ngọt bùi, trân quý nghĩa tình gắn bó bền chặt của những người con quê hương. Tôi cũng từ khung trời nghĩa tình nồng đượm ấy mà lớn lên, như cánh cò bay ra từ lời ru của mẹ, chở trên đôi cánh trắng giấc mơ quê nhà.
Có ai xa ruộng lúa thảo thơm, xa triền đê li ti hoa dại, xa những mùa cấy, mùa gặt mà không nhớ quê, nhớ đồng, nhớ khúc ca dao một thuở hát râm ran. Tuổi trẻ với bao ấp ủ, tôi từng ao ước được đặt chân đến những chân trời mới lạ, được ruổi rong qua những cung đường thênh thang. Để rồi dừng chân ở một nơi xa hút xóm nhỏ êm đềm, bắt gặp cánh chim lẻ đàn trong ánh chiều hoang hoải, bất giác thấy lòng trống vắng. Có lẽ chỉ khi được trở về đồng quê, vỗ về tâm hồn bằng khoảng trời yêu thương da diết, trái tim mình mới được ủ ấm bởi bao điều thân thuộc từ lâu đã trở thành máu thịt. Khi nhớ thương trỗi dậy thôi thúc bước chân tìm về, cũng là lúc tâm trí ngập tràn hình bóng quê hương…
Trần Văn Thiên
