Nhộn nhịp làng bánh chưng Thủy Đường

5 đời gói bánh chưng

Dù chưa được công nhận là làng nghề, nhưng với những người biết đến bánh chưng Thủy Đường đã mặc định đây là làng nghề gói bánh chưng nức tiếng trên địa bàn Hải Phòng. Về làng nghề dịp này, nhiều người cảm nhận rõ nhất không khí Tết đang về sớm khi khói bếp từ nhiều nhà tỏa mùi thơm ngào ngạt của bánh chưng. Làng nghề gói bánh chưng Thủy Đường có từ lâu đời, người dân địa phương cũng không nhớ từ khi nào đã có nghề gói bánh chưng.

Trước kia, tại Thủy Đường có nhiều hộ làm nghề gói bánh chưng nhưng theo thời gian, đến nay, chỉ còn gần 20 hộ chuyên nghề gói bánh chưng. Thường ngày, các hộ gói bánh chưng để giao tiểu thương tại các chợ trên địa bàn thành phố Thủy Nguyên. Đến dịp Tết, các cơ sở bộn rộn hơn. Nhiều gia đình làm nghề xây dựng được thương hiệu như: gia đình ông La, bà Trượt, ông Vượt, anh Thêm, bác Na... Có gia đình có tới 5 đời gói bánh chưng như gia đình ông Nguyễn Tất La. Tại cơ sở gói bánh chưng của gia đình ông La, trong ngôi nhà gỗ 3 gian, người tất bật chuẩn bị lau lá chuối, gạo nếp, đỗ, thịt cho vụ gói bánh chưng Tết. Ông La cho biết, ông là đời thứ 4 và biết gói bánh chưng từ thửa thiếu thời. Lớn lên, lấy vợ, sinh con rồi ông truyền lại cho các con thành đời thứ 5 nối nghề cha ông. Đến nay, từ con trai, con gái, con dâu, con rể, tất cả đều biết gói và sống nhờ nghề gói bánh chưng.

Khác với các nơi khác, hương vị bánh chưng của Thủy Đường có đặc trưng riêng, mùi thơm nồng ấm, đậm đà hương vị Tết. Theo chủ của một số cơ sở làm nghề ở đây cho biết, nguyên liệu gói bánh chưng phải là gạo nếp cái hoa vàng thơm ngon và thịt lợn cả nạc cả mỡ để tạo độ béo vừa phải. Trước khi gói bánh cần ngâm rồi vo sạch gạo đến khi nước ngâm trong. Đỗ xanh cũng phải chọn loại ngon, bở. Mỗi mẻ bánh chưng luộc phải kéo dài đến 10 giờ đồng hồ để bánh thơm, dẻo và để được lâu ngày. Từ các công đoạn gói bánh đến luộc bánh đòi hỏi người thợ phải “thức khuya, dậy sớm” khá vất vả khi vào vụ Tết. Tuy nhiên, những người làm nghề ở phường Thủy Đường cảm thấy vui vì giữ được nghề truyền thống, hơn cả gửi gắm hương vị Tết cổ truyền của dân tộc đến với mọi nhà khi cuộc sống hiện đại ngày, phong tục gói bánh chưng trong các gia đình dần thưa vắng.

Sẽ đắt khách hơn mọi năm

Tiếng thơm bánh chưng Thủy Đường bay xa. Hằng năm, cứ qua rằm tháng Chạp, nhiều cơ quan, đơn vị, xí nghiệp đến kiều bào ở nước ngoài tấp nập về Thủy Đường đặt bánh chưng để thờ cúng tổ tiên, biếu tặng người thân.

Mùa vụ bánh chưng Tết bắt đầu tấp nập từ ngày 10 đến đêm 30 tháng Chạp. Theo những người làng nghề bánh chưng Thủy Đường, năm nay, dự báo thời tiết lạnh hơn năm trước, nên nhu cầu của người dân sẽ tăng cao. Vì thế, những ngày đầu tháng Chạp, các hộ gói bánh chưng tại Thủy Đường chuẩn bị sẵn nguyên liệu để phục vụ thị trường Tết. Như tại cơ sở của anh Nguyễn Tất Dương phải thuê thêm 15 thợ chính, thợ phụ ngoài các thành viên trong gia đình. Anh Dương cho biết, vào vụ bánh Tết, mỗi ngày, bếp của gia đình liên tục “đỏ lửa” từ 5 đến 7 nồi bánh chưng, với khoảng 1000 bánh. Trước đó, ngay từ đầu tháng Chạp, anh chuẩn bị 3 tấn gạo nếp cái hoa vàng, 1 tấn đỗ xanh và trung bình 1 tạ thịt lợn/ngày để gói bánh từ ngày 10 đến 30 tháng Chạp. Từ ngày 20 tháng Chạp, các cơ quan, xí nghiệp, doanh nghiệp và người dân bắt đầu về lấy bánh để chuẩn bị làm quà Tết hoặc gửi vào Nam, đi nước ngoài cho kịp. Tùy thuộc kích cỡ, mỗi chiếc bánh chưng có giá dao động từ 80 đến 120 nghìn đồng/chiếc. Nghề gói bánh chưng mang đến gia đình anh Dương sung túc hơn sau mỗi vụ Tết.

Tự hào về nghề truyền thống mang đặc trưng của dân tộc, Phó chủ tịch UBND phường Thủy Đường Nguyễn Văn Công cho biết, hằng nằm, vào dịp Tết đến Xuân về, địa phương thường tổ chức trình diễn phục dựng cách gói bánh chưng tại đình làng. Để qua đây, tiếp tục gìn giữ, phát huy những giá trị truyền thống của làng nghề, đồng thời mong muốn trao truyền nghề tới các thế hệ trẻ cũng như quảng bá nét đẹp độc đáo riêng có của phường Thủy Đường. Theo dự tính, thời gian tới, địa phương sẽ hướng dẫn các hộ gia đình đăng ký sản phẩm OCOP đặc trưng để bánh chưng Thủy Nguyên ngày càng khẳng định chất lượng và tiếng thơm bay xa hơn tới mọi nhà khi dịp Tết đến Xuân về.