(HPĐT)- Ngày trước, trên những mương máng dẫn nước chạy quanh các chân ruộng đồng chiêm trũng ở vùng ngoại thành quê tôi hầu như mùa nào cũng có đầy tôm, cá. Người lớn thường dùng vó thưa mắt để kéo cá to, trong khi trẻ con trong làng, trong xã dùng những chiếc vó tôm (loại vó được làm từ vải màn xô) để bắt những con tôm, con tép nhỏ mang về làm món cải thiện bữa cơm gia dình thêm phần tươm tất.
(Ảnh minh họa)
Khi chân ruộng lúa mùa đã cày cấy xong, tôm, tép tụ ở tầng đáy những chỗ sâu của mương máng. Biết vậy nên những đứa trẻ thường mang vó tôm đi cất vào buổi trưa. Chỉ cần chục chiếc vó tôm, ống bơ thính làm bằng cám gạo rang vàng, dậy mùi thơm, sau non tiếng đồng hồ có thể bắt được cả rổ đầy tôm, tép. Mẹ tôi lựa tôm riêng để rang, đem phơi khô dùng ăn dần, hay mang làm mắm. Mớ tép tạp phí lù, bao gồm cả tép dầu, đòng đong cân cấn, cá diếc nhỏ, cá rô ron... mẹ mang kho với dưa cải muối chua.
Việc chế biến món tép đồng kho dưa khá giản đơn, chỉ cần nhìn qua vài lần là ai cũng có thể nấu một cách thành thục. Dưa cải bẹ thái khúc ngắn, muối sau mấy ngày lên chua được bỏ vào xoong. Sau đó rải mớ tép sau khi rửa sạch lên phía trên, đổ nước ngập xâm xấp rồi nổi lửa lên. Gia vị nêm cho món tép kho dưa chỉ cần một chút dầu ăn, hoặc mỡ lợn nước, chút mì chính, nước mắm, muối là đủ. Món tép kho sẽ trở nên hấp dẫn hơn, màu sắc đẹp mắt hơn khi bỏ thêm vài quả cà chua chín đỏ cùng dăm trái ớt hiểm cay nồng. Công đoạn đun kho món tép là hơi lâu công, lửa lúc nào cũng chỉ liu riu, tính từ khi nồi tép sôi. Như vậy cả dưa chua và tép mới nhừ, vị ngọt ngào của tép, của hỗn hợp gia vị mới đủ thời gian để ngấm vào các đọt dưa chua mềm mại. Số nước ban đầu đổ ngập dưa và tép đó, qua quá trình đun đến lúc nước cạn sền sệt tới đáy xoong là được.
Món tép đồng kho dưa sắp ra ăn với cơm nóng hay cơm nguội đều ngon hết. Những đọn dưa vốn dĩ chua sau khi kho trở nên mềm ngậy béo bởi dầu mỡ, ngấm đủ gia vị đậm đà, vị tép tươi ngọt ngào. Những con tép nhỏ bé trở nên rắn rỏi, đậm đà mà khi ăn người thường thức có thể dùng cả xương, vì những chiếc xương do được đun, kho lâu nên nhừ tươm, chỉ cần chạm răng là đã tan biến . Ngày còn nhỏ, những bữa mẹ làm món tép kho dưa là cha lại múc thêm bơ gạo nhiều hơn ngày thường để nồi cơm được đầy hơn. Vì món tép ngon luôn là thứ đưa cơm. Hầu hết các thành viên trong gia đình đều thích mê món ăn mang hương vị dân dã đồng quê này. Nếu một lần ăn thử, tôi tin ai đó sẽ khó quên…
Nguyễn Thị Hải
