Những điểm mới đáng chú ý trong sửa đổi Luật Thống kê

Cảng biển sẽ là mũi nhọn trong phát triển kinh tế Hải Phòng. 

- Luật Thống kê 2015 mới thực hiện được hơn 5 năm. Vì sao phải sửa đổi, bổ sung, thưa đồng chí?

- Sau 5 năm thực hiện Luật Thống kê và các văn bản hướng dẫn thi hành, có những tác động tích cực đối với công tác thống kê. Cụ thể, khẳng định vị trí, vai trò quan trọng của công tác thống kê; vị trí pháp lý của cơ quan thống kê; sự phối hợp giữa cơ quan thống kê Trung ương với thống kê bộ, ngành có những bước tiến đáng kể; chất lượng thông tin thống kê từng bước được nâng lên phục vụ kịp thời yêu cầu của các cơ quan Đảng, Chính phủ và các địa phương trong công tác hoạch định và điều hành chính sách vĩ mô, thúc đẩy sự tăng trưởng, phát triển kinh tế của đất nước và giải quyết những vấn đề đặt ra trong đời sống kinh tế, xã hội. Số liệu thống kê của Việt Nam ngày càng được nhiều tổ chức trên thế giới công nhận.

Tuy nhiên, hạn chế, bất cập cũng sớm bộc lộ. Lực lượng làm công tác thống kê còn rất mỏng, thiếu người. Việc khai thác dữ liệu hồ sơ hành chính hạn chế do một số ngành có những quy định đặc thù riêng, có những đơn vị chưa xây dựng hoàn thiện dữ liệu của các chỉ tiêu được phân công, chưa ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý. Một số lãnh đạo các cơ quan, đơn vị chưa nhận thức đầy đủ về vai trò của công tác thống kê và vai trò, trách nhiệm của đơn vị trong việc cung cấp thông tin thống kê, dẫn tới chất lượng và thời hạn cung cấp số liệu thống kê chưa bảo đảm quy định. Đối tượng cung cấp thông tin chấp hành quy định của pháp luật về thống kê chưa nghiêm, chế tài vẫn chưa đủ mạnh, chưa bảo đảm tính răn đe, giáo dục. Một số chỉ tiêu thống kê có nội dung chưa được quy định nhất quán tại các văn bản pháp luật về thống kê và văn bản quản lý nhà nước chuyên ngành. Đặc biệt, hệ thống chỉ tiêu thống kê quốc gia hiện nay chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu thông tin phục vụ chỉ đạo điều hành theo định hướng, chiến lược phát triển mới và thực tiễn sản xuất (chưa có các chỉ tiêu phản ánh, đánh giá về chuyển đổi số; đóng góp của logistics...). Trong khi đó, nhu cầu thông tin thống kê phục vụ lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành nền kinh tế - xã hội của các cơ quan Đảng và Nhà nước trong thời gian qua ngày càng tăng cao về cả số lượng, chất lượng và độ tin cậy của thông tin thống kê. Danh mục chỉ tiêu thống kê quốc gia quy định trong Luật Thống kê có nhiều đổi mới, cập nhật, đón đầu xu hướng nhưng vẫn chưa đủ đáp ứng trong xu thế phát triển nhanh và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng của đất nước… Do đó, cần thiết phải sửa đổi, bổ sung Luật Thống kê.

- Vậy việc sửa đổi, bổ sung lần này tập trung vào những vấn đề cốt lõi gì?

- Tại kỳ họp thứ 2, Chính phủ trình Quốc hội xem xét, quyết định sửa đổi, bổ sung 3 nội dung lớn. Cụ thể, bổ sung quy định về việc giao Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, phối hợp bộ, ngành và địa phương trình Chính phủ ban hành quy trình biên soạn tổng sản phẩm trong nước (GDP) và tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (GRDP); bổ sung quy định về việc định kỳ 5 năm rà soát về việc đánh giá lại quy mô tổng sản phẩm trong nước báo cáo Chính phủ, trình Quốc hội; sửa đổi, bổ sung quy định về thẩm quyền công bố thông tin của người đứng đầu cơ quan thống kê cấp tỉnh đối với thông tin thống kê của chỉ tiêu thống kê cấp tỉnh là phân tổ của chỉ tiêu thống kê quốc gia.

- Tại sao lại bổ sung quy định về quy trình biên soạn GDP, GRDP, thưa đồng chí?

