Một đội ngũ nhiếp ảnh ngày càng mạnh
Hàng chục vạn, có thể hơn thế nữa các bức ảnh chụp về Hải Phòng qua hơn thế kỷ qua, không chỉ của các tác giả, người Việt, Việt kiều mà của không ít người nước ngoài.
Với bức ảnh “Lính Pháp rút khỏi Việt Nam năm 1955” chụp tại Hải Phòng, phóng viên ảnh Báo QĐND Nguyễn Đình Ưu được ghi tên trong danh sách giải thưởng Nhà nước về VHNT. Hơn 10 năm sau, vào cuối những năm 60, Hải Phòng là nơi tác nghiệp của phóng viên quân sự nhiều tờ báo lớn và nhiều nhà nhiếp ảnh nước ngoài khác. Cảnh quân và dân Hải Phòng đánh giặc ngoại xâm, cảnh thành phố bị tàn phá, nhân dân phải đi sơ tán, sản xuất trong hầm, trẻ con đội mũ rơm đi học, là nội dung các bức ảnh được báo chí Hải Phòng, các báo ở trung ương và nước ngoài đăng tải.
Hải Phòng hôm nay thu hút sự quan tâm của các nhiếp ảnh gia bởi vị thế một trong những địa phương đạt tốc độ tăng trưởng nhanh, đời sống nhân dân được cải thiện rõ rệt. Và Hải Phòng ngày càng trở nên hấp dẫn đặc biệt với giới nhiếp ảnh.
 |
Đồ Sơn thời mở cửa. Ảnh: Phú Hùng |
Người Hải Phòng có tên trong danh sách các thành viên sáng lập Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam (tháng 12-1965). Hồi đó, Hải Phòng được nhắc đến chỉ sau Hà Nội về các hoạt động văn học nghệ thuật, trong đó có nhiếp ảnh. Hình ảnh công nhân, nông dân, bộ đội, tự vệ Hải Phòng xuất hiện đều trên các báo Nhân Dân, Quân đội nhân dân, Lao Động, Tiền Phong, Đại Đoàn Kết, báo chí của Thủ đô Hà Nội. Qua nhiếp ảnh, Hải Phòng bật lên như một địa phương tầm cỡ thứ hai của đất nước có thành tích trong lao động sản xuất và bảo vệ Tổ quốc. Rồi hơn 10 năm sau đó, Hải Phòng lại gây chú ý là một thành phố tích cực đổi mới, năng động. Đấy là thời kỳ “tuổi thanh xuân” của các nhà nhiếp ảnh, nhà báo như: Văn Báu, Tiến Đạt, Phạm Văn Doanh, Thái Toàn, Thế Đính... cùng các bức ảnh đen trắng được chụp bằng những chiếc máy đơn giản, với ống kính sơ sài.
 |
Chuẩn bị ra khơi. Ảnh: Thanh Tùng |
Ảnh chụp về Hải Phòng những năm trước và sau chiến tranh chủ yếu là ảnh thời sự, ảnh báo chí và tư liệu. Những năm 90 của thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, khi trưng bày triển lãm còn ghi “Ảnh thời sự nghệ thuật” để khẳng định, tuy là ảnh báo chí nhưng là ảnh đẹp, có giá trị thẩm mỹ cao.
Việc tổ chức phát triển rộng hoạt động của Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam, Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật Hải Phòng, các cuộc thi ảnh, liên hoan ảnh nghệ thuật khu vực mà Hải Phòng vừa là đơn vị tham gia tích cực, vừa là nòng cốt… thúc đẩy nhiếp ảnh thành phố, tác động mạnh tới hoạt động này ở khu vực sông Hồng. Đội ngũ nhiếp ảnh Hải Phòng vươn lên chiếm vị trí hàng đầu khu vực. Những cái tên Vương Khánh Hồng, Đỗ Báu, Minh Nhật, Thanh Lãng, Lê Bội, Phú Hùng, Vũ Dũng, Viết Rừng… và nhiều bạn trẻ mới của các CLB nhiếp ảnh báo chí, nghệ thuật xuất hiện khá thường xuyên trên báo chí Hải Phòng, truyền hình Hải Phòng, các báo và tạp chí chuyên ngành của Trung ương.
 |
Kéo lưới. Ảnh: Đức Biên |
So với các tỉnh, thành phố phía Bắc khác, Hải Phòng đang là địa phương có nhiều người chụp ảnh báo chí và nghệ thuật, có nhiều câu lạc bộ mới, lực lượng trẻ và xốc vác, ưa thích trải nghiệm và khám phá. Có câu lạc bộ gần vài chục hội viên bằng tổng số hội viên nhiếp ảnh của Hội Văn nghệ Hải Phòng những năm chiến tranh.
Không ít những trăn trở
Nhiếp ảnh Hải Phòng phản ánh đúng tầm cuộc sống chưa? Câu hỏi cần sự trả lời không chỉ của các nhà quản lý, mà cả những người hoạt động báo chí và tuyên truyền, sáng tạo văn học nghệ thuật, trong đó có lĩnh vực nhiếp ảnh. Đất nước, thành phố có nhiều đổi thay, phát triển. Sự đổi thay thể hiện cả trong đội ngũ những người chơi ảnh, chụp ảnh báo và nghệ thuật. Một quy luật khá khắc nghiệt với nhiếp ảnh là người càng lớn tuổi, càng hạn chế sáng tạo, khó có kết quả cao. Những cái tên nổi trội hôm qua có thể sẽ bị quên lãng, lại có cái tên mới lóe lên đã vội tắt. Có nhiều lý do để dẫn tới sự thay thế và chuyển đổi ngôi thứ, xác lập vị trí trong sân chơi sáng tạo. Đằng sau mỗi tấm huy chương đều có các câu chuyện, sự vất vả, tự hào bên cạnh những lo toan, trăn trở và thách thức. Trong nghệ thuật, tài năng cá nhân bao giờ cũng là yếu tố quyết định.
 |
Hoa của biển. Ảnh: Viết Rừng |
 |
Bạch Long Vỹ. Ảnh: Lưu Quang Phổ |
Một nhà quản lý về báo chí và nghệ thuật ở Hải Phòng băn khoăn, dường như ảnh đẹp về Hải Phòng, có giá trị dài lâu không nhiều. Nhận xét này thẳng thắn nhưng có vẻ cầu toàn. Thời kỳ mà các sự kiện lịch sử xã hội cần “đóng đinh” qua ảnh hình như thời gian qua, phải chụp được khoảnh khắc mà cái khoảnh khắc ấy lại có sức sống dài lâu là quá khó?
Vũ Huyến
