(HPĐT)- Là Tổng thư ký đầu tiên của Hội Mỹ thuật Việt Nam, họa sĩ Nguyễn Văn Tỵ (1917-1992) để lại một gia tài nghệ thuật đồ sộ với nhiều tác phẩm đắt giá cả về giá trị nghệ thuật lẫn trị giá thương mại...
Tác phẩm “Hội đình Chèm” của họa sĩ Nguyễn Văn Tỵ được đấu giá năm 2020 tại Pháp.
Tháng 9-2020, tại phiên đấu giá “Đông Dương - huyền thoại và hiện thực (Indochine - mythes et réalités)” của nhà đấu giá Drouot diễn ra ở Paris (Pháp), bức sơn mài gồm 5 tấm “Hội đình Chèm” của danh họa Nguyễn Văn Tỵ được gõ búa thành công với mức xấp xỉ 1 triệu USD (gần 23 tỷ đồng). Sau phiên đấu, nhiều ý kiến nghi hoặc được đặt ra, bởi ngay Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam cũng có một “Hội đình Chèm” đang được trưng bày. Tuy nhiên, nhiều tiếng nói từ các nhà nghiên cứu cho rằng, “Hội đình Chèm” có hơn một phiên bản, đều do đích thân họa sĩ thể hiện gần như cùng thời điểm (trong những năm đầu thập niên 40 của thế kỷ 20)... Phiên bản 5 tấm triệu đô nói trên, theo thông tin từ nhà đấu giá, đã lưu lạc nhiều nơi và sau cùng, cập bến nước Pháp trong những năm 1950...
Việc các họa sĩ nổi tiếng chủ động vẽ lại tranh của mình không phải chuyện hy hữu. Có điều các phiên bản này đều được công khai, có lý lịch rõ ràng, họa sĩ ký tên và có những trường hợp còn đánh số. Nhà nghiên cứu mỹ thuật Nguyễn Hải Yến, người nhiều năm công tác tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam cũng từng chia sẻ: Có giai đoạn, do hoàn cảnh chiến tranh khó khăn về khâu bảo quản, di chuyển, cộng thêm một vài nguyên nhân khác như bản gốc thất lạc..., Bảo tàng có kế hoạch đặt hàng một số danh họa vẽ lại một số danh tác của họ. Đây được coi như giải pháp tình thế của một thời kỳ đặc biệt.
Sinh ra và lớn lên tại Hà Nội, học Mỹ thuật Đông Dương khóa 1936-1941, họa sĩ Nguyễn Văn Tỵ được coi như một bậc thầy về sơn mài. Sơn mài của ông hiện đại, tương tự như hội họa của ông, luôn gắn chặt với đời sống, sinh hoạt của người dân Việt Nam. Từ “Hội đình Chèm” sáng tác trước Cách mạng Tháng Tám, đến Xô viết Nghệ Tĩnh (1957 - đồng tác giả cùng nhiều đồng nghiệp khác), Bắc Nam một nhà (1961), Chợ Bờ (1984), Phong cảnh (1991)..., đều chất chứa nhiệt huyết, ăm ắp nguồn năng lượng của họa sĩ với quê hương đất nước, với cuộc đấu tranh giành độc lập và thống nhất Tổ quốc. May mắn là những tác phẩm xuất sắc bậc nhất của Nguyễn Văn Tỵ còn được lưu giữ tại Việt Nam, nhiều trong số đó hiện diện tại Bảo tàng Mỹ thuật.
Tài năng, sự cống hiến của danh họa Nguyễn Văn Tỵ với mỹ thuật nói riêng, văn học nghệ thuật nước nhà nói chung được ghi nhận bằng nhiều danh hiệu, giải thưởng quý giá, trong đó có Giải thưởng Hồ Chí Minh mà ông được truy tặng trong đợt 2 năm 2020./.
Ngô Hương Sen