- GDP, GRDP là những chỉ tiêu quan trọng nhất phản ánh thực trạng kinh tế của một quốc gia và tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Trên thực tiễn, quy trình này được kiểm nghiệm; khắc phục được tình trạng chênh lệch số liệu GDP và GRDP giữa Trung ương với địa phương; chất lượng số liệu được nâng cao; bảo đảm kỳ hạn biên soạn và công bố số liệu GDP, GRDP theo quy định; nâng cao trách nhiệm và sự phối hợp giữa Bộ Kế hoạch và Đầu tư, bộ, ngành và địa phương trong việc biên soạn và công bố số liệu GDP, GRDP.

Tuy nhiên, bổ sung quy định về quy trình biên soạn sẽ làm rõ trách nhiệm của cơ quan thống kê trung ương và cơ quan thống kê cấp tỉnh, cũng như trách nhiệm phối hợp của thống kê bộ, ngành liên quan đến việc cung cấp và sử dụng các thông tin thống kê cho công tác biên soạn và đánh giá lại quy mô GDP, GRDP thường xuyên và định kỳ. Việc luật hóa các quy định trên sẽ tăng cường hiệu lực pháp lý; hiệu quả trong thu thập, tổng hợp, biên soạn các chỉ tiêu thống kê; bảo đảm tính khả thi, minh bạch trong biên soạn, công bố GDP, GRDP.

- So với danh mục chỉ tiêu thống kê quốc gia ban hành kèm theo Luật Thống kê 2015, Phụ lục - Danh mục chỉ tiêu thống kê quốc gia lần này thay đổi như thế nào?

- Sự thay đổi trước hết là về nhóm chỉ tiêu. Cụ thể, sửa tên 3 nhóm chỉ tiêu. Nhóm tiền tệ và bảo hiểm được bổ sung thêm chỉ tiêu chứng khoán; nhóm giá cả sửa thành chỉ số giá; nhóm công nghệ thông tin và truyền thông sửa thành công nghệ thông tin, bưu chính, viễn thông và truyền thông.

Về chỉ tiêu, giữ nguyên 129 chỉ tiêu thống kê do vẫn còn phù hợp tình hình thực tế, bảo đảm tính khả thi và bảo đảm phản ánh được tình hình kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới; sửa tên 46 chỉ tiêu thống kê để phù hợp tình hình thực tế và văn bản pháp luật chuyên ngành, đồng thời bảo đảm so sánh quốc tế; bổ sung 47 chỉ tiêu thống kê để phản ánh, đánh giá một số chính sách pháp luật, mục tiêu đường lối đổi mới, định hướng phát triển kinh tế - xã hội của Đảng, Quốc hội, Chính phủ được ban hành trong thời gian gần đây, như Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 13 của Đảng; Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm 2021-2030; bỏ 11 chỉ tiêu thống kê do không còn phù hợp thực tế, không bảo đảm tính khả thi hoặc đã có trong nội dung của chỉ tiêu thống kê khác.

Đáng chú ý, danh mục chỉ tiêu thống kê quốc gia cập nhật, phản ánh, đánh giá một số chính sách pháp luật, mục tiêu đường lối đổi mới trong thời gian gần đây. Cụ thể, có 18 chỉ tiêu thống kê phản ánh, giám sát, đánh giá thực hiện nội dung Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 13 của Đảng; 17 chỉ tiêu thống kê phản ánh, giám sát, đánh giá thực hiện Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm 2021-2030; 55 chỉ tiêu thực hiện nội dung về phát triển bền vững; 23 chỉ tiêu về thực hiện cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, tập trung vào các nhóm chuyển đổi số, kinh tế số; 12 chỉ tiêu về nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển dịch vụ logistics; 26 chỉ tiêu thống kê về giới và bình đẳng giới. Danh mục chỉ tiêu thống kê quốc gia cập nhật, quy định các chỉ tiêu thống kê phản ánh quan hệ hội nhập quốc tế, phù hợp các cam kết quốc tế của Việt Nam gồm 10 chỉ tiêu thống kê tương ứng với các chỉ tiêu thống kê giới ở cấp độ toàn cầu; 34 chỉ tiêu thống kê tương ứng với các chỉ tiêu thống kê phát triển bền vững ở cấp độ toàn cầu (SDG); 29 chỉ tiêu thống kê tương ứng với các chỉ tiêu thống kê cấp độ ASEAN; 5 chỉ tiêu thống kê thuộc bộ chỉ tiêu phát triển công nghệ thông tin và truyền thông toàn cầu (IDI); 3 chỉ tiêu thống kê thuộc bộ chỉ tiêu đánh giá Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) của Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới. Bên cạnh đó, còn cập nhật các chỉ tiêu thống kê phản ánh, dự báo, đo lường sự phát triển của kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, phát triển kinh tế bao trùm; các chỉ tiêu thống kê về bảo vệ môi trường, biến đổi khí hậu; phản ánh liên kết vùng và nhóm yếu thế...

- Trân trọng cảm ơn đồng chí!