(HPĐT)- Hải Phòng, mảnh đất "địa linh nhân kiệt", từ lâu đã sản sinh và nuôi dưỡng nhiều "cánh chim đầu đàn" cho nền âm nhạc Việt Nam. Những tên tuổi lẫy lừng như Văn Cao, Hoàng Quý, Đoàn Chuẩn, Tô Vũ, Trần Chung, Ngô Thụy Miên... đã làm rạng danh thành phố Cảng. Hải Phòng cũng đi vào thi ca qua những nhạc phẩm sống mãi với thời gian, khắc sâu vào tâm hồn bao thế hệ người yêu nhạc.
Những giai điệu tự hào
Sáng 17-4, quán cafe ở phố Lương Khánh Thiện, phường Cầu Đất (quận Ngô Quyền) rộn ràng những giai điệu thân thương. Đây là sinh hoạt thường kỳ của Hội Âm nhạc Hải Phòng. Các nhạc sĩ cùng nhau hồi tưởng mốc son ngày 13-5-1955, Ngày Giải phóng Hải Phòng và ôn lại chặng đường 70 năm âm nhạc đồng hành với thành phố… Sau ngày giải phóng, Hải Phòng nhanh chóng khắc phục hậu quả chiến tranh, tập trung khôi phục và phát triển kinh tế - văn hóa, đồng thời triển khai chủ trương cải tạo xã hội chủ nghĩa. Trong chuyến công tác thực tế tại Hải Phòng, nhạc sĩ Hoàng Vân (lúc ấy đang công tác tại Hội Nhạc sĩ Việt Nam) đã sáng tác ca khúc "Thành phố chúng ta, nhà máy chúng ta". Những ca từ như "Trên sông Cấm khi sương tan/ Đàn cò trắng bay sang sông/ Là khi chúng ta mừng vui đón xuân sang/ Con chim én đưa tin vui/ Bay đi khắp quê hương ta/ Báo tin kế hoạch đã hoàn thành…" đã khắc họa sinh động khí thế lao động, sản xuất sôi nổi, với âm hưởng rộn ràng của tiếng máy. Giai điệu này đã in sâu vào ký ức của mỗi người dân Hải Phòng, đặc biệt trong những dịp kỷ niệm Ngày giải phóng thành phố.
Năm 1970, nhận lời mời của Cục Đường biển Việt Nam, nhạc sĩ Hồ Bắc (khi đó đang công tác tại Đài Tiếng nói Việt Nam) cùng nhiều văn nghệ sĩ Trung ương đến Hải Phòng thực tế sáng tác. Vào một chiều mùa hè, khi đang dạo bước ở Cảng chính, bắt gặp hình ảnh các cô gái của Tổ lái xe Út Tịch, tổ sản xuất được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng Huy hiệu vào dịp sinh nhật của Người năm 1968, đang lái những chiếc xe tắc tơ nhỏ vận chuyển hàng trong bãi cảng. Hình ảnh các cô gái trẻ trung mặc áo xanh công nhân, tóc xõa bay trong gió đi vào bài hát “Bến cảng quê hương tôi” của nhạc sĩ: “Ơi cô gái lái xe trên Cảng/ Xe em bon nhanh và tóc em bay trên sóng biển quê hương/ Anh công nhân bốc xếp đã mang bao tấn thép, như dũng sĩ biển Đông vai sắt chân đồng…”. Đây cũng là 1 trong 5 ca khúc giúp nhạc sĩ Hồ Bắc nhận Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2001.
Nếu như các nhạc sĩ trung ương sáng tác bằng cảm nhận về một Hải Phòng đổi thay từng ngày, vươn lên mạnh mẽ thì nhạc sĩ Duy Thái, người con đất Cảng lặng lẽ dâng cho đời những bản tình ca mặn mòi hương vị biển. Ai đã từng nghe “Hải Phòng giữa trái tim tôi”, khúc tráng ca qua giọng hát của NSND Quang Thọ. Ai đã đến cùng những người thủy thủ lênh đênh sóng nước mây trời với “Bến bờ mong đợi” bằng giọng ca khắc khoải chờ mong của NSND Khánh Hòa. Và, ai đã từng hát lên “Hải Phòng thành phố tôi yêu” - tên bài hát cũng là tít mở đầu chương trình văn nghệ của Đài Phát thanh và Truyền hình Hải Phòng (trước đây). Thì, ta sẽ thấy tình yêu tha thiết bỏng cháy nhiệt cuồng về thành phố quê hương nơi ông sống...
Nguồn cảm xúc vô tận
70 năm đã trôi qua, một hành trình ghi dấu những biến đổi sâu sắc trên mảnh đất, con người, kinh tế và xã hội của thành phố Cảng Hải Phòng. Từ đống đổ nát sau chiến tranh, Hải Phòng nhanh chóng hồi sinh, vươn mình phát triển mạnh mẽ, ngày càng trở nên "đàng hoàng hơn, to đẹp hơn" như lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu. Khí phách, tầm vóc và những phẩm chất cao đẹp của quân và dân thành phố được khắc họa trong nhiều nhạc phẩm đi cùng năm tháng. Tiêu biểu là các ca khúc "Bến Cảng quê hương tôi" (Hồ Bắc), "Chiều trên bến cảng" (Nguyễn Đức Toàn), "Hải Phòng đất Cảng thân yêu" (Tân Huyền), "Thành phố chúng ta, nhà máy chúng ta" (Hoàng Vân), "Thành phố Hoa phượng đỏ" (Nhạc: Lương Vĩnh, thơ: Hải Như), "Tiến về Thành Tô" (Nguyễn An), "Thành phố tuổi thơ" (Thanh Tùng)... cùng vô vàn giai điệu khác đã neo đậu sâu sắc trong trái tim người dân đất Cảng. Với tình yêu nồng nàn dành cho quê hương, các nhạc sĩ Hải Phòng cũng đã để lại một di sản âm nhạc quý giá, sống mãi với thời gian, như "Hải Phòng quê tôi" (Cáp Trọng Vinh), "Chiều Cát Bà" (Văn Lương), "Bài ca đảo Bạch Long Vĩ" (Vũ Ngọc Quang), "Thành phố niềm nhớ" (Vũ Loan), "Lửa Cát Bi" (Hùng Thế), "Ra vườn hoa em chơi" (Văn Tấn), "Thành phố hoa thắp lửa" (Tùng Ngọc), "Bến bờ mong đợi" (Duy Thái), "Tôi người Hải Phòng" (Xuân Bình), "Con gái Hải Phòng" (Đức Hoài)...
“Mỗi bài hát là những kỷ niệm với miền đất, con người thành phố Cảng anh hùng trong chiến đấu, hăng hái thi đua, sáng tạo trong lao động dựng xây; là sự ghi nhớ về tầm chỉ đạo của lãnh đạo thành phố trong việc lôi cuốn các nhạc sĩ tạo ra sản phẩm âm nhạc về thành phố Cảng, hỗ trợ đắc lực cho việc tuyên truyền, cổ vũ tình yêu, trách nhiệm với Hải Phòng. Đó cũng là tình cảm thân thương của các thế hệ nhạc sĩ đã dành tình yêu với thành phố anh hùng, với bạn bè, công chúng đất Cảng còn mãi với thời gian…”, nhạc sĩ Duy Thái, Chủ tịch Hội Âm nhạc Hải Phòng bày tỏ.
